بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشقنامه خواندن و مطالعه کردن عشقنامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذموم
آن یکی را یار پیش خود نشاند
نامه بیرون کرد و پیش یار خواند
بیتها در نامه و مدح و ثنا
زاری و مسکینی و بس لابهها
گفت معشوق «این اگر بهر منست
گاه وصل این عمر ضایع کردنست
من به پیشت حاضر و تو نامهخوان؟
نیست این باری نشان عاشقان»
گفت اینجا حاضری اما ولیک
من نمییایم نصیب خویش نیک
آنچ میدیدم ز تو پارینه سال
نیست این دم گرچه میبینم وصال
من ازین چشمه زلالی خوردهام
دیده و دل ز آب تازه کردهام
چشمه میبینم ولیکن آب نی
راه آبم را مگر زد رهزنی
گفت پس من نیستم معشوق تو
من به بلغار و مرادت در قتو
عاشقی تو بر من و بر حالتی
حالت اندر دست نبود یا فتی!
پس نیم کلی مطلوب تو من
جزو مقصودم تو را اندر زمن
خانهٔ معشوقهام، معشوق نی
عشق بر نقدست، بر صندوق نی
هست معشوق آنک او یکتو بود
مبتدا و منتهاات او بود
چون بیابیاش نمانی منتظر
هم هویدا او بوَد هم نیز سِرّ
میر احوالست نه موقوف حال
بندهٔ آن ماه باشد ماه و سال
چون بگوید حال را فرمان کند
چون بخواهد جسمها را جان کند
منتها نبود که موقوفست او
منتظر بنشسته باشد حالجو
کیمیای حال باشد دست او
دست جنباند شود مس مست او
گر بخواهد مرگ هم شیرین شود
خار و نشتر نرگس و نسرین شود
آنکه او موقوف حالست آدمیست
کاو بهحال افزون و گاهی در کمیست
صوفی ابن الوقت باشد در منال
لیک صافی فارغست از وقت و حال
حالها موقوف عزم و رای او
زنده از نفخ مسیحآسای او
عاشقِ حالی، نه عاشق بر منی
بر امید حال بر من میتنی
آنک یک دم کم دمی کامل بوَد
نیست معبودِ خلیل، آفل بوَد
وانک آفل باشد و گه آن و این
نیست دلبر لا احب الافلین
آنک او گاهی خوش و گه ناخوشست
یک زمانی آب و یک دم آتشست
برج مه باشد ولیکن ماه نه
نقش بت باشد ولی آگاه نه
هست صوفیِ صفاجو ابنِ وقت
وقت را همچون پدر بگرفته سخت
هست صافی غرق عشق ذوالجلال
ابنِ کس نه، فارغ از اوقات و حال
غرقهٔ نوری که او لم یولدست
لم یلد لم یولد آن ایزدست
رو چنین عشقی بجو گر زندهای
ورنه وقت مختلف را بندهای
منگر اندر نقش زشت و خوب خویش
بنگر اندر عشق و در مطلوب خویش
منگر آنک تو حقیری یا ضعیف
بنگر اندر همّت خود ای شریف
تو به هر حالی که باشی میطلب
آب میجو دایما ای خشکلب
کان لب خشکت گواهی میدهد
کاو بآخر بر سر منبع رسد
خشکی لب هست پیغامی ز آب
که بمات آرد یقین این اضطراب
کاین طلبکاری مبارک جنبشیست
این طلب در راهِ حق مانع کُشیست
این طلب مفتاح مطلوبات تست
این سپاه و نصرت رایات تست
این طلب همچون خروسی در صیاح
میزند نعره که میآید صباح
گرچه آلت نیستت تو میطلب
نیست آلت حاجت اندر راه رب
هر که را بینی طلبکار ای پسر
یار او شو پیش او انداز سر
کز جوار طالبان طالب شوی
وز ظلال غالبان غالب شوی
گر یکی موری سلیمانی بجست
منگر اندر جستن او سست سست
هرچه داری تو ز مال و پیشهای
نه طلب بود اول و اندیشهای؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، عاشقی در حضور معشوق به خواندن عشقنامه پرداخته و معشوق این عمل را ناپسند میداند. معشوق بیان میکند که عشق حقیقی نیازمند فراموش کردن متعلقات و عواطف کاذب است و به جستجوی حقیقت در عشق بجای پرداختن به ظواهر و ادبیات میپردازد. او تأکید میکند که مقصود واقعی باید در وجود معشوق جستجو شود و نه در کلمات و نامهها، زیرا عشق واقعی از حال و وجود ناشی میشود. همچنین، شاعر به حقیقت جستجو در عشق و عدم وابستگی به زمان و مکان اشاره کرده و محبت خالصانه را بر هر گونه وابستگی ظاهری ترجیح میدهد.
