حاصل عمر چه دارید خبر باز دهید
مایه جانی است ازو وام نظر باز دهید
هر براتی که امل راست ز معلوم مراد
چون نرانند به دیوان قدر باز دهید
ز آتش دل چو رسد دود سوی روزن چشم
از سوی رخنهٔ دل جان به شرر باز دهید
چار طوفان تو از چار گهر بگشایید
گر شما جان ستمکش به گهر بازدهید
چون چراغید همه در ستد و داد حیات
کآنچه در شام ستانید سحر باز دهید
آب هر عشوه که در جیب شما ریزد چرخ
آسیاوار هم از دامن تر بازدهید
دیده چون خفت که تا خواب بدش باید دید
دیده بد کرد جوابش به بتر بازدهید
دیده را خواب ز خون خاست که خون آرد خواب
هر چه خون جگر است آن به جگر بازدهید
شهر بندان بلاگر حشر از صبر کنند
خانه غوغای غمان برد، حشر بازدهید
بس غریبند در این کوچهٔ شر، کوچ کنید
به مقیمان نو این کوچهٔ شر بازدهید
چه نشانید جمازه به سر چشمهٔ از
برنشینید و عنان را به سفر بازدهید
بشنوید این نفس غصهٔ خاقانی را
شرح این حادثهٔ عمر شکر بازدهید
همه هم حالت و هم غصه و هم درد منید
پاسخ حال من آراستهتر بازدهید
آن جگر گوشهٔ من نزد شما بیمار است
دوش دانید که چون بود خبر بازدهید
همه بیمار نوازان و مسیحا نفسید
مدد روح به بیمار مگر بازدهید
در علاجش ید بیضا بنمایید مگر
کاتش حسن بدان سبز شجر بازدهید
ره درمانش بجوئید و بکوشید در آنک
سرو و خورشید مرا سایه و فر بازدهید
هر عقاقیر که دارو کدهٔ بابل راست
حاضر آرید و بها بدرهٔ زر بازدهید
هدیه پارنج طبیبان به میانجی بنهید
خواب بیمار پرستان به سهر باز دهید
تا چک عافیت از حاکم جان بستانید
خط بیزاری آسایش و خور بازدهید
سرو بالان که ز بالین سرش آمد به ستوه
دایگان را تن نالانش به بر بازدهید
روز پنجم به تب گرم و خوی سرد فتاد
شب هفتم خبر از حال دگر بازدهید
خوی تب گل گل بر جبهت گل گون خطر است
آن صف پروین ز آن طرف قمر بازدهید
جو به جو هرچه زن دانه زن از جو بنمود
خبر آن ز شفا یا ز خطر بازدهید
قرعه انداز کز ابجد صفت فال بگفت
شرح آن فال ز آیات و سور باز دهید
دانهٔ در که امانت به شما داد ستم
آن امانت به من ایمن ز ضرر باز دهید
ماه من زرد چو شمع است و زبان کرده سیاه
مایهٔ نور بدان شمع بصر باز دهید
دور از آن مه اثری ماند تن دشمن او
گر توانید حیاتی به اثر باز دهید
نه نه بیمار به حالی است نه امید بهی است
بد بتر شد همه اسباب حذر باز دهید
سیزده روز مه چاردهم تب زده بود
تب خدنگ اجل انداخت سپر بازدهید
خط به خون باز همی داد طبیب از پی جان
جان برون شد چه جواب است خوش ار بازدهید
این طبیبان غلط بین همه محتالانند
همه را نسخهٔ بدرید و به سر بازدهید
نوش دارو و مفرح که جوی فعل نکرد
هم بدان آسی آسیمه نظر بازدهید
سحر و نیرنج و طلسمات که سودی ننمود
هم به افسونگر هاروت سیر بازدهید
هیکل و نشره و حرزی که اجل بازنداشت
هم به تعویذ ده شعبدهگر بازدهید
نسخهٔ طالع و احکام بقا کاصل نداشت
هم به کذاب سطرلاب نگر بازدهید
آن زگال آب و سپندی که عرض دفع نکرد
هم بدان پیرزن مخرقه خر بازدهید
رشتهٔ پر گره و مهر تب قرایان
هم به قرا دم تسبیح شمر بازدهید
در حمایل سرو و چنگ چو سودیش نکرد
چنگ شیر و سروی آهوی نر بازدهید
چشم بد کز پتر و آهن و تعویذ نگشت
بند تعویذ ببرید و پتر بازدهید
بر فروزید چراغی و بجویید مگر
