شمارهٔ ۸۵ - خراب گشتن مجلس خانی از گردش دور مدام، و خفتن بخت بیدار خضر خان، به پریشانی این دولت در واقعه دیدن و تعبیر آن خواب پریشان از دل خسرو خستن
بسی دیدم درین گردنده دولاب
ندیدم هیچ دورش بر یکی آب
اگر خورشید این ساعت بلند است
زمان دیگر از پستی نژند است
مکن تکیه به صد رو مسند و تخت
خس است این جمله چون بادی وزو سخت
ز تاراج سپهر دون بیندیش
که صد شه را کند یک لحظه درویش
علمهای جهان بر عکس هم هست
که بر ملکی گدائی را دهد دست
کنون از سینه بیرون ریزم این جوش
که روشن شد هم از دیده هم از گوش
که چون شه را به شخص ناز پرورد
رسید از تند باد آسمان گرد
تغیر یافت ره اندر مزاجش
نشستند اهل دانش در علاجش
به تب لرزه شده خور زان تب نرم
که آن خورشید را اندام شد گرم
چنانش در جگر ره یافت آزار
کز آزارش جگر گوشه شد افگار
خضر خان کو نهالی بود زان باغ
چو لاله داشت زان غم بر جگر داغ
به رسم نذر گفت ار به شود شاه
پیاده در زیارتها کنم راه
ز نذرش لختی از شه رفت سستی
پدید آمد نشان تندرستی
روان گشت آن مهین سر بلندان
پیاده سوی «هتنا پور» خندان
چو او پای بلورین سود بر خاک
ستاره خواست زیر افتد ز افلاک
ملوک از باد بر خاک اوفتادند
به همراهی در آن ره رو نهادند
همه گلها به پای سرو خفتند
طریق مصلحت راباز گفتند
به غلطیدند پیش راهوارش
که تا کردند بر مرکب سوارش
روان شد سوی «هتناپور» پویان
به صد خواهش حیات شاه جویان
که چون عزم زیارت کرد چون تیر
نشد بهر زیارت جانب پیر
نرفت آن سو گهٔ باز آمدن نیز
که پوشید آسمانش چشم تمیز
چو بر رویش قضا میخواست گردی
نبردش در پناه نیک مردی
مخالف کاو محل میخواست خالی
چو خالی دید کرد آفت سگالی
به فتنه راست کرد اندیشهٔ خویش
به حضرت رفت بی اندیشه در پیش
برون داد آن چنان راز نهان را
که باور شد دل شاه جهان را
الپخان را گوزنی ساخت با شیر
زد اول نیش وانگه راند شمشیر
چو از کار الپخان سینه پرداخت
سبک تدبیر کار خضر خان ساخت
ستد فرمانی از فرماندهٔ دهر
چو ماری هر خطش دیباچهٔ زهر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، نویسنده به توصیف حال و روز خضر خان میپردازد که به دلیل تغییرات و ناپایداریهای زمان دچار پریشانی و ناتوانی در حکمرانی میشود. او حس میکند که بختش خفته و شادابی دولت در حال زوال است. در ادامه، خضر خان به زیارت میرود و از نذر خود برای بهبودی استفاده میکند، که بعد از آن حالش بهتر میشود و به سوی هتناپور راهی شده تا زندگیاش را از نو ببخشد. اما ناگهان قضا و قدر او را در موقعیتی خطرناک قرار میدهد که باید به چالشهایی در برابر دشمنانش پاسخ دهد. در نهایت، او با حریفانش مواجه میشود و به تدبیر و تدابیر جنگی میپردازد.
هوش مصنوعی: در چرخش زمان و حوادث زندگی، بسیار چیزها را دیدهام، اما هیچ یک از این دورانها را در مسیر خود به آب و آرامش نرساندهام.
هوش مصنوعی: اگر اکنون خورشید در اوج است و وضوح و روشنی دارد، در زمان دیگری ممکن است به خاطر وضعیت و تغییرات، در پایینترین نقطه و تاریکی قرار گیرد.
هوش مصنوعی: به امکانات و مقامهای ظاهری خود وابسته نباش، زیرا این مقامها مانند یک باد ناگهانی میگذرند و چندان پایدار نیستند.
هوش مصنوعی: به خاطر دسیسههای آسمان پست، نباید فراموش کنی که در یک لحظه میتواند یک شاه را به سرنوشتی همچون درویش (فقیر) دچار کند.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده است که قوانین و علمهای جهان به صورت عجیبی با یکدیگر متناقض هستند، بهطوری که ممکن است برگرداندن رویدادها به گدایی برای یک پادشاه منجر شود. به عبارت دیگر، وضعیتهایی که به نظر منطقی نمیرسند، ممکن است به وجود بیایند.
