این سخن پایان ندارد تیز دو
هین نماز آمد دقوقی پیش رو
ای یگانه هین دوگانه بر گزار
تا مزین گردد از تو روزگار
ای امام چشمروشن در صلا
چشم روشن باید ایدر پیشوا
در شریعت هست مکروه ای کیا
در امامت پیش کردن کور را
گرچه حافظ باشد و چست و فقیه
چشمروشن به وگر باشد سفیه
کور را پرهیز نبود از قذر
چشم باشد اصل پرهیز و حذر
او پلیدی را نبیند در عبور
هیچ مؤمن را مبادا چشم کور
کور ظاهر در نجاسهٔ ظاهرست
کور باطن در نجاسات سِرست
این نجاسهٔ ظاهر از آبی رود
آن نجاسهٔ باطن افزون میشود
جز به آب چشم نتوان شستن آن
چون نجاسات بواطن شد عیان
چون نجس خواندست کافر را خدا
آن نجاست نیست بر ظاهر ورا
ظاهر کافر مُلَوَث نیست زین
آن نجاست هست در اخلاق و دین
این نجاست بویش آید بیست گام
و آن نجاست بویش از ری تا بهشام
بلک بویش آسمانها بر رود
بر دماغ حور و رضوان بر شود
اینچ میگویم به قدر فهم تست
مُردم اندر حسرت فهم درست
فهم آبست و وجود تن سبو
چون سبو بشکست ریزد آب ازو
این سبو را پنج سوراخست ژرف
اندرو نه آب ماند خود نه برف
امر غضوا غضة ابصارکم
هم شنیدی راست ننهادی تو سم
از دهانت نطق فهمت را برد
گوش چون ریگست فهمت را خورد
همچنین سوراخهای دیگرت
میکشاند آب فهم مضمرت
گر ز دریا آب را بیرون کنی
بی عوض آن بحر را هامون کنی
بیگهست ار نه بگویم حال را
مدخل اعواض را و ابدال را
کان عوضها و آن بدلها بحر را
از کجا آید ز بعد خرجها
صد هزاران جانور زو میخورند
ابرها هم از برونش میبرند
باز دریا آن عوضها میکشد
از کجا دانند اصحاب رشد
قصهها آغاز کردیم از شتاب
ماند بی مخلص درون این کتاب
ای ضیاء الحق حسام الدین راد
که فلک و ارکان چو تو شاهی نزاد
تو بهنادر آمدی در جان و دل
ای دل و جان از قدوم تو خجل
چند کردم مدح قوم ما مضی
قصد من زانها تو بودی ز اقتضا
خانهٔ خود را شناسد خود دعا
تو بنام هر که خواهی کن ثنا
بهر کتمان مدیح از نا محل
حق نهادست این حکایات و مثل
گرچه آن مدح از تو هم آمد خجل
لیک بپذیرد خدا جهد المقل
حق پذیرد کسرهای دارد معاف
کز دو دیدهٔ کور دو قطره کفاف
مرغ و ماهی داند آن ابهام را
که ستودم مجمل این خوشنام را
تا برو آه حسودان کم وزد
تا خیالش را به دندان کم گزد
خود خیالش را کجا یابد حسود
در وثاق موش طوطی کی غنود
آن خیال او بود از احتیال
موی ابروی ویست آن نه هلال
مدح تو گویم برون از پنج و هفت
بر نویس اکنون دقوقی پیش رفت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا داستان دقوقی را با آغاز نماز پی میگیرد و از اینکه امام باید بینا باشد، به بحث نجاست ظاهر و باطن میرسد: پلیدی ظاهر با آب شسته میشود، ولی پلیدی باطن جز با اشک پاک نمیشود. سپس فهم را به آبی در کوزهٔ تن مانند میکند که از راه حواس پنجگانه بیرون میریزد، و از دریایی سخن میگوید که با وجود همهٔ برداشتها، از جایی پنهان دوباره پر میشود. آنگاه به حسامالدین چلبی روی میآورد و میگوید مقصود همهٔ ستایشهایش از گذشتگان او بوده است و این ستایش را برای دور ماندن از چشم حسودان در پردهٔ حکایت پنهان کرده است. در پایان به داستان بازمیگردد و میگوید دقوقی برای امامت پیش رفت.
هوش مصنوعی: این سخن پایانی ندارد، پس شتاب کن و به اصل داستان برگرد؛ هنگام نماز رسید و دقوقی باید پیشنماز شود.
هوش مصنوعی: ای یگانهٔ روزگار، نماز دورکعتی را به جای آر تا زمانه از تو آراسته شود.
هوش مصنوعی: ای پیشوای بینا، هنگام فراخوان به نماز، در اینجا امامی بینا و روشنچشم لازم است.
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، در شریعت ناپسند است که نابینا را به امامت جماعت پیش بفرستند.
هوش مصنوعی: نابینا اگرچه حافظ قرآن و چالاک و فقیه باشد، امامِ بینا بهتر است، هرچند کمدانش باشد.
هوش مصنوعی: نابینا نمیتواند از پلیدی دوری کند، زیرا اساسِ پرهیز و احتیاط، دیدن است.