به من روز فرو رفته پسر بازدهید
جان فروشید و اسیران اجل باز خرید
مگر آن یوسف جان را به پدر بازدهید
قوت روح و چراغ من مجروح رشید
کز معانیش همه شرح هنر بازدهید
دیدنی شد همه نوری به ظلم در شکنید
چاشنی همه صافی به کدر بازدهید
به سر ناخن غم روی طرب بخراشید
به سر انگشت عنا جام بطر بازدهید
از برون آبله را چاره شراب کدر است
چون درون آبله دارید کدر باز دهید
مویه گر ناگذران است رهش بگشایید
نای و نوشی که ازو هست گذر باز دهید
اشک اگر مایه گران کرد بر مویه گران
وام اشک از صدف جان به گهر باز دهید
گر نخواهید کز ایوان و حجر ریزد خون
نقش نوشاد به ایوان و حجر باز دهید
ور نباید که شبستان و طزر نالد زار
سرو بستان به شبستان و طزر باز دهید
پیش کان گوهر تابنده به تابوت کنید
آب دیده به دو یاقوت و درر باز دهید
پیش، کان تنگ شکر در لحد تنگ نهند
بوسهٔ تلخ وداعی به شکر باز دهید
پیش کان چشمهٔ خور در چه ظلمات کنند
نور هر چشم بدان چشمهٔ خور باز دهید
ز بر تخت بخوابید سهی سرو مرا
پیش نظارگیان پرده ز در باز دهید
بر دو ابروش کلاه زر شاهانه نهید
پس به دستش قلم غالیه خور باز دهید
نز حجر گوهر رخشان به در آرید شما
چون پسندید که گوهر به حجر باز دهید
ماه من چرخ سپر بود روا کی دارید
که بدست زمی ماه سپر باز دهید
یوسفی را که ز سیاره به صد جان بخرید
بیمحاباش به زندان مدر بازدهید
پند مدهید مرا گر بتوانید به من
آن چراغ دل از آن تیره مقر باز دهید
تازه نخل گهری را به من آرید و مرا
بهرهای ز آن گهری نخل ببر باز دهید
او بشر بود ولی روح ملک داشت کنون
ملکی روح به تصویر بشر باز دهید
عمر ضایع شده را سلوت جان بازآید
نسر واقع شده را قوت پر باز دهید
نه نه هر بند گشادن بتوانید ولیک
نتوانید که جان را به صور باز دهید
غرر سحر ستانید که خاقانی راست
ژاژ منحول به دزدان غرر باز دهید
تا توانید جو پخته ز طباخ مسیح
بستانید و جو خام به خر باز دهید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: خاقانی در این شعر از بیماری فرزندش و درد ناشی از آن مینالد. او به اطرافیانش خطاب میکند که از حال فرزند بیمار خبر دهند و به یاریاش بشتابند. شاعر در طول شعر به بیان حسرت و گلههایی از بیتوجهی طبیبان و ناتوانی در یافتن درمان میپردازد. او تلاش میکند تا در این مصیبت، امید به درمان و بهبودی را حفظ کند و در نهایت از همه میخواهد تا در کمک به بازگرداندن جان فرزندش بکوشند، چرا که این جان، مایه حیات اوست. احساس از دست رفتن و غم عمیق در این شعر مستتر است و تمامی تلاشها برای بهبودی فرزند به تصویر کشیده شده است.
هوش مصنوعی: زندگیتان را چگونه میگذرانید؟ نتیجه عمرتان را بگویید. این زندگی و وجود شما به عشق و نگاه (به معنای محبت و توجه) وابسته است، پس دربارهاش توضیح دهید.
هوش مصنوعی: هر نامهای که حقیقت آرزوها و خواستهها را نشان میدهد، وقتی که به دیوان (حساب یا ثبت) نیفتد، به شما نشان بدهید.
هوش مصنوعی: وقتی آتش دل میسوزد و دودی به چشم میرسد، از سوراخ دل و از شدت درد، جان را همچون شعلهای آزاد کنید.
هوش مصنوعی: با چهار طوفان، شما میتوانید از چهار گوهر گشایش پیدا کنید، اگر شما جان کسی که زیر ظلم رنج میبرد را به گوهر خود بازگردانید.
