بخش ۲۵ - تفسیر وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَروا لَیُزْلِقونَکَ بِأَبْصارِهِمْ الایه
یا رسولالله در آن نادی کسان
میزنند از چشم بد بر کرکسان
از نظرشان کلهٔ شیر عرین
وا شکافد تا کند آن شیر انین
بر شتر چشم افکند همچون حمام
وانگهان بفرستد اندر پی غلام
که برو از پیه این اشتر بخر
بیند اشتر را سقط او راه بر
سر بریده از مرض آن اشتری
کو بتگ با اسب میکردی مری
کز حسد وز چشم بد بیهیچ شک
سیر و گردش را بگرداند فلک
آب پنهانست و دولاب آشکار
لیک در گردش بود آب اصل کار
چشم نیکو شد دوای چشم بد
چشم بد را لا کند زیر لگد
سبق رحمتراست و او از رحمتست
چشم بد محصول قهر و لعنتست
رحمتش بر نقمتش غالب شود
چیره زین شد هر نبی بر ضد خود
کو نتیجهٔ رحمتست و ضد او
از نتیجهٔ قهر بود آن زشترو
حرص بط یکتاست این پنجاه تاست
حرص شهوت مار و منصب اژدهاست
حرص بط از شهوت حلقست و فرج
در ریاست بیست چندانست درج
از الوهیت زند در جاه لاف
طامع شرکت کجا باشد معاف
زلت آدم ز اشکم بود و باه
وآن ابلیس از تکبر بود و جاه
لاجرم او زود استغفار کرد
وآن لعین از توبه استکبار کرد
حرص حلق و فرج هم خود بدرگیست
لیک منصب نیست آن اشکستگیست
بیخ و شاخ این ریاست را اگر
باز گویم دفتری باید دگر
اسپ سرکش را عرب شیطانش خواند
نی ستوری را که در مرعی بماند
شیطنت گردن کشی بد در لغت
مستحق لعنت آمد این صفت
صد خورنده گنجد اندر گرد خوان
دو ریاستجو نگنجد در جهان
آن نخواهد کین بود بر پشت خاک
تا ملک بکشد پدر را ز اشتراک
آن شنیدستی که الملک عقیم
قطع خویشی کرد ملکتجو ز بیم
که عقیمست و ورا فرزند نیست
همچو آتش با کسش پیوند نیست
هر چه یابد او بسوزد بر درد
چون نیابد هیچ خود را میخورد
هیچ شو وا ره تو از دندان او
رحم کم جو از دل سندان او
چونک گشتی هیچ از سندان مترس
هر صباح از فقر مطلق گیر درس
هست الوهیت ردای ذوالجلال
هر که در پوشد برو گردد وبال
تاج از آن اوست آن ما کمر
وای او کز حد خود دارد گذر
فتنهٔ تست این پر طاووسیت
که اشتراکت باید و قدوسیت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر مولانا به مفاهیم حسد، چشمبد و تبعات منفی آن پرداخته است. او از زبان رسول خدا، هشدار میدهد که کسانی با نگاههای حسودانه میتوانند فرد را به خطر اندازند. همچنین اشاره میکند که حرص و طمع، به ویژه در امور دنیوی، میتواند انسان را به زوال و سقوط برساند. مولانا با مثالهای مختلف، تأکید میکند که رحمت و بخشش خداوند بر قهر و لعنت او غالب است و در نهایت، از عواقب منفی ریاست و حسد میگوید که به نابودی و وارد آمدن آسیب به دیگران میانجامد.
هوش مصنوعی: ای پیامبر خدا، در آن حال که کسان به تو زنگ میزنند، از ترس چشم زخم بر کرکسها (پرندههای بیخطر) تأکید میکنند.
هوش مصنوعی: چشمهای حسودان چنان به تو خیره میشود که ممکن است سرت را بشکنند، و در نتیجه، آن شیر، یعنی تو، از درد و غمی که به تو میرسد، ناله میکند.
هوش مصنوعی: توجه او به شتر مانند توجه یک کبوتر به همدم خود است و ناگهان بادی میوزد که او را به طرف غلامی میفرستد.
هوش مصنوعی: مردم در حال تماشا به اشتر (که به نظر میرسد به حالتی خاص افتاده) هستند و کسی به او میگوید که از پی آن اشتر برو و از گوشت او (پیه او) بخر. به نوعی، این اشاره به این دارد که آن اشتر به حالت بدی دچار شده و باید از آن بهرهبرداری شود.
هوش مصنوعی: سر بریده و زخمی آن شتر ناشی از بیماری است که تو با اسب به او میگفتی مری (یعنی بیمار). در واقع، این اشاره به وضعیتی دارد که شتر به خاطر حسادتی که وجود دارد، نتوانسته است به حال خود ادامه دهد و مورد آسیب قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: بخاطر حسادت و چشمزخم، بدون هیچ شکی، گردش و حرکت را در آسمان تغییر میدهد.
هوش مصنوعی: آب به طور پنهان وجود دارد و دالان یا لولهای که آب را به نمایش میگذارد آشکار است، اما در واقع این آب، اساسیترین عامل و عامل اصلی در این گردش و حرکت است.
هوش مصنوعی: چشم خوب و زیبا، درمانی برای چشم زشت و بد است؛ زیرا چشم بد را زیر پا میگذارد و از بین میبرد.
