بخش ۱۱ - مدافعهٔ امرا آن حجت را به شبههٔ جبریانه و جواب دادن شاه ایشان را
پس بگفتند آن امیران کین فنیست
از عنایتهاش کار جهد نیست
قسمت حقست مه را روی نغز
دادهٔ بختست گل را بوی نغز
گفت سلطان بلک آنچ از نفس زاد
ریع تقصیرست و دخل اجتهاد
ورنه آدم کی بگفتی با خدا
ربنا انا ظلمنا نفسنا
خود بگفتی کین گناه از نفس بود
چون قضا این بود حزم ما چه سود
همچو ابلیسی که گفت اغویتنی
تو شکستی جام و ما را میزنی
بل قضا حقست و جهد بنده حق
هین مباش اعور چو ابلیس خلق
در تردد ماندهایم اندر دو کار
این تردد کی بود بیاختیار
این کنم یا آن کنم او کی گود
که دو دست و پای او بسته بود
هیچ باشد این تردد بر سرم
که روم در بحر یا بالا پرم
این تردد هست که موصل روم
یا برای سحر تا بابل روم
پس تردد را بباید قدرتی
ورنه آن خنده بود بر سبلتی
بر قضا کم نه بهانه ای جوان
جرم خود را چون نهی بر دیگران
خون کند زید و قصاص او به عمر
می خورد عمرو و بر احمد حد خمر
گرد خود برگرد و جرم خود ببین
جنبش از خود بین و از سایه مبین
که نخواهد شد غلط پاداش میر
خصم را میداند آن میر بصیر
چون عسل خوردی نیامد تب به غیر
مزد روز تو نیامد شب به غیر
در چه کردی جهد کان وا تو نگشت
تو چه کاریدی که نامد ریع کشت
فعل تو که زاید از جان و تنت
همچو فرزندت بگیرد دامنت
فعل را در غیب صورت میکنند
فعل دزدی را نه داری میزنند
دار کی ماند به دزدی لیک آن
هست تصویر خدای غیبدان
در دل شحنه چو حق الهام داد
که چنین صورت بساز از بهر داد
تا تو عالم باشی و عادل قضا
نامناسب چون دهد داد و سزا
چونک حاکم این کند اندر گزین
چون کند حکم احکم این حاکمین
چون بکاری جو نروید غیر جو
قرض تو کردی ز که خواهد گرو
جرم خود را بر کسی دیگر منه
هوش و گوش خود بدین پاداش ده
جرم بر خود نه که تو خود کاشتی
با جزا و عدل حق کن آشتی
رنج را باشد سبب بد کردنی
بد ز فعل خود شناس از بخت نی
آن نظر در بخت چشم احول کند
کلب را کهدانی و کاهل کند
متهم کن نفس خود را ای فتی
متهم کم کن جزای عدل را
توبه کن مردانه سر آور به ره
که فمن یعمل بمثقال یره
در فسون نفس کم شو غرهای
که آفتاب حق نپوشد ذرهای
هست این ذرات جسمی ای مفید
پیش این خورشید جسمانی پدید
هست ذرات خواطر و افتکار
پیش خورشید حقایق آشکار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: امیران در گفتگو با سلطان، به جبر در اعمال انسان اشاره کرده و میگویند که تقدیر تعیینکننده است و تلاش انسان بیفایده است. اما سلطان پاسخ میدهد که آدم نیز در برابر خداوند گناه کرده و خود را مقصر میداند، پس نمیتواند دیگران را به خاطر گناهانشان سرزنش کند. او تأکید میکند که انسان باید بر اعمال خود تأمل کند و تردیدها را بهانه نکند، زیرا هر عمل او نتیجهای دارد که باید پاسخگو باشد. بنابراین، ضروری است که افراد به جای انداختن تقصیر به گردن تقدیر، با خود صادق بوده و درک کنند که هر عمل نیک و بدی از خود آنها ناشی میشود.
