گنجور » مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هوا

مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم »

بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هوا

باز مرغی فوق دیواری نشست

دیده سوی دانه دامی ببست

یک نظر او سوی صحرا می‌کند

یک نظر حرصش به دانه می‌کشد

این نظر با آن نظر چالیش کرد

ناگهانی از خرد خالیش کرد

باز مرغی کان تردد را گذاشت

زان نظر بر کند و بر صحرا گماشت

شاد پرّ و بال او بَـخّـاً لَهُ

تا امام جمله آزادان شد او

هر که او را مقتدا سازد برست

در مقام امن و آزادی نشست

زانک شاه حازمان آمد دلش

تا گلستان و چمن شد منزلش

حزم ازو راضی و او راضی ز حزم

این چنین کن گر کنی تدبیر و عزم

بارها در دام حرص افتاده‌ای

حلق خود را در بریدن داده‌ای

بازت آن تواب لطف آزاد کرد

توبه پذرفت و شما را شاد کرد

گفت إن عُدتُم کذا عُدنا کذا

نحنُ زوّجنَا الْفِعالَ بِالجزا

چونک جفتی را بر خود آورم

آید آن را جفتش دوانه لاجرم

جفت کردیم این عمل را با اثر

چون رسد جفتی رسد جفتی دگر

چون رباید غارتی از جفت شوی

جفت می‌آید پس او شوی‌جوی

بار دیگر سوی این دام آمدیت

خاک اندر دیدهٔ توبه زدیت

بازتان تواب بگشاد از گره

گفت هین بگریز روی این سو منه

باز چون پروانهٔ نسیان رسید

جانتان را جانب آتش کشید

کم کن ای پروانه نسیان و شکی

در پر سوزیده بنگر تو یکی

چون رهیدی شکر آن باشد که هیچ

سوی آن دانه نداری پیچ پیچ

تا ترا چون شکر گویی بخشد او

روزیی بی دام و بی خوف عدو

شکر آن نعمت که‌تان آزاد کرد

نعمت حق را بباید یاد کرد

چند اندر رنجها و در بلا

گفتی از دامم رها ده ای خدا

تا چنین خدمت کنم احسان کنم

خاک اندر دیدهٔ شیطان زنم

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۲۳

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: در این شعر، مولانا به روایت داستان مرغی می‌پردازد که با حرص و هوس به دانه‌ای نظر می‌کند و در نتیجه خود را در دام گرفتار می‌کند. پس از تجربهٔ سخت، مرغ دیگری که در حال تردید بود، تصمیم می‌گیرد به سوی صحرا پرواز کند و از دام رهایی یابد. این امر به او آزادی و آرامش می‌بخشد و نشان می‌دهد که با تصمیم عاقلانه و تدبیر، می‌توان از بندهای حرص و آز رها شد. مولانا به خواننده یادآوری می‌کند که خداوند توبه‌کنندگان را می‌پذیرد و وقتی از گناه و دام‌های دنیا دور شدند، بر آنان رحمت می‌آورد. در نهایت، پیامی در مورد شکرگزاری برای نعمت رهایی از گرفتاری‌ها و یادآوری لطف خداوند می‌آورد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# باز مرغی فوق دیواری نشست

دیده سوی دانه دامی ببست

هوش مصنوعی: مرغی بر روی دیواری نشسته و به دانه‌ای که در دام گذاشته شده نگاه می‌کند.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# یک نظر او سوی صحرا می‌کند

یک نظر حرصش به دانه می‌کشد

هوش مصنوعی: مرغ با یک نگاه به بیابان و آزادی توجه می‌کند و با نگاهی دیگر، حرص و ولعش به دانه و غذا او را به سمت دام می‌کشاند.

# این نظر با آن نظر چالیش کرد

ناگهانی از خرد خالیش کرد

هوش مصنوعی: این نگاه به دانه و آن نگاه به صحرا با هم در تضاد هستند و به ناگاه عقل و خرد را از آدمی می‌گیرند.

# باز مرغی کان تردد را گذاشت

زان نظر بر کند و بر صحرا گماشت

هوش مصنوعی: مرغی که مدام در تردید بود، تصمیم گرفت که تردید را کنار بگذارد و به جای آن، خود را به دشت و صحرا بسپارد.

