گنجور

غزل شمارهٔ ۳۲۲۹

 
مولوی
مولوی » دیوان شمس » غزلیات
 

یا ولی نعمتی و سلطانی

سابق‌الحسن ما له ثانی

انت بحر تحیط بالدنیا

مدمن جوهر و مرجان

کان بنیان عبد کم خربا

رمنی هو و شید ارکانی

کیف هذاالجفا و انت وفا؟

کیف اردیتنی بنسیان

حیة البین کلما هاجت

لسعت مثل لسع ثعبان

ظل خدی مزعفرا کدرا

سال دمعی کمایع آن

ارع قلبا هواک ساکنه

لیس لی غیر عطفکم بانی

شمتت فی‌الشجون اعدائی

کم تباکؤا علی اخوانی

یا محیطا بروحه‌الدنیا

انت بالروح حاضر دانی

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۳۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

گمنام نوشته:

این غزل در نسخه سنگی چاپ هندوستان وجود دارد ولی در مجموعه گنجور نست. لذا در حاشیه درج شد.

.
.

ای مرغ خوش الحان بخوان الّله مولانا علی . . . . تسبیح خود کن بر زبان الّله مولانا علی
خواهی که یابی زندگی بشتاب اندر بندگی. . . . تا بخشدت زیبندگی الّله مولانا علی
اسمش عظیم و اعظم است غفران و فرد و عادل است. . . . مولا و حق آدم است الّله مولانا علی
خواهی که یابی زو نشان جان در ره او بر فشان. . . . کو جان دهست و جانستان الّله مولانا علی
سبحان حی لا ینام پیدا از او هر صبح و شام. . . . حج و نماز است و صیام الّله مولانا علی
رزاق رزق بندگان مطلوب جمله طالبان. . . . مأمور امر کن فکان الّله مولانا علی
سلطان بس مثل و نظیر پروردگار بی وزیر. . . . دارندۀ برنا و پیر الّله مولانا علی
دارندۀ لوح و قلم پیدا کن خلق از عدم. . . . میر عرب فخر عجم الّله مولانا علی
سر دفتر هر انجمن علامه مصر و یمن. . . . آن پر دل دشمن فکن الّله مولانا علی
مجموع قرآن مدحتش حمد وثنا و عزتش. . . . نام بزرگی خدمتش الّله مولانا علی
هم مؤمنان و مؤمنات وحش و طیور و هم نبات. . . . مقصود کل کائنات الّله مولانا علی
اشجار وکوه و بحر وبر هم آسمان اندر نظر. . . . تسبیح گویندش بفر الّله مولانا علی
در بندگی میبند کمر اندر طلب میرو بسر. . . . حوش هادی است و راهبر الّله مولانا علی
کر عاشقی و راه بین غره مشو خود را مبین. . . . وانگه ز جان و دل کزین الّله مولانا علی
ای بنده شیرین زبان از دیو اگر خواهی امان. . . . هر دم بر آور تو ز جان الّله مولانا علی
ای شمس دین جانباز جان در معانی بر فشان. . . . تا آیدت در گوش جان الّله مولانا علی
خواهی که یابی زو نشان جان در ره او بر فشان. . . . کو جان دهست و جانستان الّله مولانا علی

گمنام2 نوشته:

فکر نمیکنم اشعار حاشیه از مولوی باشند چون ۱-هر کس میتواند به حاشیه مطلب اضافه کند ۲-از نظر معنایی و ایدولوژیکی با دیگر اشعار مولوی تناسب ندارد ۳- اگر هم واقعا این شعر در نسخه سنگی چاپ هندوستان باشد امکان اینکه این نسخه اشعاری غیرمعتبر را هم در بر داشته باشد هست. چنانچه در بسیاری از دیگر نسخه ها این اشعار وجود ندارند.