هوش مصنوعی: عاشقی را معشوقش نزد خود نشاند؛ عاشق نامهای بیرون آورد و در حضور یار شروع به خواندن کرد.
هوش مصنوعی: در آن نامه شعرهایی در ستایش معشوق بود و پر از ناله و اظهار بیچارگی و التماس فراوان.
هوش مصنوعی: معشوق گفت: اگر این نامه برای من است، خواندنش در هنگام وصال هدر دادن عمر است.
هوش مصنوعی: من در برابرت حاضرم و تو نامه میخوانی؟ این دستکم نشانهٔ عاشقان راستین نیست.
هوش مصنوعی: عاشق گفت: درست است که اینجا حاضری، اما من بهره و لذت خود را از تو بهخوبی نمییابم.
هوش مصنوعی: آن حال و ذوقی که سال گذشته از تو مییافتم، اکنون با آنکه به وصالت رسیدهام، دیگر نیست.
هوش مصنوعی: من پیشتر از این چشمه آبی زلال نوشیده و چشم و دلم را با آن تازه کردهام.
هوش مصنوعی: اکنون چشمه را میبینم اما آبی در آن نیست؛ گویا راهزنی راه آبم را بسته است.
هوش مصنوعی: معشوق گفت: پس من معشوق تو نیستم؛ من در بلغارم و مطلوب تو در قتو، یعنی میان من و خواستهٔ تو فاصلهٔ بسیار است.
هوش مصنوعی: ای جوان، تو عاشق من و عاشق یک حالتِ خوش هستی، و حالت همیشه در اختیار آدمی نیست.
هوش مصنوعی: پس من همهٔ مطلوب تو نیستم؛ در این روزگار فقط بخشی از مقصود تو هستم.
هوش مصنوعی: من مانند خانهٔ معشوقم نه خود معشوق؛ عشق باید به گوهر و نقد تعلق گیرد نه به صندوقی که آن را در خود دارد.
هوش مصنوعی: معشوق حقیقی آن است که یگانه و بیتغییر باشد و آغاز و پایان تو او باشد.
هوش مصنوعی: چون او را بیابی دیگر در انتظار نمیمانی؛ او هم آشکار است و هم نهان.
هوش مصنوعی: او فرمانروای حالات است و وابسته به حال نیست؛ ماه و سال بندهٔ آن ماهِ رخسارند.
هوش مصنوعی: هرگاه بخواهد به حال فرمان میدهد، و اگر اراده کند جسمها را جان میبخشد.
هوش مصنوعی: آنکه وابسته و در انتظار حال باشد و چشمبهراه حال بنشیند، مقصود نهایی نیست.
هوش مصنوعی: دست او کیمیای حالات است؛ اگر دستش را بجنباند، مسِ وجود سرمست و زر میشود.
هوش مصنوعی: اگر او بخواهد مرگ هم شیرین میشود و خار و نیشتر به گل نرگس و نسرین بدل میگردد.
هوش مصنوعی: آنکه وابسته به حال است آدمی است که حالش گاهی افزون و گاهی کم میشود.
هوش مصنوعی: صوفی در کسب و بهرهاش فرزند وقت و پیرو حال لحظه است، اما صافی، یعنی واصل پاکشده، از وقت و حال آزاد است.
هوش مصنوعی: حالها تابع اراده و رای اویند و همه از دم مسیحوار او زنده میشوند.