# شاد پرّ و بال او بَـخّـاً لَهُ

تا امام جمله آزادان شد او

هوش مصنوعی: پر و بال او با شادی و سروری، شایسته است، زیرا او امام و رهبر همه آزادگان شد.

# هر که او را مقتدا سازد برست

در مقام امن و آزادی نشست

هوش مصنوعی: هر کس که او را به عنوان پیشوا و راهنما انتخاب کند، به مقام امن و آزادی دست می‌یابد و آرامش می‌گیرد.

# زانک شاه حازمان آمد دلش

تا گلستان و چمن شد منزلش

هوش مصنوعی: چون پادشاه و دانایان و محتاطان به آرامش و امنیت دست پیدا کردند، دلشان به خوبی و شادی مثل گلستان و باغی پر از گل و چمن گشوده شد و آرامش گرفت.

# حزم ازو راضی و او راضی ز حزم

این چنین کن گر کنی تدبیر و عزم

هوش مصنوعی: اگر تو با تدبیر و عزم خود را کنترل کنی، حزم (مردانگی و احتیاط) از تو راضی خواهد بود و او هم به تو راضی خواهد شد.

# بارها در دام حرص افتاده‌ای

حلق خود را در بریدن داده‌ای

هوش مصنوعی: بارها به خاطر حرص و طمع به دام افتاده‌ای و خودت را در خطر انداخته‌ای.

# بازت آن تواب لطف آزاد کرد

توبه پذرفت و شما را شاد کرد

هوش مصنوعی: خداوند بار دیگر به شما لطف و رحمت خود را عطا کرد و شما را از گناهانتان بخشید، پس دل‌های‌تان را شاد کرد.

# گفت إن عُدتُم کذا عُدنا کذا

نحنُ زوّجنَا الْفِعالَ بِالجزا

هوش مصنوعی: مولانا بیان می‌کند که خداوند می‌فرماید: اگر شما به گناه و کارهای بد بازگردید، ما نیز به عذاب و جزای شما برمی‌گردیم، اما اگر شما کارهای نیک انجام دهید، ما نیز این رفتارهای خوب را با پاداش مناسب پاسخ می‌دهیم.

# چونک جفتی را بر خود آورم

آید آن را جفتش دوانه لاجرم

هوش مصنوعی: وقتی که من یک جفت را برای خود انتخاب کنم، آن جفت نیز جفتی دیوانه را به دنبال خود می‌آورد.

# جفت کردیم این عمل را با اثر

چون رسد جفتی رسد جفتی دگر

هوش مصنوعی: وقتی عمل را با تأثیر آن به هم می‌زنیم، زمانی که یکی از جفت‌ها به ما می‌رسد، جفت دیگری نیز خواهد آمد.

# چون رباید غارتی از جفت شوی

جفت می‌آید پس او شوی‌جوی

هوش مصنوعی: زمانی که تو به خاطر حرص و دلخواهی، از جفتت چیزی را بربایی، دیگر کسی به تو برنمی‌گردد و تو تنها می‌مانی.

# بار دیگر سوی این دام آمدیت

خاک اندر دیدهٔ توبه زدیت

هوش مصنوعی: شما دوباره به دام توبه آمده‌اید، اما خاک (یعنی گناه) در چشمان شما است و نمی‌توانید آن را ببینید.

# بازتان تواب بگشاد از گره

گفت هین بگریز روی این سو منه

هوش مصنوعی: خدا به شما مهلت جدیدی داده و راه توبه را برایتان گشوده است؛ پس هشیار باشید و دیگر به این طرف نروید و از آن دوری کنید.

# باز چون پروانهٔ نسیان رسید

جانتان را جانب آتش کشید

هوش مصنوعی: چون پروانه‌ای که فراموشی به سرش زده، به سوی آتش می‌رود، جان شما را نیز به سوی آتش می‌کشد.

# کم کن ای پروانه نسیان و شکی

در پر سوزیده بنگر تو یکی

هوش مصنوعی: ای پروانهٔ نسیان، کمی از فراموشی خود بکاه و با دقت به پر سوخته‌ات نگاه کن.