حمید رضا فتاحی نوشته:

این متن جزو اشعار مولاناست و باید در خود دیوان نوشته شود اصلاح کنید

محمد نوشته:

شعری که در حاشیه افزوده شده قطعا از مولوی نیست به دلایل ذیل :
۱ - تضاد آشکار با تفکرات مشهور مولوی
۲ - عدم تناسب با ویژگی های ساختاری شعر مولوی
۳ - ضعف فاحش ساختاری از نظر عروض و قافیه علی الخصوص قوافی میانی که از ویژگی های آثار مولوی است
۴ - عدم تائید از سوی مولوی شناسان برجسته

CCX نوشته:

حق با دوستان اخیر است.
بعضی ابیات شعر اصلا قافیه ندارند!
غلو کار درستی نیست.
گرچه اراده ی مولانا به علی (ع) معلوم است
اما نباید دیگر غلو نمود.

سید حسین موسوی نوشته:

عزیزانم
دوستانی که مولوی دوست هستند باید بدونند که مولوی در زبان عربی انسانی بلیغ و فصیح بوده.

کلمه ی الله مولانا علی در عربی این معنی را دارد: الله سرورمان بالا مقام است.. اصلاً در باب غلو واین مسایل نیست.

راجع به این سبک در مثنوی میتوان انکریپشن این فافیه ها رو پیدا کرد.. همچین بی قافیه نیست و فراموش نکنید این چلال الدین هست نه حافظی که شعرهاش رو صیقل میده..
او اشعری مسلک بوده پس قطعا با توجه به دوران زندگیش یا از احناف بوده یا شافعی. وهردو نسبت به ممالک و حنبلی ها نزدیکتر به اهل بیت علیهم السلام هستند.
تمنا میکنم دوستان محب اهل بیت به اشعار ترکی مولانا توجه کنند که مدح صریح مرتضی علی علیه السلام رو در اون اشعار میبینند. قطعا قطعه الله مولانا علی ارجاع به علو مقام رب الارباب هست والسلام.

محمدمهدی نوشته:

۱- برای اثبات شیعه بودن مولوی نیازی به این شعر نیست. اشعار و دلایل دیگر هم وجود دارند.
۲- این که مولوی‌شناسان برجسته این شعر را جزو اشعار مولوی نیاوردند، دلیل بر رد این شعر نیست. زیرا آن‌ها به فرض این که قصد و غرضی نداشته‌اند، معصوم از اشتباه نمی‌باشند. قول لغوی هم در اصول حجت نیست، چه رسد به قول مولوی‌شناس!
۳- عبارت الله مولانا علی هم می‌تونه غلو نباشه و هم مدح امیرالمومنین علیه السلام باشه. الله منادایی است که حرف ندای آن حذف شده و مولانا و علی مبتدا و خبر هستند. به معنای این که: خدایا! مولای ما علی است.

حسین نوشته:

در جواب
۱- عدم مطابقت با افکار مولوی: دوستان واقعا مثنوی رو نخوندن؟
۲-غلو؟ شاید بهتر باشه ردیف رو این طور بخونید: الله، مولانا علی.
۳- این غزل در نسخه چاپی بدیع الزمان فروزان فر
۴- کدام مولوی شناس برجسته ای این غزل را رد کرده؟ این غزل در نسخه بدیع الزمان فروزان فر هم موجود است.

یارغریب نوشته:

در شیعه بودن جناب مولوی رحمه الله شکی نیست . و در کامل بودن او هم شکی نیست .
اینکه اوایل ایشان سنی بوده اند درست است اما با ظهور نور ولایت ایشان هم جمع محبین و شیعیان خاصه حضرت امیرالمومنین پیوستند و حال انکه از قبل هم محب حضرت بوده اند .
نمیدانم علت اینهمه عداوت با جناب مولوی چیست !
برای کسب اطلاع بیشتر روح مجرد حضرت علامه ایت الله حسینی طهرانی و نظر مرحوم قاضی درباره مولوی را بخوانید .
درضمن از لحاظ ادبی اختصاص این شعر به جناب مولوی اصلا دور از انتظار نیست

علی نوشته:

با سلام
صاحبنظرانی که نظر دادن!!!!!!!!!!!!!
قابل توجه:
۱/این شعر با جهان بینی مولانا منافات ندارد. او عارف است و تشیع و تسنن برایش مفهوم امروزی و رایج را ندارد(البته اگر دوستان سری به دیوان شمس و مثنوی معنوی بزنند خواهند فهمید که مولانا چقدر به خاندان طه ارادت داشته)
۲/از نظر وزنی حتی یک مصراع هم مشکل نداشت
۳/از نظر قافیه عنایت به نکات زیر خالی از لطف نیست:
-قافیه گرچه توانایی بیان شاعر را میرساند اما با حضور ردیف الزامی بر امدن آن نیست(مخصوصا اگر ردیف بلند باشد)
-شعر فوق از نظر قافیه ی درونی هیچ گونه اشکالی ندارد
-در اشعار حافظ، سعدی و مولانا اشکالات قافیه دیده میشود و اساسا تمامی اشعار آنان که بزرگان شعر فارسی هستند هم خالی از اشتباه نیست

سیاوش نوشته:

این اشعار به هیچ عنوان از مولوی نیست!
چون مولوی اصلا شیعه نبوده
شیعیان = خر و کر در دیدگاه مولوی

مثنوی معنوی – دفتر سوم – بخش۱۵۰
این بیان اکنون چو خر بر یخ بماند
چون نشاید بر جهود انجیل خواند
کی توان با شیعه گفتن از عمر
کی توان بربط زدن در پیش کر

(رافضی) خواندن شیعیان توسط مولوی

رافضی به معنای کافر و از دین برگشتن هست که طعنی هست که سنی ها به شیعه می زنند

( دیوان شمس – غزلیات – غزل شماره ۸۱۰):

رافضی انگشت در دندان گرفت
هم علی و هم عمر آمیختند
بر یکی تختند این دم هر دو شاه
بلک خود در یک کمر آمیختند

========

( دیوان شمس – غزلیات – غزل شماره ۱۱۷۲):

گفتن همه جنگ آورد در بوی و در رنگ آورد
چون رافضی جنگ افکند هر دم علی را با عمر

=====

(دیوان شمس – غزلیات – غزل شماره ۱۶۲۱):

بر رافضی چگونه ز بنی قحافه لافم
بر خارجی چگونه غم بوتراب گویم

علی نوشته:

با سلام
آقا سیاوش،
اولا:
این بیان اکنون چو خر بر یخ بماند
چون نشاید بر جهود انجیل خواند
کی توان با شیعه گفتن از عمر
کی توان بربط زدن در پیش کر

داره میگه راجع به چیزی که شناخت نداری نمیشه صحبت کرد! حکاینشو کامل بخون

ثانیا:
رافضی انگشت در دندان گرفت
هم علی و هم عمر آمیختند
بر یکی تختند این دم هر دو شاه
بلک خود در یک کمر آمیختند

یعنی کار غیر ممکن اتفاق افتاد

ثالثا:
گفتن همه جنگ آورد در بوی و در رنگ آورد
چون رافضی جنگ افکند هر دم علی را با عمر

یعنی چگونه کار غیر ممکی اتفاق افتاد

رابعا:
بر رافضی چگونه ز بنی قحافه لافم
بر خارجی چگونه غم بوتراب گویم

همان مفهوم بیت زیر را دارد:
کی توان با شیعه گفتن از عمر
کی توان بربط زدن در پیش کر

منتقد نوشته:

اینجا یک «ی» در آخر مصرع جا گذاشته اید:
مدمن جوهر و مرجان
صحیحش:
مدمن جوهر و مرجانی

امین کیخا نوشته:

إدمان یعنی اعتیاد و مدمن یعنی معتاد اعتیاد و معتاد را ایرانیها ساخته اند ولی فارسی أش خوگر و خوکار و خوکارگی است .

امین کیخا نوشته:

اما مدمن اینجا نمی دانم یعنی چه؟

حمید نوشته:

اشعاری که در حاشیه گذاشته شده است سروده مولوی نمی باشد.
این اشعار به تفکر و اندیشه مولوی همخوانی ندارد، دارای قیافه نمی باشد، از طرف هیچ مولوی شناس تایید نشده است. بهتر است به آثار گرانبهای مولوی به هیچ عنوان دست اندازی صورت نگیرد.

