اگر مملکت را زبان باشدی
ثنا گوی شاه جهان باشدی
ملک بوالمظفر که گر قدر او
عیان گرددی آسمان باشدی
شه کامرانی که خواهد فلک
که مانند او کامران باشدی
اگر شکل خلقش پدید آیدی
شکفته یکی بوستان باشدی
وگر آتش تیغ سوزانش را
چو سوزنده آتش دخان باشدی
یکی دوزخی باشدی سهمگین
که دوزخ در آسیب آن باشدی
شها شهریارا حقیقت شمر
که گر مملکت را روان باشدی
به پیش تو چون بندگان دگر
همیشه کمر بر میان باشدی
جهاندار شاها اگر پیش تو
چو بنده دو صد مدح خوان باشدی
یقین دان که افزون از آن نامدی
که در مجلس بار و خوان باشدی
رهی تو گر صد دهان داردی
که در هر دهان صد زبان باشدی
بدان هر زبان صد لغت داندی
که در هر لغت صد بیان باشدی
بنان گرددی مویها بر تنش
یکی کلک در هر بنان باشدی
پس آن کلکها و بنانها همه
به مدحت روان و دوان باشدی
نبشته که با گفته گرد آمدی
وگر چند بس بیکران باشدی
ز صد داستان کان ثنای تو است
همانا که یک داستان باشدی
شها خواهدی رخش تو تا بتگ
عنانش ز باد وزان باشدی
روا داردی کو تنش را چو کرگ
هم از پوست برگستوان باشدی
فلک خواهدی تا تو را روز و شب
چو شبدیز در زیر ران باشدی
بدان تا برو انجم و مهر و ماه
ستام و رکاب و عنان باشدی
سپهر برین گر زبان داردی
مثال تو را ترجمان باشدی
وگر قرص خورشید جان یابدی
به گنج تو بر قهرمان باشدی
اگر جویها را که در بیشه هاست
ز عزم تو آب روان باشدی
سر نیزه هایی که روید ز خاک
سراسر همه با سنان باشدی
گواهی ز عدل تو گر نیستی
یقین زمانه گمان باشدی
وگر مهر تو نیستی در جهان
فلک سخت نامهربان باشدی
وگر دست تو نیستی در سخا
همه سود عالم زیان باشدی
شهی کز تو ترسان شود خواهدی
که در تنگتر آشیان باشدی
ز بیم حسامت روا داردی
که در کام شیر ژیان باشدی
وگر نه چو شاهی که شطرنج راست
تن او همه استخوان باشدی
مگر زیر یک زخم شمشیر تو
زمانی تنش را توان باشدی
نداند که همی نیستی سودمند
گرش سنگ تن روی جان باشدی
سعود فلک را قران نیستی
اگر جز تو صاحبقران باشدی
اگر نیستندی حقیقت بدان
که ملکت همی جاودان باشدی
نه روی زمین خرمی داردی
نه طبع جهان شادمان باشدی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده مدحی است در ستایش ملک ابوالمظفر. شاعر با فرضهای پیاپی که با «اگر» آغاز میشوند، میگوید کشور و آسمان و خورشید و حتی اسب شاه آرزوی خدمت او را دارند. او ناتوانی هر زبان و قلمی را در گزاردن ستایش شاه نشان میدهد و سپس از هیبت شمشیر او، که شاهان دشمن را به گریز وامیدارد، و از عدل و مهر و بخشش او که مایهٔ آرامش و شادی جهان است، سخن میگوید.
هوش مصنوعی: اگر کشور زبان داشت، ستایشگر شاه جهان میشد.
هوش مصنوعی: آن شاه ابوالمظفر است که اگر قدر و منزلتش آشکار شود، به بلندی آسمان خواهد بود.
هوش مصنوعی: شاهی کامروا و نیکبخت است، چنانکه حتی آسمان آرزو دارد مانند او کامروا باشد.
هوش مصنوعی: اگر خوی و اخلاق او صورتی دیدنی پیدا کند، بوستانی شکفته و خرم میشود.
