زهی به مهتری اندر ز مهتران اول
چو از کواکب کیوان چو از بروج حمل
کمال وصف تو جستم خرد چه گفت مرا
مجوی ثانی او چون خدای عزوجل
اگر نبودی اوصاف تو کجا هرگز
شرف گرفتی ارواح ناطقه به محل
شب سیاه ز رأیت چو روز گشت سپید
که سنگ بسته ز لطفت چو آب گردد حل
فروغ طلعت تو روشنایی دل جود
غبار مرکب تو توتیای چشم امل
ز بندگان تو کم نفع تر ز خدمت تو
نباشد ایرا باشد عطای تو مرسل
چو ثبت کردم نام تو در جریده مدح
کشید کلکم بر نام هر که جز تو بطل
دماغ روح مرا مدح تو غذا و شفاست
وگرنه کی برمی جان ز گونه گونه علل
که گاه انشا معنی و لفظ مدحت تو
به دست طبع برون آیدی تمام عمل
خبر نبودی اندیشه را که مدحت تو
به مغز و کام دهد بوی مشک و طعم عسل
اگر نبودی در گوش طبع و خاطر من
شکوه فضل تو هنگام نظم لاتعجل
ز بس قوافی جزل و ز بس معانی بکر
که گاه نظم شود گرد طبع من مجمل
همی ندانم تا چون دهم سخن را نظم
کدام بندم که در مدح تو به کار اول
رود ز بهر مدیح تو هر دو جنسی را
هزار گونه خصومت هزار نوع جدل
اگر میانه نجستی ز کارها دانش
که هر چه بگذشت از اعتدال شد مختل
بدان حقیقت هر خدمتی که ساختمی
هزار بیتی بودی یک قصیده اقل
تو را به تازی از بهر آن ثنا نکنم
که هست یک یک از آن نوع ناقص و معتل
به مجلس تو ثنای من آن چنان باید
که از غرایب و بدعت بدان زنند مثل
عزیز بودی نزد تو این معانی بکر
اگر نبودی این لفظ های مستعمل
به مصطلح همه الفاظ آن بدل کنمی
اگر نیفتدی الفاظ را فساد و خلل
در آن همی نگرم کآفریدگار جهان
بداشت صورت بر جای و روح کرد بدل
همیشه تا نبود خاک را فروغ اثیر
همیشه تا نبود ماه را علو زحل
به آب دولت تو رنگ داده باد وجوه
به خاک درگه تو سرمه کرده باد مقل
به کام خویش رسم گر به من رسانی زود
برسم هر سال آن حرف آخرین جمل
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به ستایش و مدح شخصیتی مهم و بزرگ میپردازد و او را بالاتر از دیگران میداند. او از بلندی مقام و ویژگیهای خاص این شخصیت صحبت میکند و میگوید که صفات او بینظیر و خدایی است. شاعر به تأثیرات مثبت این شخصیت بر زندگی مردم اشاره میکند و بر این عقیده است که هرچه او در خدمتی به دیگران انجام میدهد، از اهمیت و ارزش بالایی برخوردار است. همچنین، شاعر اذعان دارد که سعی کرده نام و یاد او را با تمام زیباییها و خصوصیاتش در آثارش ثبت کند و به دنبال کمال از اوست و برای توصیف او هیچ واژه و عبارتی نمیتواند به درستی حق او را ادا کند. در نهایت، شاعر میگوید که هرچه درباره او بسراید، باز هم ناکافی و ناتمام خواهد بود.
هوش مصنوعی: به راستی که در میان بزرگان، تو بهترین هستی، همچنان که کیوان در میان ستارهها میدرخشد و مانند برج حمل به شکوه و جلال خود میبالد.
هوش مصنوعی: من به دنبال کمال تو بودم، اما خرد به من گفت که هیچگاه به دنبال مشابهی برای او نروم، چرا که او همانند خداوند بزرگ است.
هوش مصنوعی: اگر ویژگیهای تو نبود، هرگز ارواح ناطقه به مقام و جایگاه بالایی دست پیدا نمیکردند.
هوش مصنوعی: هنگامی که چهرهات در شب تاریک به روشنی میدرخشد، مانند روز روشن میشود. چنانکه سنگی که بر اثر محبت و لطافت تو، به نرمی و روانی آب تبدیل میشود.
هوش مصنوعی: نور و زیبایی چهرهات دل را روشن میکند، در حالی که غبار مرکب تو همچون گردی در چشم امید نشسته است.
هوش مصنوعی: هیچ کس از بندگان تو به اندازه خدمت به تو نفع نمیبرد، و این را باید دانست که بخشش تو فرستاده شده است.
هوش مصنوعی: وقتی نام تو را در فهرست مدح ثبت کردم، همه چیز بر نام کسانی که غیر از تو هستند، بیارزش شد.