هوش مصنوعی: زندگی مانند چراغی است که در دست شماست و شما میتوانید با آن در زمان شب (شام) چیزهای زیادی را بگیرید، اما در نهایت باید در صبح (سحر) آنچه را که گرفتهاید، بازگردانید.
هوش مصنوعی: هر روز که بر سر عشق و زیبایی شما میزند، همچون چرخ آسیاب، باید از دامن شما برایم مایه بگیرد و به من برگردانید.
هوش مصنوعی: چشم وقتی که خوابش میبرد، هر خواب بدی را میبیند و در پاسخ به این خوابهای بد، باید بدتر از آن را ببیند.
هوش مصنوعی: چشم به خواب رفت و از آن خواب، خون بیرون میآید؛ زیرا هر چیزی که به دل یا جگر خون ببارد، دوباره به همان جگر برمیگردد.
هوش مصنوعی: شهر پر از درد و بلا که اهالی آن صبر میکنند، در حال حاضر به خاطر غمها و آشفتگیها در خانهها غوغایی به پا شده است. در واقع، این دردها و ستمها، بر زندگی آنها سایه انداخته و گویی روز قیامت (حشر) در حال وقوع است.
هوش مصنوعی: در این کوچهٔ پر از درد و رنج، غریبههایی وجود دارند. بهتر است به مکانهای جدید و مناسبتر بروید و از این کوچهٔ بدیها دور شوید.
هوش مصنوعی: چرا در کنار چشمه به آرامش نشستهاید؟ باید سفر را آغاز کنید و بساط خود را جمع کنید.
هوش مصنوعی: خاقانی را به خاطر غصهاش بشنوید و او را تشویق کنید تا در مورد این واقعهٔ تلخ زندگیاش، که شکر (راحتی) را از او گرفته، صحبت کند.
هوش مصنوعی: همه شما حال و غصه و درد من را درک میکنید، لطفاً حال من را به شکل دلپذیرتری توصیف کنید.
هوش مصنوعی: فرزند دلبند من نزد شما در حال بیماری است، لطفاً بدانید که حالش چگونه است و خبرش را به من بدهید.
هوش مصنوعی: همه شما افرادی هستید که بیمار را تسکین میدهید و مانند مسیحا، درمانکنندهاید. از شما میخواهم که با کمکتان روحی تازه به بیمار بخشید.
هوش مصنوعی: در درمان او دستی از قدرت نمایان کنید، مگر آتش زیبایی به درختان سبز نرسانید.
هوش مصنوعی: برای بهبودی او تلاش کنید و بگردید تا اینکه مانند سایه درخت سرو و نور خورشید، برای من مایه آرامش و شادی بیاورید.
هوش مصنوعی: هر نوع دارویی که در داروخانهٔ بابل وجود دارد را بیاورید و هزینهٔ آن را با پول طلا (زر) بپردازید.
هوش مصنوعی: به پزشکان هدیهای از دارو بدهید تا خواب بیمار را آرامش بخشید و حال بیمار را بهبود ببخشید.
هوش مصنوعی: تا زمانی که چک (دستور) سلامتی از حاکم (خدا) نگیرد، باید از آسایش و خوراک برید و دست بکشید.
هوش مصنوعی: سرو بالان، که به دلیل بیماری و رنجوری خود، از کنار سرش به زحمت برخاست، به دایگان (پرستاران) حال نزار و بدحال خود را نشان دهید و به آنها اطلاع بدهید.
هوش مصنوعی: در روز پنجم، حال بیمار به تب گرم و سردی بسیار بدی رسید و در شب هفتم خبر از وضعیت جدیدی را به دیگران برسانید.
هوش مصنوعی: رفتار و حالت بدن تو، مانند تب و تابی است که بر پیشانیات، مانند گلهای سرخ، نشسته است. این نشانهای نگرانکننده است و آن گروه ستاره های زیبای پروین، به قمر (ماه) نزدیک شدهاند که به معنای خطر و مشکل است.
هوش مصنوعی: هر چه زنی در تمام جاها دانهای از جو بکارد، خبر آن را برای من بیاورید که آیا به شفا اشاره دارد یا به خطر.
هوش مصنوعی: قرعه بیندازید، زیرا با کمک حروف ابجد (سیستمی برای محاسبه) میتوان نتیجه و فال را گفت. مفهوم آن فال را از آیات و سورههای قرآن شرح دهید.