هوش مصنوعی: معشوق به عاشق میگوید: تو عاشق حال و ذوقی هستی که از من به تو میرسد، نه عاشق خود من؛ به امید آن حال خوش است که گرد من میگردی و به من دل بستهای.
هوش مصنوعی: چیزی که یک لحظه ناقص و لحظهای کامل باشد، مانند ماه و ستارهای است که غروب میکند؛ و چنین چیزی شایستهٔ پرستش ابراهیم خلیل نیست.
هوش مصنوعی: آنچه غروبکننده و دگرگون باشد و گاه چنین و گاه چنان شود، دلبر حقیقی نیست؛ چنانکه ابراهیم گفت: من غروبکنندگان را دوست ندارم.
هوش مصنوعی: آنچه گاهی خوش و گاهی ناخوش است، لحظهای مانند آب آرامبخش و لحظهای مانند آتش سوزان است، پایدار و قابل اعتماد نیست.
هوش مصنوعی: چنین حالی مانند برج و منزل ماه است که ماه گاهی در آن هست اما خودش ماه نیست؛ یا مانند نقش بت است که صورت دارد ولی جان و آگاهی ندارد. یعنی حال، جایگاه گذرای تجلی است نه خود معشوق.
هوش مصنوعی: صوفیِ جویای صفا «فرزند وقت» است؛ یعنی وقت و حال را مانند پدری محکم گرفته و وابستهٔ آن است.
هوش مصنوعی: اما صافی، یعنی عارف به کمال رسیده، غرق عشق خداوند صاحب جلال است؛ فرزند هیچ چیز نیست و از وقتها و حالها آزاد است.
هوش مصنوعی: او غرق نور خدایی است که زاده نشده است؛ «نه زاد و نه زاده شد» وصف خداوند است. پس آن که به او پیوسته، فرزند وقت و حال نیست.
هوش مصنوعی: اگر زندهدل هستی برو و چنین عشقی را جستوجو کن؛ وگرنه بندهٔ وقتهای گوناگون و حالهای دگرگون خواهی ماند.
هوش مصنوعی: به ظاهر و صورت زشت یا زیبای خودت نگاه نکن؛ به عشق و به آنچه میطلبی نگاه کن.
هوش مصنوعی: ای انسان شریف، به اینکه کوچک یا ناتوانی ننگر؛ به همت و بلندی خواست خود بنگر.
هوش مصنوعی: در هر حالی که هستی از طلب دست نکش؛ ای تشنهلب، همواره در جستوجوی آب باش.
هوش مصنوعی: زیرا همان لب خشک تو گواهی میدهد که سرانجام به سرچشمه خواهد رسید.
هوش مصنوعی: تشنگی و خشکی لب خود پیامی از سوی آب است که این بیقراری بیشک تو را به من، یعنی به آب، میرساند. یعنی خودِ طلب نشانهٔ کشش مطلوب است.
هوش مصنوعی: زیرا این طلب حرکتی پربرکت است و در راه حق، موانع را از میان برمیدارد.
هوش مصنوعی: این طلب کلید رسیدن به خواستههای توست؛ همچون لشکر توست و مایهٔ پیروزی پرچمهایت.
هوش مصنوعی: این طلب مانند خروسی است که بانگ برمیدارد و خبر میدهد که صبح در راه است؛ یعنی طلب نوید رسیدن روشنایی وصال است.
هوش مصنوعی: اگر هم وسیله و ابزاری نداری، باز هم طلب کن؛ زیرا در راه خدا به ابزار و اسباب نیازی نیست.
هوش مصنوعی: ای پسر، هر کس را دیدی که اهل طلب است، با او یار شو و در برابرش فروتنی کن.
هوش مصنوعی: زیرا با همنشینی طالبان، تو نیز طالب میشوی و در سایهٔ پیروزمندان، پیروز میگردی.
حتی موری اگر سلیمانی را میجوید در جستجو و طلب او، به چشم ضعیفی و حقارت نگاه مکن.
هوش مصنوعی: هر مال و حرفهای که داری، آیا در آغاز جز از طلب و اندیشهای پدید آمد؟ پس هر دستاوردی از طلب آغاز میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.