هوش مصنوعی: مدح و ستایش تو برای روح من مانند غذایی است که آن را زنده نگه میدارد و به من نیرو میدهد؛ وگرنه چه چیزی میتواند جان مرا از انواع مشکلات و دردها نجات دهد؟
هوش مصنوعی: گاهی اوقات زبان و قلم من با الهام از ذات تو، درباره شایستگیهای تو سخن میگویند و این خود نشانهای از تلاش و عمل من است.
هوش مصنوعی: خبر نداشتی از آنکه فکر و اندیشهام وقتی به ستایش تو مشغول میشود، بویی مانند مشک و طعمی مانند عسل میگیرد.
هوش مصنوعی: اگر تو در ذهن و احساس من نمیبود، به راستی که کیفیت و زیبایی سخن و شعر تو را نمیتوانستم درک کنم. پس عجله نکن.
هوش مصنوعی: به خاطر تعداد زیاد قافیههای زیبا و معانی تازه، گاهی نظم و شعرهایی که از ذوق من نشأت میگیرد، مختصر و بیپیرایه میشود.
هوش مصنوعی: نمیدانم چگونه باید سخن را مرتب کنم و کدام بخش را برای مدح تو انتخاب کنم.
هوش مصنوعی: به خاطر ستایش تو، رودها برای هر دو جنس به هزاران نوع دشمنی و دعوا میپردازند.
هوش مصنوعی: اگر در کارها از میانهروی دور شوی، دانش و خرد تو به هم میریزد و هر آنچه که گذشته است از توازن خارج میشود.
هوش مصنوعی: بدان که هر خدماتی که انجام دادم، اگر به زبان شعر بیان شود، به اندازه هزار بیت یک قصیده نیست.
هوش مصنوعی: من تو را به زبان عربی مدح نمیکنم، زیرا که هر یک از آن نوع شعرها ناقص و بیحاصل است.
هوش مصنوعی: در مجلس تو باید آنقدر ستایش کنم که دیگران به خاطر شگفتیها و نوآوریهایش بر آن بزنند.
هوش مصنوعی: این معانی تازه و ارزشمند برای تو مهم و عزیز هستند، اما اگر این واژههای رایج و متداول وجود نداشتند، این مفاهیم تازه نیز وجود نمیداشتند.
هوش مصنوعی: اگر کلمات دچار خرابی و نقص نشوند، من همه آنها را به عبارتی دیگر تغییر میدهم.
هوش مصنوعی: در آنجا به آفرینش خداوند میاندیشم که تصویر مادی را به شکل ماندگار قرار داد و جان را به او بخشید.
هوش مصنوعی: وقتی خاکی وجود نداشته باشد، همیشه روشنایی جاذبهای وجود نخواهد داشت و وقتی ماهی نباشد، علو و بلندی ستاره زحل هم نقش خود را از دست میدهد.
هوش مصنوعی: باد سرنوشت تو را به آب رسانده و ثروت تو را در رنگی زیبا به تصویر کشیده است. همچنین، به خاطر تو، خاک محل عبادت و زیارتت مانند سرمه تیره و زیبا گشته است.
هوش مصنوعی: اگر تو مرا زود به خواستهام برسانی، به هدفی که میخواهم میرسم و هر سال همان جملهی پایانی را میزنم.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
واصْبَحْتُ یَوْمَ النَّفْرِ و العیسُ تَرْحَلُ
وَکانَ حُدَی الحادی بِنَا و هُوَ مُعْجِلُ
اُسائِلُ عَنْ سلمی فَهَلْ مِنْ مُخَبِّرٍ
بسانَّ له علماً بها أیْنَ تنزلُ
لَقَد اَفْسَدَتْ حجّی و نُسْکی و عُمرتی
[...]
طمع ندارم ازین پس زخلق جاه و محل
مگر به خالق و دادار خلق عز و جل
حرام را چو ندانستمی همی ز حلال
چو سرو قامت من در حریر بود و حلل
به طبع رفت به زیرم همی جهان جهان
[...]
ایا بجود و بآزادگی بدهر مثل
جهان بکلک تو و کف تو فکنده امل
چگونه رنجه نباشم برنج تو ؟ که مرا
ز نعمت تو بود مغز استخوان بمثل
اگر ز فکرت تو دوش خواب خوش کردم
[...]
ایا چراغ شهان جهان امیر اجل
بدست مایه پیروزی و بتیغ اجل
بابر و دریا ماند بنانت گاه سخا
ببرق و صاعقه ماند سنانت گاه جدل
بدانش ودهش و جود و داد و دولت و دین
[...]
خجسته بادا بر خواجه عمید اجل
خجسته عید رسول خدای عزوجل
عماد ملک و ملک بوالفرج مفرج غم
که هم عماد جلالست و هم عمید اجل
اساس نصرت نصربن رستم آن که به دوست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.