ای شاه بانوی ایران به هفت جد
اقلیم چارم از تو چو فردوس هشتم است
بلقیس روزگار توئی کز جلال و قدر
شروان شه از کمال سلیمان دوم است
خود خاتم بزرگ سلیمان به دست توست
کانگشت کوچک تو چو دریای قلزم است
اعدای مار فعل تو را زخم کین تو
سوزندهتر ز سوزن دنبال کژدم است
تا از جمال مهد تو شروان جمال یافت
قحطش همه نعیم و نیازش تنعم است
بانوی شرق و غرب توئی بر درت مرا
قصه دمادم است که غصه دمادم است
آب کرم نماند و به وقت نماز عید
اینک مرا به خاک در تو تیمم است
رفتند خسروان گهر بخش زیر خاک
از ما نصیبشان رضی الله عنهم است
مظلومم از زمانه و محرومم از فلک
ای بانوی الغیاث که جای ترحم است
چون آدمم ز جنت ایوان شه برون
بیآنکه مرغ همت من صید گندم است
من رانده ارچه از لب عیسی نفس زنم
خوانده کسی است کو خر دجال را دم است
شیر سیه برهنه ز هر زر و زیوری
سگ را قلاده در گلو و طوق در دم است
نامم همای دولت و شهباز حضرت است
نه کرکس فرخجی و نه زاغ تخجم است
سلطان مرا شناسد و دان خلیفه هم
مجهول کس نیم همه معلوم مردم است
نان تهی نه و همه آفاق نام من
گنج روان نه و همه آاق گم گم است
خلی نه آخر از خم تا کی مزاج چرخ
که آنجا مرا نخست قدم بر سر خم است
آگاهی از غلام و براتی که گفته بود
شاه فلک غلام که سلطان انجم است
برد آن برات و بازگرفت این غرامت است
داد آن غلام و باز ستد این تحکم است
من بر امید مهتری ای بانو عمر خویش
اینجا چه گم کنم که غلامی به من گم است
بر ناتوان کرم کن و این قصه را بخوان
هرچند خط مزور و کاغذ لهاشم است
بیدار باد بخت جوانت که چرخ پیر
در مکتب رضای تو طفل تعلم است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح صفوة الدین، مادر اخستان، به ستایش مقام و صفات برجستهٔ او میپردازد. شاعر او را به بلقیس و جلال سلیمان تشبیه میکند و بر اهمیت و جلال او در سرزمین شروان تأکید میکند. وی به مظلوم بودن خود در برابر زمانه و نیاز به حمایت صفوةالدین اشاره دارد و از پایگاه بلند خود به عنوان فردی شناخته شده در جامعه یاد میکند. شاعر همچنین با دلتنگی از موقعیت کنونیاش سخن میگوید و خواستار رحمت و توجه او است. در نهایت، شعر به این نکته میرسد که امید به بخت جوان و آگاهی از شایستگیهای او وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای شاه بانوی ایران، تو به اندازهٔ هفت جد (نیاکان) از چهار اقلیم (سرزمینها) مهمتر هستی و همچون فردوس هشتم (بهشت) میدرخشی.
هوش مصنوعی: تو همان بلقیس هستی که در زمان تو، به خاطر شکوه و عظمت، شروان شاه مانند سلیمان دوم به کمال رسیده است.
هوش مصنوعی: خود سلیمان، که بزرگترین پادشاهها بود، به دست تو (بلقیس) است و این نشان از ارزش و جایگاه والای تو دارد، زیرا انگشت کوچک تو به اندازهٔ دریای وسیع و عمیق است.
هوش مصنوعی: انتقام و کینهتوزی تو، دردآورتر از نیش کژدم و سوزن است و این عذابها به مراتب بیشتر از آزار مارها هستند.
هوش مصنوعی: از زیبایی مهد تو، شروان (شهر شروان) درخشان و زیبا شده است و در این قحطی، نعمتها و نیازهای او به ناز و خوشی تبدیل شده است.
هوش مصنوعی: تو ای بانوی شرق و غرب، همیشه در آستانهٔ تو، داستانهای غم و اندوه من همیشه در حال تکرار است.
هوش مصنوعی: در روز عید، آب کرم (محبت یا مهربانی) در دسترس نیست و من برای نماز عید مجبورم که به خاک تو تیمم کنم، یعنی نیاز دارم تا با خاک تو پاکی بگیرم و نماز بخوانم.