# چون رهیدی شکر آن باشد که هیچ

سوی آن دانه نداری پیچ پیچ

هوش مصنوعی: وقتی که از نگرانی و وسوسه‌ها رهایی پیدا کردی، آن شکر (خوشحالی و رضایت) به‌دست می‌آید که دیگر به هیچ‌کس نیازی نداشته باشی و در هیچ‌کجا دنبال دانه‌ای نباشی.

# تا ترا چون شکر گویی بخشد او

روزیی بی دام و بی خوف عدو

هوش مصنوعی: اگر تو شکر نعمت‌های خدا را به جا آوری و از او سپاسگزاری کنی، او روزی و نعمت‌هایی به تو می‌دهد که در آنها هیچ دامی وجود ندارد و از دشمنی نیز نگرانی نخواهی داشت.

# شکر آن نعمت که‌تان آزاد کرد

نعمت حق را بباید یاد کرد

هوش مصنوعی: باید شکر نعمت را به‌جا آورد، زیرا که او شما را از قید و بند رها کرده است و این نعمت الهی را باید همواره به یاد داشت.

# چند اندر رنجها و در بلا

گفتی از دامم رها ده ای خدا

هوش مصنوعی: چقدر در رنج‌ها و مشکلات خود شکایت کردی و از خدا خواستی که مرا از این دام رهایی بخشد.

# تا چنین خدمت کنم احسان کنم

خاک اندر دیدهٔ شیطان زنم

هوش مصنوعی: من به این‌گونه خدمت و لطف، یعنی از خاک در چشم شیطان کردن، اقدام می‌کنم.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هوا به خوانش فاطمه زندی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

مجید امیری در ‫۵ سال قبل، سه‌شنبه ۴ آبان ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۱۰ نوشته:

بیت: اِن عُدتُم کذا ، عُدنا کذا / نَحنُ زَوّجنَاالفِعالَ بِالجَزا.
اشاره به این آیه از قران دارد: عَسَیٰ رَبُّکُمْ أَنْ یَرْحَمَکُمْ ۚ وَإِنْ عُدْتُمْ عُدْنَا ۘ وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْکَافِرِینَ حَصِیرًا.

یعنی:امید است خدا به شما (اگر توبه کرده و صالح شوید) باز مهربان گردد و اگر (به عصیان و ستمگری) برگردید ما هم (به عقوبت و مجازات شما) بازمی‌گردیم و جهنم را زندان کافران قرار داده‌ایم.
اگر شما اینطور به عقب برگردید، ما هم همینطور برمی گردیم
فعل را با فاعل مزدوج کردیم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

کوروش در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۸ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۹:۳۲ نوشته:

شاد پر و بال او بخا له

تا امام جمله آزادان شد او

یعنی چه

الف رسته در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۹ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۰۰:۲۰ پاسخ داده:

شاد پرّ و بال او، بَخاً لَهُ ( آفرین بر او)

بخ ار فارسی به عربی رفته است به معنی به به، آفرین، خوشا

کوروش در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۸ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۹:۳۶ نوشته:

گفت ان عدتم کذا عدنا کذا

نحن زوجنا الفعال بالجزا

یعنی چه ؟

الف رسته در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۹ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۰۰:۲۴ پاسخ داده:

اِن عُدتُم کذا ، عُدنا کذا / نَحنُ زَوّجنَاالفِعالَ بِالجَزا

اگر شما برگردید ما هم برمی‌گردیم // ما کار شما را با جزای مناسب جفت می‌کنیم

Fateme Zandi در ‫۲ ماه قبل، دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۶:۱۷ نوشته:

به نام او

شرح ابیات

استاد ارجمند جناب کریم زمانی

حکایت

پرنده ای بر بالای دیواری نشسته بود و در آن حوالی به دانه هایی نگاه می کرد که درونِ دامی ریخته بودند . گاهی به پهنۀ فراخِ هامون می نگریست و گاه به دانه ها ، هم در اندیشۀ زندگی آزادِ صحرا بود و هم دل به دانه ها بسته بود و نمی دانست چه کند . از دانه ها چشم پوشد و به سوی صحرا و زندگی رها و آزادِ خود پَر گشاید و یا به سوی لذّتِ خوردنِ دانه هایی که به اسارت و یا کشتن او می انجامد حرکت کند .