هوش مصنوعی: امیران گفتند که این هنر و زیبایی از لطف و عنایت خاص خداوند است و تلاش و کوشش انسان در اینباره تأثیری ندارد.
هوش مصنوعی: مه (ماه) و گل از زیباییهای طبیعی هستند که به دلیل لطف خداوند به ما هدیه داده شدهاند. زیبایی روی ماه و بوی خوش گل نشاندهندهٔ نعمتهای الهی و شگفتیهای آفرینش است.
هوش مصنوعی: سلطان گفت که آنچه از نفس انسان به وجود میآید، خطا و تقصیر است و در واقع، این اشتباهات ناشی از تلاش و اجتهاد خود فرد است.
هوش مصنوعی: اگر انسان از خود بگوید که ما به خود ظلم کردهایم، پس خداوند چه میتواند بگوید؟ زیرا در اینجا به گناه خودش اعتراف کرده و از آن شکایت دارد.
هوش مصنوعی: تو خود گفتی که این گناه از نفس خود انسان است و چون چنین بخت و قضا اینگونه رقم خورده، پس احتیاط و دقت ما چه فایدهای دارد؟
هوش مصنوعی: چنانکه ابلیس گفت «تو مرا گمراه کردی»، تو هم بهانهگیر میشوی و مسئولیت اشتباهات خود را بر دوش دیگران میگذاری.
هوش مصنوعی: بلکه این قضا و سرنوشت، حقیقی است و کوشش بندگان حق هم همینطور. پس نباید مانند ابلیس، که یک چشمش معیوب بود، بهانهجویی کنی و از واقعیت فرار کنی.
هوش مصنوعی: ما در میان دو انتخاب هستیم و به حالت تردید گرفتار شدهایم. این تردید، نشانهای از بیاختیاری ماست.
هوش مصنوعی: من نمیدانم که چه کاری انجام دهم، زیرا من همچون کسی هستم که دست و پایش بسته شده است و نمیتواند تصمیم بگیرد.
هوش مصنوعی: این تردید و شک در من مانع از تصمیم گیری درست میشود، گویی که من در دریا غرق شدهام یا به سمت بالای آسمان پرواز میکنم.
هوش مصنوعی: این سرگردانی من بین موصل و روم یا برای سفر به سحر و بابل نشاندهنده عدم ثبات و ناپایداری در تصمیمات و هدفهایم است.
هوش مصنوعی: برای وجود تردید و ترفند در مسائل، باید نیرویی وجود داشته باشد؛ در غیر این صورت، آن فقط یک شوخی و مسخرهجی خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر چند تقدیر و سرنوشت (قضا) ممکن است مانع از آزادی عمل باشد، اما جوانان نباید به دنبال بهانه برای توجیه خطاهای خود باشند و باید در مورد اشتباهاتشان مسئولیتپذیر باشند، چون نمیتوانند دیگران را به خاطر همان اشتباهات سرزنش کنند.
هوش مصنوعی: زید به خاطر جرمی که مرتکب شده است، خونش ریخته میشود و عمر به عنوان مجازات، به جای او ناظر بر این عمل است، در حالی که عمرو نیز به دلیل ارتباطش با احمد، حاضر به تحمل عذاب الهی ناشی از خوردن خمر (شراب) میباشد. در واقع، هر کس به نوعی عواقب اعمال دیگران را متحمل میشود.
هوش مصنوعی: به دور خود بچرخ و به کارهای خود دقت کن، حرکات و اعمال خود را مشاهده کن و تنها به ظواهر و سایههای دیگران توجه نکن.
هوش مصنوعی: پاداش نادرست کسی که همیشه در حال خصومت است، هرگز درست نخواهد شد و آن کسی که بصیر (بینش و بصیرت دارد) این را به خوبی میداند.
هوش مصنوعی: اگر عسل خوردی و طعم خوش آن را چشیدی، نتیجهاش این است که بیماری و تب به سراغت نمیآید و در روز و شب تنها برای مزد و پاداشی که در انتظارش هستی، حاضری.
