نگفتمت که: منه دل برین خراب آباد؟
که بر کف تو نخواهد شد این خراب آباد
دلت ز دام بلا گرچه میرمید، ببین
که: هم به دانه نظر کرد و هم به دام افتاد
به خانه ساختنت میل بود و میگفتم:
نگاه دار، که بر سیل مینهی بنیاد
چنان شدی تو که مستان به دوش بردندت
که کس ز جام غرور زمانه مست مباد!
تو میروی و جهان از پیتو میگوید
که: خواجه هیچ ندارد، که هیچ نفرستاد
به چوب سرو ترا تخت بند کرد اجل
به جرم آنکه شبی رفتهای چو سرو آزاد
ز مکنت تو هم امروز بهره خواهد ساخت
همان کسی که ز بهر تو میکند فریاد
تو یاد کن ز خدای خود اندرین ساعت
که ساعت دگرت هیچ کس نیارد یاد
شگفت نیست جهان کز تو یادگار بماند
که یادگار فریدون و ایرجست و قباد
هزاربار خرد با تو بیش گفت که: دل
به حب این وطن عاریت نباید داد
دریغم آید از آن هوشمند دوراندیش
که بیوفایی دوران بدید و دل بنهاد
هر آن بصیر که سر جهان ببیند باز
چه آن بصیر برمن، چه کور مادرزاد؟
به مردگان نظر عبرتی کن، ای زنده
که معتبر شمرند این دقیقه مردم راد
ز خاکدان فنا هیچ آبروی مجوی
کزین هوس تو به آتش روی و عمر به باد
به حرص بر دل خود نقش زرمکن شیرین
که آخر از غم شیرین هلاک شد فرهاد
گشاده کن به کرم دست خود، که در گیتی
کلید گنج الهی گشایشست و گشاد
بداد و دادهٔ او شاد باش و شور مکن
که هرچه او دهد آن جمله عدل باشد و داد
کنون به کار خود استادگی نمای، ار نه
چو مرگ دست برآرد، نمیتوان استاد
سر از قلادهٔ آموختن مپیچ و بدان
که دیگران هم از آموختن شدند استاد
یقین بدان که: تو هم زین جهان بخواهی رفت
اگر به هفت رسد سال عمر و گر هفتاد
ضرورتست که: بنیادهای نیک نهند
برای نام ابد مردمان نیک نهاد
مرا چنین که تو بینی: به چند گونه هنر
اگر ز سیم و زرم بهره نیست، عمر تو باد
ازین حدیث روانم بسی، که بعد از من
کسی نگوید: کای اوحدی، روانت باد!



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به تفکرات و احساسات خود در مورد فانی بودن زندگی و ناپایداری دنیا میپردازد. او به شخصی هشدار میدهد که دل را به این دنیا و اموالش نبندد، چرا که هر لحظه ممکن است به پایان برسد. او بر این باور است که یادگارهایی که از انسانها باقی میماند، هیچگاه به جذابیت و بزرگی آثار گذشته نمیرسد. در ادامه، شاعر به ضرورت نیکوکرداری و پایهگذاری اعمال خوب برای آینده اشاره میکند و به شخصیتهای بزرگی چون فریدون، ایرج و قباد نیز یادآوری میکند که باید از تجربیات آنان عبرت گرفت. او تأکید میکند که در نهایت، دانش و آموختن است که ارزشمند است و انسان باید به کار خود ادامه دهد.
هوش مصنوعی: نگفتم به تو که دل خود را در این ویرانه (زندگی) نگذار؟ چون این ویرانه در دستان تو پایدار نخواهد ماند.
هوش مصنوعی: اگرچه دلت از خطرات و مصیبتها فرار میکند، اما توجه کن که این پرنده به دانه (غذای خوش) نگاه کرد و در عین حال به دام گرفتار شد.
هوش مصنوعی: من به این دلخواهی که تو را به عشق و محبت ساختهام، میگفتم از این علاقه دستبردار که مبادا بر اثر احساسات، بنیادت را بر آب بگذاری و از بین برود.
هوش مصنوعی: تو آنقدر دلبسته و تحت تاثیر میدانستی که مانند کسی شدی که مستان تو را به دوش میبرند؛ یعنی به قدری غرق لذت و غرور شدی که هیچکس از جام فریبهای زمانه نباید مست شود.
هوش مصنوعی: تو از این دنیا میروی و مردم دربارهات صحبت میکنند که این شخص هیچ چیز از خود ندارد و هیچ چیزی برای وداع نگرفته است.
هوش مصنوعی: مرگ به دلیل زیبایی و آزادگیات مانند سرو، تو را در قفس چوبی محبوس کرده است.