هوش مصنوعی: اکنون از دل خود شعلههای احساس را بیرون میریزم، زیرا که این شور و هیجان هم از چشمهام پیداست و هم از گوشهایم شنیده میشود.
هوش مصنوعی: چون باد سخت و ناگهانی بر شه (خسرو) تأثیر گذاشت و او را به شدت تحتفشار قرار داد، این نشان از بیثباتی و ناپایداری او دارد.
هوش مصنوعی: اهل دانش و حکمت متوجه تغییرات و انحرافات در مزاج او (خضر خان) شدند و دور هم جمع شدند تا او را درمان کنند.
هوش مصنوعی: او به خاطر تب و لرز، آنچنان دچار درد و عذابی شده که خورشید نیز از گرمای بدنش متأثر شده است و به نظر میرسد حرارت او به خورشید هم سرایت کرده باشد.
هوش مصنوعی: آزار و رنجی که او (خضر خان) در دلش احساس میکند، به قدری عمیق است که بر همه وجودش تأثیر گذاشته و باعث شده است که حالش به شدت خراب و رنجور شود.
هوش مصنوعی: خضر خان مانند نهالی بود که از باغی بیرون آمده و به مانند لاله، زیبایی داشت؛ اما از آن غم و ناراحتی که بر دلش نشسته، دلش پر از درد است.
هوش مصنوعی: خضر خان به رسم نذر و عهد خود میگوید: اگر شاه با پای پیاده در زیارتها به من برکت بخشد، من هم به زیارتها خواهم رفت.
هوش مصنوعی: به خاطر نذرش، کمی از شاه کنارهگیری شد و این باعث شد نشانههای سلامتی نمایان شود.
هوش مصنوعی: آن جوانمرد با روحی بزرگ و نیکسرشت به سمت «هتنا پور» رفت و در حال پیادهروی و خندان بود.
هوش مصنوعی: وقتی او که پایش مانند بلور است، به زمین میگذارند، ستارههایی که در آسمان هستند، خواستههایی دارند که زیر پای او بیفتند.
هوش مصنوعی: ملوک (پادشاهان) بهواسطهٔ باد به زمین افتادند و در آن مسیر به هم پیوستند.
هوش مصنوعی: همه گُلها در برابر سرو (که نماد زیبایی و رعنایی است) سر فرود آوردند و به طریقهٔ مصلحت، راز و رازهای خود را بیان کردند.
هوش مصنوعی: پیش پای او (خضر خان) افرادی به زمین افتادند و به غلطیدن درآمدند، زیرا که سوار بر مرکب او شدند و راه را برای او باز کردند.
هوش مصنوعی: به سوی «هتناپور»، گروهی روانه شدند که با اشتیاق بسیار به دنبال زندگی و بخت شاهانه بودند.
هوش مصنوعی: زمانی که تصمیم به زیارت گرفته، حالتی مانند تیر پیدا کرده و برای زیارت به سوی پیر میرود، چراکه هدفش را به شدت مشخص کرده است.
هوش مصنوعی: خضر خان در بازگشت به آن سو، فرصتی پیدا نکرد، زیرا آسمان (مقدرات) چشمان تیزبین او را از دیدن واقعیتها پنهان کرده بود.
هوش مصنوعی: وقتی قضا و مقدر سرنوشت بر او گردانید، نمیتوانست او را به پناه نیکویی و نیکمردی ببرد.
هوش مصنوعی: کسی که میخواست محلی را خالی ببیند، وقتی دید آنجا خالی است، به او اختلاف و جدال رسید که مانند آفتی به او حمله کرد.
هوش مصنوعی: او به خاطر فتنهای که به وجود آورد، به فکر درست کار خود افتاد و بدون هیچگونه تردیدی به حضور معشوق یا مقام بالا رفت.
هوش مصنوعی: راز نهانی را برملا کرد که باعث شد دل شاه جهان (خسرو) به آن ایمان بیاورد.
هوش مصنوعی: الپخان، برای مبارزه، به شکل گوزنی درآمده که ابتدا به شیر حمله میکند و سپس شمشیر خود را میکشد و به سمت او میتازد.
هوش مصنوعی: چون الپخان به کار خود مشغول شد و از انجام کارهایش دل شاد کرد، خضر خان (که ظاهراً دوستی یا یار اوست) روشهای آسان و هوشمندانهای برای تدبیر کارها را به وجود آورد.
هوش مصنوعی: فرماندهٔ زمان (دهر) دستوری صادر کرده که مانند نامهای است که هر کلمهاش مانند زهر سمی و خطرناک به نظر میرسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.