شمس الحق نوشته:

در نسخۀ چاپ سنگی نیکلسن که معتبرترین نسخه دیوان شمس است سه غزل با مطالع زیر مندرج است :
۱- ای شاه شاهان جهان الله مولانا علی
۲- ای رهنمای مؤمنان الله مولانا علی
۳- ای مرغ خوش الحان بخوان الله مولانا علی
این اشعارسرودۀ مولوی است و درآن تردید نیست و بلحاظ ایدئولوژی هیچ منافاتی با آرا و افکارو عقاید مولوی ندارد اگرچه در برخی ابیات با مشکل قافیه روبروست و کدام شاعراست که این دغدغه نداشته باشد بخصوص که او مثل حافظ وسعدی به پیرایش و بازخوانی و تراش دادن اشعارخود نمی پردازد و اشعاراو غلیان آتشفشان احساسات اوست .
اما دراین خصوص که مولوی بجهت سرودن این سه غزل شیعه است یا سنی باید عرض کنم که این اشعار دربارۀ حضرت علی علیه السلام است و فراموش نفرمایید که علی نزذ اهل سنت یکی ازخلفای راشدین است و مقام و منزلتی بس والا دارد . دوستان محترمی که منکرآن شدند که این علی از حضرت یاد میکند و آنرا به معنی عالی و والا و برتر و بالا در صفات الله گرفته اند کم لطفی میکنند و گیرم که چنین باشد با اینها چه میکنند :
ازعلی آموزاخلاص عمل / شیرحق را دان مطهرازدغل
او تفو انداخت برروی علی / آبروی هرنبی وهرولی
وصد مثل اینها
مولوی شیعه نبوده است و بزرگداشت علی نه بعنوان امام اول شیعیانست و عشق علی تنها نه در دل شیعیان می جوشد .
دوستان عزیز می بینید که جهان در آشوب جدال متعصبان چه می سوزد پس لطفاٌ این به جمع فرهیختگان و فرزانگان مکشانید و گنجور را به محلی برای نزاع شیعه و سنی بدل نکنید که همان سوریه و لبنان و عراف و پاکستان و افغانستان و کردستان و بلوچستان و فلسطین و ما را بس است .

شمس الحق نوشته:

بعد التحریر:
اینکه فرموده اند اشعارمذکورازطرف مولوی شناسان تأیید نشده هم ناراست است و دو مولوی شناس برجستۀ جهان که مقالات و تألیفاتشان شهره خاص وعام است یکی المانی بانو آن ماری شیمل و دیگری ایرانی دکترزرین کوب که استاد حقیر در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در دوره دکتری بودند از این جمله اند و هر سه غزل را هم ترجمه و هم تفسیر و معنی کرده اند و حقیر هم سالیان دراز هرسه غزل را تدریس کرده ام .

امین کیخا نوشته:

هر خردمندی از ستیز میان شیعه و سنی بیزاری می جوید . این ستیز خوشایند دلهای ناگروا و نیز کم خرد است.

الفتحی نوشته:

به طور قطع و یقین نمی توان گفت، اما به لحاظ ساخت، عروض و موسیقی شعر، کاملا در چارچوب تسلط مولانا جلال الدین است، لذا، ایرادی ندارد این شعر را نیز به ایشان نبت دهیم، ابیات سست و ضعیف - که تعدادشان بدبختانه کم هم نیست - در مثنوی زیادند، که عده ای می گویند به علت ضعف نباید این اشعار را به مولانا نسبت داد.

ناشناس نوشته:

با سلام :
باید عرض کنم که به فرض ، این اشعار از مولانا باشد .
بنابراین تمام کسانی که به این اشعار و امثالهم اعتقاد دارند ناچار
یا باید تمام سروده های مولانا که در مدح ام المومنین عایشه و خلفا و … می باشد را قبول کنند .
بنابراین یا باید به تمام اندیشه ی پاک و اسلامی مولانا ایمان داشته باشیم و اگر به غزلی از او اشاره می کنیم کل اندیشه ی او را و مسلمان بودنش را و احترام او به صحابه را بپذیریم
در تایید این تقکر ، نظر الله رب العالمبن را ذکر می کنم که می فرماید :
“پس آیا به برخی از ( احکام ) کتاب ( تورات ) می گروید و به برخی دیگر کفر می ورزید؟”
پس بنابراین یا باید احترام و ارادت او به ام المومنین عایشه و خلفا (رضیه الله عنهم اجمعین) را بپذرند
یا باید به صورت کلی مولانا را کنار بگذارند که درنتیجه ی آن فروسی و سعدی و حافظ و نظامی و … و تمامی بزرگان ادبیات را که مسلمان بودند (و رافضی نبودند به قول مولانا) را نیز رد کنند …
تعصب مانع فکر کردن درست می شود …
و ما را به نتیجه ی درست نمی رساند …
موفق باشید …

محمد رضا نوشته:

من دیوان شمسی دارم که این اشعار توش هستش و از شماره ۳۲۱۲ تا ۳۲۱۴ گنجونده شدن( این کتاب بر اساس تصحیح بدیع الدین فروزانفر که چاپ سومش تو سال ۱۳۸۹ و به وسیله شرکت مطالعات نشر کتاب پارسه به چاپ رسیده)
ضمناً غزل های دیگه ایم هست که توی گنجور نیست!!!

محمد رضا نوشته:

من هم تقاض دارم که در این موضوع تحقیقات لازمو بکنین و تو گنجورم این اشعارو ثبت کنین…
ممنون!

لیلی نوشته:

با سلام لطفا درخصوص کامنت آقای محمد رضا ” من دیوان شمسی دارم که این اشعار توش هستش و از شماره ۳۲۱۲ تا ۳۲۱۴ گنجونده شدن( این کتاب بر اساس تصحیح بدیع الدین فروزانفر که چاپ سومش تو سال ۱۳۸۹ و به وسیله شرکت مطالعات نشر کتاب پارسه به چاپ رسیده)
ضمناً غزل های دیگه ایم هست که توی گنجور نیست!!!! ” تحقیقی صورت بگیرد و در صورت صحیح بودن ضمن درج اشعار فوق در این مجموعه زیبا ، دلیل عدم درجشان را بمخاطبین اطلاع دهید و در صورت امکان عذرخواهی نمائید / با تشکر

محقق نوشته:

کی توان بربط زدن در پیش کر به معنای عدم شناخت بر بط از جانب کر نیست بلکه توهین آمیز تر است وبه معنای عدم شنوایی و عدم فهم است.خواهش مندم به عنوان دوستدار علی ع به سخنی از او توجه کنید :آنچه بر خود نمیپسندی بر دیگران مپسند—آیا اگر کسی با شما چنین سخن گوید چه میکنید؟پس لطفا از شیعه خرج نکنید.بسم الله.

محمد رضا نوشته:

این اشعار شور انگیزو بهرام گودرزی در سال های پیش اجرا کرده که میتونین از لینک زیر دانلودش کنین:
http://s5.picofile.com/file/8108938584/molanaAli_bahram_ghodarzi_www_musickhatereh_mihanblog_com_.mp3.html
ولی شک نکنین که این اشعار و خیلی اشعار دیگه که تو گنجور نذاشتن از مولانا هستش!!!

محمد رضا نوشته:

چقد درباره شیعه یا سنی بودن مولانا بحث میکنین؟!!! حالا گیریم شیعه بوده یا سنی، اصلاً بی دین بوده؛ به قول حضرت علی « نگا نکن کی میگه، نگا کن چی میگه… »
چقد جامی قشنگ گفته که
« ای مغ بچه از مهر بده جام می ام/
کآمد ز نزاع سنی و شیعه قی ام/
گویند که جامیا چه مذهب داری؟/
صد شکر که سگ سنی و خر شیعه نیم »

ایلیا نوشته:

دوستان شاید بعضی با نسبت دادن این شعر به حضرت مولانا مشکل داشته باشند اما با مراجعه به کلیات شنس تمام این ابهامات برداشته می شوند.کلیات شمس تبریزی غزلیات و قصاید (به قلم استاد فروزانفر) صفحه ی ۱۱۸۸ غزل شماره ی ۳۲۱۱