هوش مصنوعی: دانهٔ در، یعنی فرزند، که به عنوان امانت به شما سپرده شده، به خاطر ستمی که بر آن رفته، به من آسیب نمیرساند. آن را به من بازگردانید.
هوش مصنوعی: فرزند من مانند شمع رنگش زرد شده و زبانش نیز تیره و سیاه است؛ خواهش میکنم مایهٔ روشنی و زندگی (خوشحالی) را به او برگردانید تا دوباره چشمهایش روشن شود.
هوش مصنوعی: تنها بر اثر دوری آن مه (فرزند) درد و غم و اندوهی برای دشمن او (کسهایی که او را نمیخواستند) باقی مانده است. اگر میتوانید، حیات و زندگی او را با بهبود حالش دوباره به او بازگردانید.
هوش مصنوعی: بیمار در وضعیتی قرار دارد که نه بیماری او بهبود مییابد و نه امید به بهبودش وجود دارد. او وضعیتش بدتر شده و همه چیز برای پیشگیری از نجاتش ناکام است.
هوش مصنوعی: فرزند به مدت سیزده روز بیمار بود و در روز چهاردهم به شدت تب داشت. تب او همچون تیر شتابناک مرگ به او آسیب رسانده و او را به حال مرگ انداخته است.
هوش مصنوعی: طبیب برای نجات جان فرزند، دست به خون او زده و در حالتی ناامید از او میخواهد که اگر ممکن است، دوباره به زندگی بازگردد. اما فرزند از دنیا رفته و این خود به معنای ناچیز شدن تمامی تلاشها و درمانهاست.
هوش مصنوعی: این پزشکان نادرست، در میان همه کلاهبرداران، هستند. آنها برای همه نسخههای غلط مینویسند و به سرنوشت خودشان توجهی ندارند.
هوش مصنوعی: اگرچه دارو و شادیبخش نوشیدهام و تأثیر مثبت نداشته، اما حتی به آن آسی (شاید اشاره به جادو یا چیزی مشابه) هم توجه کن.
هوش مصنوعی: هر چند سحر و افسون و طلسمات به من سودی نرسانید، اما شما همچنان به افسونگر هاروت (که به کارهای جادوگری مشهور است) رجوع کنید.
هوش مصنوعی: بدن و نشانه و دعاهایی که نتوانستند اجل را به تأخیر بیندازند، هم به جادوگر و شعبدهباز اجازه دهید که دخالت کند.
هوش مصنوعی: طالع (سرنوشت) و احکام (تعیینکنندهٔ زمان مرگ و زندگی) بهدست نیامد، پس به آن شخص دروغگو، که به عنوان عالم امور غیبی شناخته میشود، نگاهی بیندازید.
هوش مصنوعی: آب و بخار و بخورهایی که باعث تسکین درد و آرامش نمیشوند، را به آن زن پیری که فرش و گلیم پشمینه میبافد، بدهید.
هوش مصنوعی: به خاطر بیماری و تب فرزندم، مانند تسبیحی با گرههای گوناگون، این درد و رنج را هرچند که دردناک است، بپذیرید و به آن توجه کنید.
هوش مصنوعی: چنگ و سرو نشانههای زیبایی و عشق هستند، اما اگر سودی از آنها حاصل نشود، باید به دنبال چیز دیگری بود. در اینجا به جای چنگ و سرو، به جستجوی آهوی نر و چیزهای دیگر امیدوار میشویم.
هوش مصنوعی: چشم زخم از پتر (پدر) و آهن (فلز) و تعویذ (طلسم) اثر نگذاشت. تعویذ را بکنید و پتر (پدر) را به ما بازگردانید.
هوش مصنوعی: چراغی روشن کنید و جستجو کنید تا شاید آن پسرم که روزگارش سپری شده را به من برگردانید.
هوش مصنوعی: زندگی را فدای مرگ میکنند و به جای آن جانهای دیگر را میخرند، اما فقط یوسف جان را باید دوباره به پدر برگردانند.
هوش مصنوعی: روح و وجود من که قوت و روشنیام است، مانند جوان رشید (نوجوان نیرومند) آسیب دیده و مجروح است. همه زیباییها و هنرمندیهای او را به من برگردانید.
هوش مصنوعی: همهٔ نورها در تاریکی شکسته و از بین رفتهاند و چاشنی (مادهای برای بهبود طعم) که باید آن را صاف و شفاف میکرد، حالا کدر و تیره شده است.