هوش مصنوعی: و اگر آتشِ شمشیر سوزان او مانند آتش معمولی دود داشت،
هوش مصنوعی: دوزخی هولناک پدید میآمد که خودِ دوزخ از گزند آن آسیب میدید.
هوش مصنوعی: ای شاه و فرمانروا، این را حقیقت بدان که اگر کشور جان داشت،
هوش مصنوعی: مانند دیگر بندگان همیشه کمر خدمت بسته در برابر تو میایستاد.
هوش مصنوعی: ای شاه جهاندار، اگر در پیشگاه تو دویست ستایشگر مانند این بنده باشند،
هوش مصنوعی: یقین بدان که شمارشان از حاضرانِ مجلس بار و سفرهٔ تو بیشتر نمیشد؛ یعنی درگاه تو سزاوار ستایشگران بیشمار است.
هوش مصنوعی: اگر این بندهٔ تو صد دهان داشت و در هر دهان صد زبان بود،
هوش مصنوعی: و هر زبان صد زبان و گویش میدانست و در هر گویش صد گونه بیان بود،
هوش مصنوعی: و موهای تنش انگشت میشد و در هر انگشت قلمی بود،
هوش مصنوعی: و همهٔ آن قلمها و انگشتان پیوسته در ستایش تو روان و شتابان بودند،
هوش مصنوعی: و نوشته و گفته با هم جمع میشد، هرچند بسیار بیپایان بود،
هوش مصنوعی: باز از صد داستانی که در خور ستایش توست، تنها یک داستان میشد.
هوش مصنوعی: ای شاه، اسبِ تو آرزو دارد که در هنگام تاختن، لگامش از باد وزان باشد.
هوش مصنوعی: و میپسندد که مانند کرگدن، جوشن و زره تنش از پوست خودش باشد.
هوش مصنوعی: آسمان آرزو دارد که شب و روز مانند اسب شبدیز زیر ران تو باشد،
هوش مصنوعی: تا ستارگان و خورشید و ماه بر آن، زیور لگام و رکاب و عنان باشند.
هوش مصنوعی: اگر آسمان برین زبان داشت، گزارنده و ترجمان فرمانهای تو میشد.
هوش مصنوعی: و اگر قرص خورشید جان مییافت، کارگزار و نگهبان گنجینهٔ تو میشد.
هوش مصنوعی: اگر آب روان جویهای بیشهها از عزم و ارادهٔ تو بود،
هوش مصنوعی: همهٔ نیهایی که از خاک میرویند نیزههایی سرنیزهدار میشدند.
هوش مصنوعی: اگر عدل تو گواه نبود، یقینِ روزگار به گمان و تردید بدل میشد.
هوش مصنوعی: و اگر مهر و محبت تو در جهان نبود، آسمان سخت نامهربان میشد.
هوش مصنوعی: و اگر دست بخشندهٔ تو در کار بخشش نبود، همهٔ سود جهان زیان میشد.
هوش مصنوعی: هر شاهی که از تو بترسد، آرزو میکند در آشیانهای تنگتر پنهان شود.
هوش مصنوعی: از ترس شمشیرت، رفتن به دهان شیر خشمگین را هم میپذیرد.
هوش مصنوعی: وگرنه مانند شاهِ مهرهٔ شطرنج، تنش یکسره استخوانی بیجان میشد.
هوش مصنوعی: شاید فقط در برابر یک ضربهٔ شمشیر تو، اندکی تاب و توان داشت.
هوش مصنوعی: او نمیداند که حتی اگر تنش از سنگ و جانش از روی باشد، سودی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر کسی جز تو صاحبقران بود، ستارگان نیکبخت آسمان به هم نمیپیوستند و قرانی پدید نمیآمد.
هوش مصنوعی: اگر این صفات تو نبود، و حقیقتاً بدان که پادشاهی تو جاودان است،
هوش مصنوعی: نه روی زمین خرمی داشت و نه سرشت جهان شادمان بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اگر مملکت را زبان باشدی
ثناگوی شاه جهان باشدی
ملک بوالمظفر که خواهد فلک
که مانند او کامران باشدی
زصد داستان کان ثنای تراست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.