حبیب نوشته:

من به شعر وارد نیستم اما شعورم بهم میگه بعد از متعصبین صفوی ایران دیگه هرگز نتونست امثال این بزرگان تکرار کنه چون مخشون زدن ونزاشتن خودشون باشن

ناشناس نوشته:

آقا حبیب
مولوی توی فضای ایران پرورش پیدا نکرده. پس پرورش مثل مولوی ربطی به فضای ایران نداره. قبل از صفویه هم بین حافظ و صفویه بیشتر از یه قرن فاصله بوده چرا توی این زمان هم کسی پروش پیدا نکرد؟ فکر نمی کنید درباره تعصب صفویه اغراق شده و شما هم فریب اون اغراق رو خوردید؟

قدسی نوشته:

سلام
من بعد از مشاهده حاشیه هایی که نوشته شده ابتدا دچار سردرگمی شدم به همین دلیل مصمم شدم که در این مورد تحقیق کنم…
خلاصه آنکه نظر برخی از عزیزان که فرمودند این اشعار مورد تایید مولوی شناسان نیست ، پایه علمی ندارد چرا که اشعار مذکور در چندین نسخه چاپی و سنگی وجود دارد که دوستان اشاراتی داشتند و من تکرار نمیکنم….
اما در پاسخ به دوستی که گفتند اگر ارادت مولوی به علی را بپذیرید باید علاقه او به عایشه همسر پیامبر و …. را هم بپذیرید ، باید عرض کنم که ما منتظر ننشسته ایم که ببینیم مولوی به چه چیزی اعتقاد دارد تا ما هم به همان معتقد باشیم یا بالاعکس …بلکه ما می گوییم همانگونه که اشعاری که مولوی در مدح سایر خلفا و به قول شما خانم عایشه فرموده اند در گنجور ثبت شده ، اشعاری که درباره حضرت علی سروده اند هم در گنجور ثبت شود
من به عنوان یک شیعه هرگز اعتقادی به حذف یا سانسور اشعاری که ایشان برای خلفای سه گانه نوشته اند ندارم و به همین دلیل متعجبم از اینکه چرا اشعار مربوط به حضرت علی سانسور شده اند
با این حال از تلاش عزیزان مسئول در گنجور سپاس گذارم

هانیه نوشته:

دوستان برای روشن شدن بحث مربوط به این غزل با ردیف ” الّله مولانا علی” شما رو ارجاء میدم به سخنرانی دکتر عبدالکریم سروش با عنوان”وجوه اشتراک و افتراق مولانا وامام علی”-یک ساعت و سی و هفت دقیقه- ایشون طی این سخنرانی به طور مبسوط از ارادت مولانا به امام علی میگن و همینطور از تفاوتهای این دو در جهان بینی، به ویژه نحوه ی نگرش به مرگ…و از قضا در این سخنرانی صریحا اشاره میشه که چنین سروده هایی مثل این غزل “ای شاه شاهان جهان الّله مولانا علی” از مولانا نیست و دراویش ارادتمند به علی چنین اشعاری سرودند./ جدای از اینها من هم موافقم که غزل مذکور اشکالات جدی در وزن و عروض داره. مثلا در این مصرع”آدم که نور عالم است عیسی که پورمریم است” / البته من هم واقفم که همه ی اشعار جناب مولانا در غایت فصاحت و بلاغت نیست اما برخلاف دوستانی که نظر مولاناپژوهان برجسته رو فاقد وجاهت دونستند، معتقدم باید در گفتار کسانی که عمرشون رو در همنشینی با کلام مولانا گذروندند(مثل کریم زمانی- سروش- فروزانفر و…) تامل و اعتماد بیشتری کرد.

احسان نوشته:

دوستانی که پذیرش این شعر رو از مولوی غلو میدونن راجع به رباعی زیر چه نظری دارند!؟ که اتفاقا در رنجور هم هست…
در دایره وجود موجود علیست اندر دو جهان مقصد و مقصود علیست
گر خانه اعتقاد ویران نشدی من فاش بگفتمی که معبود علیست

کانال رسمی گنجور در تلگرام