سرانجام وسوسه دانه او را مقهورِ خود می کند و به سوی دام می رود و اسیر می شود . پرنده ای دیگر در همان حوالی بود . دام و دانه را دید امّا دچارِ وسوسه نشد . شادمان بال و پَر گشود و به سوی صحرا پرواز کرد .

ماخذ این قصه ، روایتی است که در قصص الانبیا ثعلبی ، ص ۲۶۲ به اختصار و در نثرالدر از ابوسعید به تفصیل آمده است .

داستان این دو پرنده ، نقدِ حالِ آدمیان است . آدمی همواره در درونِ خود ، تقابلِ دو نیروی خیر و شر را نظاره می کند . از یک سو عقلِ مآل اندیش او را به ترکِ لذّاتِ زود گذر و ویرانگر می خواند و از سویی دیگر نَفسِ شهوت جُو او را به سوی دامگاه شهوات و نفسانیات برمی انگیزد . انسان های معتدل و پرواپیشه ، دل به هوس های بنیان کن نمی سپرند . و از همۀ دام ها و دانه های آن می پرهیزند امّا انسان های نامعتدل و لذّت پو ، دل در گروِ دانۀ لذّات نفسانی می نهند و مالاََ کارشان به تباهی می کشد .

بیت 2862

باز مُرغی فوقِ دیواری نشست

دیده سویِ دانۀ دامی ببست

بار دیگر پرنده ای بالای دیواری نشست و چشم به دانه ای دوخت که درونِ دامی بود .

بیت 2863

یک نظر او سویِ صحرا می کند

یک نظر حرصش به دانه می کشد

آن پرنده یک نگاه به جانبِ صحرا ( و آزاد زیستن ) می کند و یک نگاهِ آزمندانه به دانۀ درونِ دام .

بیت 2864

این نظر با آن نظر چالیش کرد

ناگهانی از خِرَد خالیش کرد

این دو نگاه با یکدیگر به جدال پرداختند . و ناگهان خِرَد و دوراندیشی آن پرنده مطلوبِ نگاهِ آزمندانۀ او شد و در نتیجه آن پرنده ، جانبِ حزم و احتیاط را از دست داد . [ چالیش = چالش ، زد و خورد ، جنگ و جدال ]

بیت 2865

باز ، مرغی کآن تردد را گذاشت

ز آن نظر برکند و ، بر صحرا گماشت

امّا پرنده ای که شک و تردید را کنار گذاشت و از دانۀ هلاکت بار چشم برداشت و به سوی صحرا و آزاد زیستن چشم دوخت . [ ادامه معنا در بیت بعد ]

بیت 2866

شاد پرّ و ، بالِ او بَخّاََ لَهُ

تا اِمامِ جمله آزادان شد او

آفرین بر آن پرنده که با شادمانی به پرواز درآمد و حتّی پیشوای همۀ آزادگان شد . ( بَخ = زهی ، آفرین ، از کلماتِ تحسین در زبان عربی است ) [ پرندگانِ آسمانِ سلوک نیز همینگونه اند . چشمِ طمع از لذایذِ دنیوی برمی دارند و به بلندای فضل و کمالِ روحی می نگرند و با سائقۀ طاعت و ریاضت و ترکِ شهواتِ حیوانی ، آسمانِ عرفان را درمی نوردند . ]

بیت 2867

هر که او را مقتدا سازد ، بِرَست

در مقامِ امن و ، آزادی نشست

هر کس از سالکان و طالبان ، آن پرنده محتاط و دوراندیش را پیشوای خود سازد . به مرتبۀ ایمنی نَفس و آزادگی روحی خواهد رسید .

بیت 2868

ز آنکه شاهِ حازمان آمد دلش

تا گلستان و چمن شد منزلش

زیرا قلبِ شریفِ آن پیشوا ، شاهِ آدم های دوراندیش است و نتیجتاََ هر کس بدو اقتدا کند جایگاهش گلزارِ معرفت و سبزه زارِ حکمت است .