هوش مصنوعی: در چه تلاشی بودهای که تو را برنده نساخته و چه کاری کردهای که نتیجهای از آن به دست نیاوردهای؟
هوش مصنوعی: اعمال تو که از وجود و وجودت سرچشمه میگیرد، مانند فرزندی است که از دامان تو برمیخیزد و به وجود میآید.
هوش مصنوعی: کارها و رفتارها در عالم غیب شکل میگیرند، مانند دزدی که به ظاهر کسی آن را انجام نمیدهد و هیچ فردی به سرقت متهم نمیشود.
هوش مصنوعی: دزدی در واقع باقی نمیماند، اما چیزی که باقی میماند، تنها تصویر و نمایی از علم خداوندی است که به غیب آگاهی دارد.
هوش مصنوعی: وقتی که خداوند در دل مأمور (شحنه) الهام میکند، او را وامیدارد که چنین صورتی (یا ظاهری) برای احقاق حق و اجرای عدالت ایجاد کند.
هوش مصنوعی: تا وقتی تو دانشمند و عادل هستی، اینجا چهطور میشود که قضا و قدر، حکم ناعادلانه و نامناسبی صادر کند؟
هوش مصنوعی: اگر حاکم در انتخاب و گزینش مردم خوب عمل نکند، چگونه میتواند حکم را به درستی اجرا کند؟ این موضوع نشاندهندهٔ اهمیت انتخاب صحیح و صلاحیت حاکمین در اعمال قانون است.
هوش مصنوعی: اگر در زمین خود جو بکاری، جز جو نمیروید. اگر در این کار به کسب و قرض پرداختهای، باید برگردانندهی آن باشی و به کسی دیگر ارتباطی ندارد.
هوش مصنوعی: به جای آنکه تقصیر و اشتباهات خود را به گردن دیگران بیندازی، باید به خودت توجه کنی و از درک و فهم درست موقعیت، پاداش بگیری.
هوش مصنوعی: عمل بدی که انجام دادی را به دیگران نسبت نده، زیرا خود تو باعث آن شدهای؛ حالا با پاداش و عدالت حق همراه شو و با آن آشتی کن.
هوش مصنوعی: رنج و سختیها نتیجهٔ کارهای بد انسان است، نه اینکه از سرنوشت و بخت او ناشی شود. لذا باید خود را به خاطر رفتار و کردار خویش محاسبه کند.
هوش مصنوعی: کسی که به سرنوشت و بخت خود با چشمی نادرست و احول (کجنظر) نگاه میکند، به مانند سگی میشود که بیتحرک و سست است و از درک واقعیت ناتوان است.
هوش مصنوعی: ای جوان، خود را به حالت اتهام ببین و تقصیرهای خود را بپذیر، نه اینکه دیگران را متهم کنی. با این کار، عواقب و مجازاتهای عادلانه را برای خود کاهش دهی.
هوش مصنوعی: توبه کن و با اراده و عزم راسخ به راه نیک برگرد، زیرا هر کسی که عمل کوچک و بزرگی انجام دهد، حتماً نتیجهٔ آن را خواهد دید.
هوش مصنوعی: از فریب نفس خود دور شو و به خود مغرور نگرد، زیرا نور حقیقت (آفتاب حق) هیچ ذرهای را نمیتواند بپوشاند و همه چیز در برابر آن آشکار است.
هوش مصنوعی: این ذرات جسمانی که مفید هستند، در حقیقت پیش این خورشید جسمانی (آفتاب) ظاهر میشوند.
هوش مصنوعی: ذراتی که در اینجا به آن اشاره شده، افکار و اندیشهها هستند که پیش روی حقیقتهای روشن و واضح قرار دارند. همانطور که خورشید جسمانی نور و روشنایی میدهد، حقیقت نیز روشنگر ذهنها و افکار است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.