ببین ذرات روحانی، که شد تابان از این صحرا
ببین این بحر و کشتیها، که بر هم میزنند اینجا
ببین عذرا و وامق را، در آن آتش خلایق را
ببین معشوق و عاشق را، ببین آن شاه و آن طغرا
چو جوهر قلزم اندر شد، نه پنهان گشت و نی تر شد
ز قلزم آتشی بر شد، در او هم «لا» و هم «الا»
چو بیگاهست آهسته، چو چشمت هست بربسته
مزن لاف و مشو خسته، مگو «زیر» و مگو «بالا»
که سوی عقلِ کژبینی درآمد از قضا کینی
چو مفلوجی، چو مسکینی، بماند آن عقل هم برجا
اگر هستی تو از آدم در این دریا فروکش دم
که اینت واجباست ای عم! اگر امروز، اگر فردا
ز بحر این در، خجل باشد، چه جای آب و گل باشد؟
چه جای عقل و دل باشد؟ که نبوَد او کفِ دریا
چه سودا میپزد این دل، چه صفرا میکند این جان
چه سرگردان همی دارد تو را این عقل کارافزا
زهی ابر گهربیزی ز شمس الدین تبریزی
زهی امن و شکرریزی میان عالم غوغا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به زیباییهای روحانی و معنوی اشاره میکند و از تابش ذرات روحانیت در صحرا سخن میگوید. او تصاویری از عشق و عاشقی را به تصویر میکشد و به تضادهای عاطفی و عقلانی میپردازد. در این سفر معنوی، به ضرورت رها کردن موانع عقلانی و شناخت عمیقتری از وجود اشاره دارد. شاعر به عمق دریا و ویژگیهای آن همانند عشق پرشور و آشفته بودن عقل انسان مینگرد و سرانجام به ستایش مولانا شمس تبریزی و حال و هوای امن و شیرین اشاره میکند.
هوش مصنوعی: به ذرات روحانی نگاه کن که در این دشت نورانی شدهاند. به این دریا و کشتیها توجه کن که در این مکان در حال جنب و جوشاند و تلاطم ایجاد میکنند.
هوش مصنوعی: عذرا و وامق (دو شخصیت عاشق و معشوق در ادبیات داستانی) را در آتش عشق مردم ببین، معشوق و عاشق را دیده و آن شاه (معشوق) و این طغرا (علامتی که مشخصه آن شاه است) را مشاهده کن.
هوش مصنوعی: چون جوهر در آب عمیق دریا (قلزم) فرو میرود، نه تنها پنهان نمیشود، بلکه تر هم نمیماند؛ همچنین، در آتش نیز هم حالت «نه» وجود دارد و هم حالت «آری» (دوگانگی).
هوش مصنوعی: زمانی که موقعیّتهای نامناسب پیش میآیند و در حال استراحت هستی، نباید به خودت مغرور شوی و دور از حقیقت صحبت کنی، نه از پایین و نه از بالا.
هوش مصنوعی: سرنوشت موجب شد که عقل کجبین، مانند انسانی ناکارآمد و ناتوان، در جایی متوقف بماند و نتواند به درستی عمل کند.
هوش مصنوعی: اگر تو هستی که از نسل آدم وارد این دریای هستی شدهای، باید خود را در این دریا فرو ببری و با تمام وجود به آن وارد شوی. این کار برای تو لازم و ضروری است، چه امروز و چه فردا.
هوش مصنوعی: در این بیت میگوید که اگر در عمق این دریا قرار گرفتهای، جایی برای آب و گل (به طور کلی مادیات) و نیز عقل و دل (به معنی احساسات و تفکر) وجود ندارد، چرا که آنچه در این دریا هست، جدای از دوگانههای مادی و معنوی است.
هوش مصنوعی: دل من چه فکرها و خیالهایی را پردازش میکند و جانم چه حالتی از خشم و تلوّن (صفرا) دارد، عقل پرورنده نیز در حالت سرگشتگی و بیقراری نسبت به تو به سر میبرد.
هوش مصنوعی: شمسالدین تبریزی، که بهعنوان منبع نور و گوهری ارزشمند توصیف شده، باعث آسایش و شیرینی در میان شلوغی و آشفتگیهای دنیا است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
# تلفظ اینت،همان اینَت درست است و در بیت ۷، دُر، درست است.
بر آمد پیلگون ابری ز روی نیلگون دریا
چو رای عاشقان گردان چو طبع بیدلان شیدا
چو گردان گشته سیلابی میان آب آسوده
چو گردان گردباد تندگردی تیره اندروا
ببارید و ز هم بگسست و گردان گشت بر گردون
[...]
خداوندی که در وحدت قدیم است از همه اشیا
نه اندر وحدتش کثرت، نه مُحدَث زین همه تنها
چه گوئی از چه او عالم پدید آورد از لولو
که نه مادت بد و صورت، نه بالا بود و نه پهنا
همی گوئی که بر معلول خود علت بود سابق
[...]
چه جرمست این که هر ساعت ز روی نیلگون دریا
زمین را سایبان بندد به پیش گنبد خضرا؟
چو در بالا بود باشد به چشمش آب در پستی
چو در پستی بود باشد به کامش دود بر بالا
گهی از دامن دریا شود بر گوشۀ گردون
[...]
به هر چیزی بود خرسند هرکش قدر بی بالا
به هفت اقلیم نپسندد کسی کَش همتی والا
ز خاک و باد و آب، آتش شرف دارد فزون زیرا
که چون باشد سوی پستی بود میلش سوی بالا
ندارد هیچ مخلوقی بعالم قدرت خالق
[...]
سپاه ابر نیسانی ز دریا رفت بر صحرا
نثار لؤلؤ لالا به صحرا برد از دریا
چون گردی کش برانگیزد سم شبدیز شاهنشه
ز روی مرکز غبرا به روی گنبد خضرا
گهی ماننده دودی مسطح بر هوا شکلش
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.