هوش مصنوعی: خسروان (شاهانی) که زیبا و با فضیلت بودند، اکنون زیر خاک رفتهاند. از آنها تنها نصیب ما دعای رضای خدا برایشان است.
هوش مصنوعی: من در این دنیا مظلوم و از نعمتهای آسمانی محروم هستم، ای بانوی مددکار که جای رحمت و شفقت تو بر من ضروری است.
هوش مصنوعی: من چون آدم از بهشت بیرون شدهام و در اوج شاهی خود را قرار ندارم، در حالی که مرغ همت من، یعنی آرزوهایم، نمیتواند به گندم (یعنی موفقیت یا هدف) دست یابد.
هوش مصنوعی: هرچند من از لب عیسی (علیهالسلام) رانده شدهام، اما باز هم به خاطر آن کسی که خر دجال را به دم (دم خود) فرا میخواند، نفس میکشم.
هوش مصنوعی: شیر سیاه، که نماد قدرت است، به معنای بیپروایی و بیزیستی از هر زرق و برقی است و در مقابل، سگی که قلادهاش بر گردن و طوقش در دمش است، نشاندهندهٔ پستتری و وابستگیاش به دیگران است. این بیت به تضاد بین قدرت واقعی و ظاهری میپردازد.
هوش مصنوعی: من خود را با نام همای دولت و شهباز محسوب میکنم که نماد قدرت و شکوه است، نه همچون کرکس یا زاغ که نماد حیوانات پست و بیاهمیت محسوب میشوند.
هوش مصنوعی: سلطان مرا میشناسد و دان خلیفه (ولی) من فرد ناشناختهای نیستم، بلکه همه مردم من را میشناسند.
هوش مصنوعی: نام من به حدی مشهور است که در تمام دنیا شناخته شدهام، اما در عین حال، من در این دنیا گم هستم و هیچکس نمیتواند به درستی مرا بشناسد، همانطور که گنجی روان در دل آفاق پنهان است.
هوش مصنوعی: از دور معلوم نیست که این جا چه خبر است و تا کی به این حالت ادامه خواهد داشت؛ چون من در ابتدا باید در حال حاضر در کجای این دور میایستم.
هوش مصنوعی: آگاهی از اینکه شاه فلک (پرچم آسمان) گفته بود که غلام، همان سلطان ستارهها (انجم) است.
هوش مصنوعی: غلام، برات (پیشنویس) را برد و غرامت آن را پس داد. در عوض، آنچه را که گرفته بود، با تحکم (اقتدار) بازپس میگیرد.
هوش مصنوعی: من به امید بزرگی و مهتری تو، ای بانو، در اینجا چه کار میکنم وقتی که غلامی از من گم شده است و من در جستوجوی او هستم.
هوش مصنوعی: به ناتوان و نیازمند، لطف کن و این داستان را بخوان، هرچند که نوشتهها نارسا و کاغذ ضعیفی است.
هوش مصنوعی: بخت جوان تو بیدار باشد و خوشیمن، زیرا چرخ (سرنوشت) پیر و با تجربه در مکتب رضایت تو، مانند یک کودک در حال یادگیری است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عهدیست تا نصیبهٔ ما از جهان غم است
حال دل از فلک چو فلک نیک بر هم است
در عالم از فراغتِ خاطر اثر نماند
آری مگر فراغت از آن سوی عالم است؟
در مدت جوانی و در عهد کودکی
[...]
بر خاکش از حواری و حوران ترحم است
خاکش بهشت هشتم و چرخ چهارم است
شاها درِ تو قبله شاهان عالم است
گردون تو را مسحر و گیتی مسلم است
مقصود آفرینش عالم تویی از آنک
ذات مطهرت سبب نظم عالم است
هم چشم مهر و ماه به روی تو روشن است
[...]
کارم چو زلف یار پریشان و دَرهم است
پشتم بهسان ابروی دلدار پرخَم است
غم شربتی ز خون دلم نوش کرد و گفت
«این شادی کسی که در این دور خُرم است»
تنها دل منست گرفتار در غمان
[...]
تا دور آفرینش و تا عمر عالم است
پیوند عشق و عاشق و معشوق با هم است
گر سرّ این رموز بدانی وجود عشق
پیش از سرشتن گِل حوا و آدم است
آدم تویی به نقد و گر ناقدی تو را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.