هوش مصنوعی: امروز کسی که برای تو فریاد میزند، از ثروت و دارایی تو بهره خواهد برد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر از مخاطب میخواهد که در این لحظه، خدا را به یاد بیاورد، چون هیچ کس نمیتواند در زمان دیگری به یاد او بیفتد. این اشاره به فانی بودن دنیا و اهمیت لحظههای حال دارد.
هوش مصنوعی: تعجبی ندارد که جهانی که تو در آن هستی، از خود یادگاری بهجا بگذارد، زیرا یادگاری که از فریدون، ایرج و قباد بر جای مانده است، بهخودیخود ماندگار است.
هوش مصنوعی: خرد و دانایی بارها به تو توصیه کرد که نباید دل خود را به عشق این وطن عاری بدهی، همانطور که عشق به وطن متزلزل و گذرا است.
هوش مصنوعی: دلم برای آن فرد هوشمند و دوراندیش میسوزد که وفای دوران را دیده و با این حال همچنان به آن دل بسته است.
هوش مصنوعی: هر کسی که با بینش و آگاهی به تماشای جهان میپردازد، چه بسا که بینا هست و چه بسا که مانند یک شخص کاملاً نابینا، هیچ چیز نمیبیند.
هوش مصنوعی: ای زنده، به مردگان نگاه کن و از آنچه میبینی عبرت بگیر، زیرا در این لحظهی کوتاه زندگی، ارزش و اعتبار انسانها به یکدیگر بستگی دارد.
هوش مصنوعی: از خاکدان فنا (یعنی جهان مادی) بهدنبال آبرو نباش، زیرا این تمایلات تو فقط به آتش و نابودی میانجامند و عمری که داری بیفایده به هدر میرود.
هوش مصنوعی: دل خود را به حرص و طمع مزین به خوشیها کن، زیرا فرهاد که عاشق شیرین بود، به خاطر غم عشق او از پای درآمد.
هوش مصنوعی: دست خود را به روی دیگران بگشا و با نیکی و generosity، چرا که در این دنیا تنها راهحل حقیقی برای دسترسی به ثروت و نعمتهای الهی، بخشندگی و generosity است.
هوش مصنوعی: برای نعمتها و عطایایی که او (خدا) به تو میدهد، شکرگزار باش و شکایت نکن؛ زیرا هر آنچه او عطا کند، بر اساس عدالت و انصاف است.
هوش مصنوعی: اکنون باید در کار خود سختکوش و توانا باشی، وگرنه اگر مرگ به سراغت بیاید، نمیتوانی استاد و ماهر بشوی.
هوش مصنوعی: به خودت نپیچ و از یادگیری دور نشو، زیرا دیگران نیز با تلاش و آموختن به مقام استادی رسیدهاند.
هوش مصنوعی: میدان که تو هم از این جهان خواهی رفت، چه سال عمرت به هفت برسد و چه به هفتاد، در هر حال مرگ حتمی است.
هوش مصنوعی: باید کارهای خوب و بنیادهای نیک را برای ماندگاری نام نیک مردان نیک انجام دهند؛ زیرا ارزش یک زندگی به آثار آن بستگی دارد.
هوش مصنوعی: من که اینگونه هستم، چندان اهمیتی به ثروت و مال نمیدهم. امیدوارم عمرت دراز باشد.
هوش مصنوعی: من از این موضوع بسیار ناراحت هستم که بعد از من کسی نگوید: ای اوحدی، برایت آرزوی آرامش دارم!
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
جهان به کام خداوند باد و دیر زیاد
بر او به هیچ حوادث زمانه دست مداد
درست و راست کناد این مثل خدای ورا
اگر ببست یکی در، هزار در بگشاد
خدای عرش جهان را چنین نهاد نهاد
[...]
خدای عرش جهان را چنین نهاد نهاد
که گاه مردم ازو شادمان و گه ناشاد
مباش غمگین یک لفظ یاد گیر لطیف
شگفت و کوته ، لیکن قوی و با بنیاد
یمین دولت شاه زمانه با دل شاد
بفال نیک کنون سوی خانه روی نهاد
بتان شکسته و بتخانه ها فکنده ز پای
حصارهای قوی بر گشاده لاد از لاد
هزار بتکده کنده قوی تر از هرمان
[...]
همی ستیزه برد زلف یار با شمشاد
شگفت نیست گر از وی همیشه باشم شاد
گهی بپیچد و بستر بسیجد از دیبا
گهی بتازد و زنجیر سازد از شمشاد
ز قیر بر گل خندان هزار سلسله بست
[...]
دگر نخواهم گفتن همی ثنا و غزل
که رفت یکسره بازار و قیمت سرواد
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.