همه کارم ز دور آسمانی
چو دور آسمان شد زیر و بالا
لبم بیآب چون دندان شانه است
ازین دندان کن آئینه سیما
که این زنگاری آئینهوش را
چو شانه باز نشناسم سر از پا
دلم مرغی است در قل بسته چون سنگ
چو سیم قل هواللهی مصفا
وگر سنگ آب نطق من پذیرد
بخواند قل هوالله طوطی آسا
مرا گوئی چرا بالا نیائی
که از بالا رسد مردم به بالا
من اینجا همچو سنگ منجنیقم
که پستی قسمتم باشد ز بالا
مرا سر بسته نتوان داشت بر پای
به پیش راعنا گویان رعنا
مگسران کردن از شهپر طاوس
عجب زشت است بر طاووس زیبا
اگر شهباز بگریزد چو سیمرغ
ز روی رشک معذور است ازیرا
چرا دارد مگس دستار فوطه
چرا پوشد ملخ رانین دیبا
دل من دیگ سنگین نیست ویحک
که چون بشکست بتوان بست عمدا
بلورین جام را ماند دل من
که چون شد رخنه نپذیرد مداوا
جهان خاقانیا شخصی است بیسر
دو دست آن شخص را امروز و فردا
گر امروزت به دستی جلوه کرده است
کند فردا به دیگر دست رسوا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از احساس ناامیدی و تنهایی خود سخن میگوید و وضعیت دل خود را با تصاویری زیبا توصیف میکند. او مانند پرندهای در قفس است که در تلاش برای آزادی است، اما در عین حال گرفتار غم و بیچارگیاش میشود. شاعر به شکلی استعاری به مقایسه خود با موجودات دیگر میپردازد و از زشتی و ناپسند بودن برخی شرایط میگوید. او به عدم پایداری و احتمال تغییر در فضای اجتماعی و انسانی اشاره میکند و در نهایت، احساس میکند که جانش مانند جام بلورین است که ترکدار شده و دیگر قابل ترمیم نیست.
هوش مصنوعی: تمام کارها و امور من مانند دور آسمان است که از نظر بالا به پایین و بالعکس میشود، یعنی در وضعیتی گیجکننده و معلق قرار دارد.
هوش مصنوعی: لب من به قدری خشک و بیآب است که مشابه دندان شانه شده است، از همین دندان، تمثالی زیبا از چهرهام بساز.
هوش مصنوعی: من نمیتوانم این آیینهٔ زنگاری که زیبایش شبیه شانه است را از سر و پا بشناسم.
هوش مصنوعی: دل من شبیه پرندهای است که در قفس حبس شده، و مانند سنگی است که زنگار گرفته، ولی مانند سیمی است که پاک و درخشان است و به یاد خداوند (به مؤمن بودن) اشاره میکند.
هوش مصنوعی: اگر سنگ هم نطق من را قبول کند، مانند یک طوطی میتواند «قل هوالله» را بخواند.
هوش مصنوعی: میپرسی چرا به سوی بالا نمیآیم، در حالی که از جایی بلندتر مردم میتوانند به بالا نگاه کنند.
هوش مصنوعی: من در اینجا مانند سنگی هستم که متوجه میشوم تقدیرم پستی است و از جایگاه بالاتر نمیتوانم به بالا بیایم.
هوش مصنوعی: من نمیتوانم با دست و پای بسته در کنار افرادی زیبا و دلربا بایستم، چرا که این امر ناپسند است.
هوش مصنوعی: زشت است که بخواهیم از بالهای زیبای طاووس، مگس پرانی کنیم؛ چرا که این کار به هیچ وجه شایستهٔ چنین موجود زیبا و بادشکوهی نیست.
هوش مصنوعی: اگر شهباز (پرندهای شجاع و قوی) به خاطر حسادت (رشک) از سیمرغ (پرندهای افسانهای و نماد فضیلت) فراری شود، میتوان او را به خاطر این اقدامش معذور دانست.
هوش مصنوعی: چرا مگس، که موجودی کوچک و بیارزش است، بر سر خود عمامه میگذارد و چرا ملخ، که حشرهای ساده است، لباس نفیس میپوشد؟ این ابیات به نوعی به مسألهٔ بیمناسبت بودن ظاهر و دارای ارزشهای بیاساس در دنیای اطراف اشاره دارد.
هوش مصنوعی: دل من مانند دیگ سنگین نیست، ای وای، که اگر بشکند، نمیتوان آن را عمدی و به راحتی ترمیم کرد.
هوش مصنوعی: دل من مانند یک جام بلورین است که وقتی ترک بردارد، هرگز نمیتوان آن را ترمیم کرد.
هوش مصنوعی: خاقانی به شخصیتی بیسر اشاره میکند که دو دستی دارد و این وضعیت او در طول زمان، یعنی امروز و فردا، دچار تغییر شده است. این تصویر ممکن است نمادین باشد و به عدم ثبات و تغییرات زندگی اشاره کند.
هوش مصنوعی: اگر امروز در اثر ویژگیهای ظاهریات (به دست) جلال و جمال داری، فردا ممکن است از طرف دیگر (به دست دیگر) مورد انتقاد و رسوایی قرار بگیری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شبی دیرند و ظلمت را مهیا
چو نابینا درو دو چشم بینا
به امّید قبولت بکر فکرم
چو بهر یوسف مصری زلیخا
به انواع نفایس خویشتن را
بهسان نوعروسی کرده آسا
کسی کز خدمتت دوری کند هیچ
[...]
چو گشتند این چهار ارکان مهیا
ازان گرمی بر آمد سوی بالا
ترا توفیق خواهم در دعا تا
دهی هر کاردان را کاردانی
ایا صدری که از روی بزرگی
فلک را نیست با قدر تو بالا
خجل از قدر و رایت چرخ و انجم
غمی از دست و طبعت ابر و دریا
کله با همتت بنهاده کیوان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.