هوش مصنوعی: نابینا هنگام گذر، پلیدی را نمیبیند؛ مبادا هیچ مؤمنی چشمش کور باشد.
هوش مصنوعی: کورِ ظاهری در آلودگی ظاهری میافتد و کورِ باطنی در آلودگیهای درونی و پنهان گرفتار است.
هوش مصنوعی: آلودگی ظاهری با آب پاک میشود، اما آلودگی باطنی پیوسته بیشتر میشود.
هوش مصنوعی: آلودگی باطن را جز با اشک چشم نمیتوان شست، آنگاه که این آلودگیها آشکار و دانسته شوند.
هوش مصنوعی: اینکه خداوند کافر را نجس خوانده است، مقصود نجاستی بر ظاهر بدن او نیست.
هوش مصنوعی: ظاهر کافر به این نجاست آلوده نیست؛ آن نجاست در اخلاق و دین اوست.
هوش مصنوعی: بوی نجاست ظاهری تا بیست قدم میرسد، اما بوی نجاست باطنی از ری تا شام پراکنده میشود.
هوش مصنوعی: بلکه بوی آن تا آسمانها بالا میرود و به مشام حوریان و رضوان، نگهبان بهشت، میرسد.
هوش مصنوعی: آنچه میگویم به اندازهٔ فهم توست؛ من در آرزوی فهمی درست و کامل جان دادم.
هوش مصنوعی: فهم مانند آب است و تن مانند کوزه؛ چون کوزه بشکند، آب از آن میریزد.
هوش مصنوعی: این کوزهٔ تن پنج سوراخ عمیق دارد، یعنی پنج حس، که نه آب در آن میماند و نه برف.
هوش مصنوعی: فرمان «چشمهایتان را فرو بپوشید» را شنیدی، اما به آن عمل نکردی و قدم در راه درست ننهادی.
هوش مصنوعی: سخن گفتنِ بیجا، فهم تو را از دهانت بیرون میبرد و گوش مانند ریگ، آب فهمت را فرو میکشد.
هوش مصنوعی: سوراخهای دیگر تن، یعنی حواس دیگر، نیز آب فهمِ پنهان در وجودت را بیرون میکشند.
هوش مصنوعی: اگر آب دریا را بیرون بکشی و چیزی جایش نیاید، آن دریا را به دشتی خشک تبدیل میکنی.
هوش مصنوعی: دیر شده است، وگرنه حکایت میکردم که جانشینها و عوضها از کجا وارد میشوند.
هوش مصنوعی: یعنی میگفتم که این عوضها و جایگزینها پس از آن همه هزینه، از کجا به دریا میرسند.
هوش مصنوعی: صدها هزار جانور از دریا میخورند و ابرها نیز از بیرون، آب آن را برمیگیرند.
هوش مصنوعی: با این همه، دریا دوباره عوض آنها را به خود میکشد؛ این عوضها از کجا میآیند؟ آن را اهل هدایت و بصیرت میدانند.
هوش مصنوعی: از سر شتاب، داستانهایی را در این کتاب آغاز کردیم که ناتمام و بیسرانجام ماند.
هوش مصنوعی: ای حسامالدین جوانمرد، روشنی حق، که آسمان و عناصر شاهی مانند تو نزادهاند.
هوش مصنوعی: تو کمیاب و یگانه به جان و دل درآمدی؛ ای کسی که دل و جان از آمدنت شرمندهاند.
هوش مصنوعی: هرچه گذشتگان را ستودم، به اقتضای حال، مقصودم از آن ستایشها تو بودی.
هوش مصنوعی: دعا خودش خانهٔ خود را میشناسد و به صاحب اصلیاش میرسد؛ تو به نام هر کس که بخواهی ستایش کن.
هوش مصنوعی: خداوند این حکایتها و مثلها را نهاده است تا ستایش، از نااهلان پنهان بماند.
هوش مصنوعی: گرچه آن ستایش نیز در برابر تو شرمنده و ناتوان است، اما خداوند تلاشِ تهیدست را میپذیرد.
هوش مصنوعی: خداوند چیز ناقص را میپذیرد و کاستی را میبخشد، چنان که از دو چشم نابینا دو قطره اشک بس است.
هوش مصنوعی: حتی پرنده و ماهی هم این سخن سربسته را درمییابند که من این نیکنام را به اشاره و اجمال ستودهام.
هوش مصنوعی: چنین کردم تا آه و نفرین حسودان کمتر به او برسد و حسود کمتر بتواند تصویر او را به دندان کینه بگزد.
هوش مصنوعی: اصلاً حسود کجا میتواند به تصویر حقیقی او دست یابد؟ طوطی هرگز در لانهٔ موش نخوابیده است.
هوش مصنوعی: آنچه حسود از او در خیال دارد، از نیرنگ و پندار خود اوست؛ مانند کسی که موی ابروی خود را هلال ماه پنداشت.
هوش مصنوعی: ستایش تو را بیرون از پنج حس و هفت آسمان خواهم گفت؛ اکنون بنویس که دقوقی برای امامت پیش رفت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.