بیت 2869

حزم ازو راضیّ و ، او راضی ز حزم

اینچنین کن ، گر کنی تدبیر و عزم

دوراندیشی از او خشنود است و او نیز از دوراندیشی ، خشنود . حال تو نیز ای سالک اگر تدبیر و عزمی داری همین سان عمل کن . [ منظور از « حزم از او راضی » اینست که خالقِ حزم یعنی پروردگار از شخصِ دوراندیش راضی است . در این صورت مصراع اوّل اشاره است به آیه 8 سورۀ بیّنه « خداوند از ایشان خشنود است و ایشان از او خشنود . و این پاداشِ کسی است که از پروردگار خود ترسد » مصراع اوّل ، حامل این وجه نیز هست : این دوراندیشان از جزایِ عاجلِ حزمِ خود ، خرسندند ( شرح کبیر انقروی ، جزو دوم ، دفتر سوم ، ص 1107 ) ]

بیت 2870

بارها در دامِ حرص افتاده یی

حلقِ خود را در بُریدن داده یی

تا کنون چندین بار به سبب عدمِ دوراندیشی به دامِ حرص و طمع افتاده ای و گلوی خود را به تیغِ هلاکت و پریشانی روحی سپرده ای .

بیت 2871

بازت آن توّابِ لطف ، آزاد کرد

توبه پذرفت و ، شما را شاد کرد

امّا لطف و کرمِ خداوندِ توبه پذیر ، شاملِ حالِ تو شد و از بندِ اسارتِ آن ، آزادت کرد .

بیت 2872

گفت : اِن عُدتُم کذا ، عُدنا کذا

نَحنُ زَوّجنَاالفِعالَ بِالجَزا

حق تعالی فرمود اگر شما دوباره به اعمالِ ناپسندِ پیشینِ خود بازگردید . ما نیز به کیفر دادنِ شما بازمی گردیم . ما اعمالِ آدمیان را با جزای مخصوصِ آن مقارن و همساز کرده ایم . [ اشاره است به آیه 8 سورۀ اِسراء « امید است که پروردگار شما رحم آورد و اگر به اعمالِ ناپسندِ خود ، بازگردید . ما نیز به کیفرِ شما بازگردیم و دوزخ را برای کافران ، زندان سازیم » ]

بیت 2873

چونکه جُفتی را برِ خود آورم

آید آن جُفتش دَوانه لاجَرَم

برای مثال ، هر گاه یکی از جفت ها را نزدِ خودم آورم . آن جفتِ دیگر نیز ناگزیر دوان دوان نزدِ من آید . [ اصلِ سنخیّت و رابطۀ میانِ پدیده های متناظر همین است . یعنی حصولِ هر کدام موجبِ حصولِ دیگری می شود . مثلاََ حرارت ، موجبِ انبساطِ فلز و بُرودت ، باعثِ انقباض آن می شود و یا خورشید ، روزِ پُرفروز را به دنبال دارد و غروبِ آن ، شبِ دیجور را .

تو همه کار جهان را اینچنین

کُن قیاس و چَشم بگشا و ببین

بنابراین حق تعالی برای هر عملی ، عکس العملی خاص نهاده است . ]

بیت 2874

جُفت کردیم این عمل را با اثر

چون رسد جُفتی ، رسد جُفتی دگر

در اینجا مولانا از قولِ حضرتِ پروردگار گوید : ما این عمل را با آثار و تَیعاتِ آن همراه و مقارن کرده ایم . بنابراین هر گاه یکی از پدیده های متناظر به ظهور رسد ، آن دیگری هم پدید می آید .