هوش مصنوعی: رحمت بر قهر و لعنت پیشی دارد و اساساً خود رحمت الهی است، در حالی که چشم بد نتیجهٔ قهر و نفرین است.
هوش مصنوعی: رحمت خدا بر مجازات او برتری مییابد، و از این رو، هر پیامبری بر دشمنان و مخالفان خود غلبه میکند.
هوش مصنوعی: نتیجهٔ رحمت، زیبایی و خوبی است، در حالی که نتیجهٔ قهر، زشتی و بدی میآورد. در این بیت به تضاد میان رحمت و قهر اشاره شده است و میگوید که دشمنان خدا به زشتی و قهر دچار میشوند.
هوش مصنوعی: حرص و تمایل به مال، مانند پرندهای است که فقط یک عدد از آن وجود دارد، اما حرص و تمایل به شهوت مانند ماری است که در تعداد بیشماری وجود دارد، و حرص به مقام و منصب همانند اژدهایی است که از نظر قدرت و خطر بسیار بزرگ و تهدیدکننده است.
هوش مصنوعی: حرص و طمع در مقام و ثروت به اندازهای است که میتوان آن را ناشی از شهوت و خواستههای نفسانی دانست، و این حرص برای دستیابی به ریاست و قدرت از شدت بیشتری برخوردار است.
هوش مصنوعی: از مقام الوهیت و خداوندی در جهل و نداشته لاف زدن، نشانگر طمع در شریک شدن در قدرت و جاه است، که در این حالت شخص هیچ معافیتی ندارد.
هوش مصنوعی: زلت و سقوط آدم (علیهالسلام) به خاطر اشک و توبهاش بود، اما ابلیس به خاطر تکبر و خودپسندیاش به سقوط افتاد.
هوش مصنوعی: آدم به سرعت از خداوند طلب بخشش کرد، اما ابلیس به خاطر تکبرش هیچ تلاشی برای توبه نکرد.
هوش مصنوعی: حرص و تمایل به لذتهای دنیوی، هم مانند بیماری است، اما مقام و موقعیت اجتماعی چیزی نیست که چنین ضعفهایی بتواند آن را تحت تأثیر قرار دهد.
هوش مصنوعی: اگر بخواهم ریشه و اساس این مقام و ریاست را بگوییم، پس باید دفتر و کتابی دیگر آغاز کنم، چون توضیحاتش بسیار گسترده و عمیق است.
هوش مصنوعی: عربها به اسبهای سرکش و یاغی نام «شیطان» دادهاند، در حالی که اسبهایی که در چراگاهها مانده و رام هستند، چنین نامی ندارند.
هوش مصنوعی: شیطنت و گردنکشی ویژگیهایی ناپسند و زشت هستند که در زبان، مورد نکوهش قرار گرفتهاند و مستحق لعنت به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: صدها نفر که حاضر به استفاده از نعمتها هستند، در اطراف یک سفره میتوانند جای بگیرند، اما دو نفر که به دنبال ریاست و مقامند، نمیتوانند در یک دنیا جا شوند.
هوش مصنوعی: این دنیا تا زمانی که پادشاهی (ملک) وجود داشته باشد، به ارث نمیرسد و نمیتوان به شکل مشترک بر آن تکیه کرد، زیرا فرزند پادشاه نمیتواند به خاطر میراث پدرش از دیگران جدا شود.
هوش مصنوعی: شاید شنیدهباشی که ملک (پادشاهی) برای این که نازا و بیفرزند است، از وابستگیها و خویشاوندیها خودداری میکند تا از ترس نابودی قدرتش، از وابستگیها دور شود.
هوش مصنوعی: ای کسی که بیفرزند و عقیم هستی، مانند آتش که با کسی پیوند ندارد و رابطهای صمیمی برقرار نمیکند، تو هم هیچ ارتباط و دوستی با دیگران نداری.
هوش مصنوعی: هر چیزی که او به دست آورد، آن را به خاطر درد خود میسوزاند و چون چیزی نیابد، به خودش آسیب میزند و میخورد.
هوش مصنوعی: انسان نباید به دندانها و قدرت کسانی که حس حسادت یا کینه دارند، توجه کند و از آنها بترسد، زیرا آنها تنها میتوانند ظاهر را تهدید کنند و نباید دل را به شرایط سخت و فشارهای زندگی به خاطر آنها بسپاریم.
هوش مصنوعی: اگر از سندان، که به معنای مجازاً دشواریها و مشکلات است، ترسی نداشته باشی، هر روز از وضعیت فقر مطلق درسی بگیر و عبرت آموز.
هوش مصنوعی: الوهیت و بزرگی الهی همچون لباس زیبایی است که اگر کسی آن را بپوشد، مسؤولیتهای سنگینی بر دوش او خواهد بود.
هوش مصنوعی: تاج، که نماد قدرت و عظمت است، از آن خداوند است و ما تنها کمر خود را به آن بستهایم. خداوند او (انسان) را فراتر از حد و مرزهای خود متجاوز میسازد.
هوش مصنوعی: فتنهای که تو را آزمایش میکند، از زیبایی و فخر توست؛ زیرا باید بین اشتراک و قدس (پاکی و خلوص) هماهنگی ایجاد شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.