بیت 2875

چون رُباید غارتی از جُفت ، شُوی

جُفت می آید پسِ او ، شُوی جُوی

برای مثال ، هر گاه یک نفر غارتگر غارتگر از یک زوج ، شوهر را بگیرد و برباید و با خود ببرد . زن به دنبالِ شوهرش می دود و او را می جوید . ( غارتی = غارتگر ، راهزن ) [ بیت فوق ، این نکته را القا می کند که در صورتی زن ، دنبالِ شوهرِ ربوده شده اش می رود که قلباََ او را دوست داشته باشد و چنانچه از شوی خود ، خونین دل باشد . اصلاََ سراغِ او را نمی گیرد ( مگر به اقتضای مصالحی ) . حق تعالی نیز اگر اعمالِ آدمیان را در ترازوی عدلِ خود نهد . غالبِ آنها مردود و معذّب خواهند شد . امّا او به اقتضای رحمتِ واسعۀ خود ، اعمالِ آدمیان را در ترازوی فضل و لطفِ خویش می نهد و در نتیجه مغفرتِ او شاملِ جمّ غفیری از خلایق می شود . ]

بیت 2876

بارِ دیگر سویِ این دام آمدید

خاک اندر دیدۀ توبه زدید

ای خام اندیشانی که جانبِ احتیاط و دوراندیشی را رعایت نکرده اید . شما دوباره به سوی دامِ حرص و هوی آمدید و خاکِ عصیان بر چشمِ توبه ریختید . یعنی دوباره توبۀ خود را شکستید .

بیت 2877

بازت آن توّاب بگشاد آن گره

گفت : هین بگریز ، روی این سو مَنِه

ولی خداوندِ توبه پذیر ، گره از کارِ شما گشود . یعنی شما را از بندِ هوی و کمندِ شیطان رهانید و فرمود : بهوش باشید و فرار کنید و دیگر این طرف ها پیدایتان نشود .

بیت 2878

باز چون پروانۀ نسیان رسید

جانتان را جانبِ آتش کشید

لیکن دوباره ، پروانۀ فراموشی به پرواز درآمد و روحِ شما را به سویِ آتشِ شهوات کشید . [ پروانۀ نسیان = یعنی فراموشی و نسیانی که مانندِ پروانه دائماََ در حالِ رفت و آمد است ]

بیت 2879

کم کن ای پروانه ، نسیان و شکی

در پَرِ سوزیده بنگر تو یکی

ای پروانه که به سوی آتش شهوت و عصیان میل داری . از شک و دودلی بکاه . آخر نگاهی هم به بال و پرِ سوخته ات بینداز . [ یعنی نگاه کن که بال و پَرِ عقل و تقوای تو به اخگر عصیان و شرارۀ کُفرانِ تو سوخته و تباه شده است . ]

بیت 2880

چون رهیدی ، شُکرِ آن باشد که هیچ

سویِ آن دانه نداری پیچ پیچ

اگر تو از آتش شهوت و اخگرِ غفلت که دامگاهِ شیطان است . یکبار نجات پیدا کردی . شُکرِ آن نجات اینست که هرگز به سویِ دانه های تعبیه شده در دامِ پُر پیچ و تابِ شیطان نروی . [ پیچ پیچ = خَم اندر خَم و سخت پیچیده ]

بیت 2881

تا تو را چون شکر گویی ، بخشد او

روزیی بی دام و ، بی خوفِ عدو

اگر تو شاکر باشی ، حضرت حق به تو نوعی روزی عطا فرماید که در دامِ حیله و هراسِ دشمن نباشد .

بیت 2882

شکرِ آن نعمت که تان آزاد کرد

نعمتِ حق را بباید یاد کرد

به شکرانۀ آن نعمت که خداوند ، شما را از دامِ شیطان نجات داده . باید نعمت خدا را یاد کنید .

بیت 2883

چند اندر رنج ها و در بلا

گفتی : از دامم رها دِه ای خدا ؟

تا به حال چندین بار در کشاکشِ رنج ها و بلاها گفته ای : خدایا مرا از این دام نجات بده .

بیت 2884

تا چنین خدمت کنم ، احسان کنم

خاک اندر دیدۀ شیطان زنم

تا خدماتِ شایانی به بندگانت کنم و در حقِ آنان احسان نمایم و خاک به چشمِ شیطان می پاشم و آن را کور می کنم . [ بیت قبل و مصراع اوّل این بیت ، اشاره است به آیه 65 سورۀ عنکبوت که توضیح آن در شرح بیت 1142 دفتر سوم آمده است

منابع و مراجع :

شرح جامع مثنوی معنوی – دفتر اول – تالیف کریم زمانی – انتشارات اطلاعات

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هوا

تازه‌های نرم‌افزار گنجور