هوش مصنوعی: غم و اندوهی که به دل دارم را به ناخن خود میخراشم و به انگشت خود اشاره میکنم که در جامی پر از شراب، بیتوجهی و غفلت را بپذیرید.
هوش مصنوعی: مشکل آبله از بیرون با شرابی کدر قابل درمان نیست، بلکه زمانی که درون آبله وجود دارد، باید درمانی مؤثر و واقعی برای آن پیدا کرد.
هوش مصنوعی: اگر کسی از شدت اندوه احساس کند که نمیتواند به راحتی بخواهد، به او اجازه دهید تا مسیر خود را باز کند و به نغمه و نوشی (شراب) که از آن لذت میبرد، دست یابد.
هوش مصنوعی: اگر اشک، به شدت برانداز و سنگین شده است، بر آن آه و نالهام بیفزایید و از عمق جان، مثل لؤلؤی گرانبها، اشکهایم را باز گردانید.
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهید که از ایوان و دیوار، خون بر زمین بریزد، به ایوان و دیوار رحم کنید و اجازه دهید که از نقش زیبای نوشاد (فرزندش) حفاظت شود.
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهید که شبستان و طزر (محلهای مخصوص سوز و گداز) از فراق سرو (درخت) بستان (باغ) ناله و زاری کنند، باید به آنها اجازه دهید که این احساس را بیان کنند.
هوش مصنوعی: چرا که آن گوهر درخشان (فرزند او) را در تابوت قرار میدهید، اشکهای خود را با دو یاقوت و مروارید (اشک را به ارزش بالا تشبیه کرده است) عوض کنید.
هوش مصنوعی: در لحد (گور) که تنگ است، بوسهٔ تلخ وداعی را که شیرین مینماید، بگذارید.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر از ظلمتها و سختیهای زندگی سخن میگوید و از کسانی که عزیزش درگذشته، میخواهد نوری را که به مانند نور خورشید بر دلها میتابد، به یاد او دوباره به وجود بیاورند. شاعر به معنای استعاری چشمهٔ خورشید اشاره میکند که به چشمها نور و روشنی میبخشد.
هوش مصنوعی: فرزندم روی تخت مانند سرو بلند خوابیده است، چون او زیبا و باوقار است، بنابراین پرده را کنار بزنید تا کسانی که در حال تماشا هستند او را ببینند.
هوش مصنوعی: بر روی ابروهای او که زیبا و شیواست، کلاهی طلایی بگذارید و سپس قلمی که با طلا پوشیده شده به او بدهید تا بنویسد.
هوش مصنوعی: اگر پسند شماست، از آن سنگ قیمتی که با نور رخشانش در درونش پنهان است، بیرون آورید و به جایش سنگ بیارزش بگذارید.
هوش مصنوعی: منظور شاعر این است که ماه (فرزندش) مانند سپر در آسمان از او محافظت میکرد و از آنجا که این ماه دیگر در دسترس نیست، چرا باید چنین محافظتی را از دست بدهید و به زمین بازگردانید؟
هوش مصنوعی: یوسف، که از سیاره (زبان شعر، به معنای آسمان یا ستاره) با صد جان خریده شده است، بیپروا به زندان (محبوس شدن در غم و اندوه) برنگردانید.
هوش مصنوعی: به من نصیحت نکنید، اگر میتوانید آن نور و روشنایی دل را که از آن مکان تاریک آمده به من برگردانید.
هوش مصنوعی: میگوید یک نخل تازه و بارور به من بیاورید و اجازه دهید که از میوهٔ آن بهرهمند شوم. نخل در اینجا نماد زندگی و نعمت است و گوهر هم به معنای چیز باارزش و گرامبهایی است که پیوند به شادمانی و خوشبختی دارد.
هوش مصنوعی: او انسانی بود، اما روحش مانند روح فرشتگان بود؛ اکنون روحی که فرشتهوار است، در صورتی انسانی به من بازگردانید.
هوش مصنوعی: عمرهایی که به هدر رفته و بیفایده سپری شده، نمیتواند دوباره به ما برگردد، اما آنچه که از جانب نابودشده (یعنی فرزند مرده) باقیمانده، قابل احیا و تقویت است.
هوش مصنوعی: هرگز نمیتوانید هر بند و زنجیری را بگشایید، اما نمیتوانید جان را به شرایط اولیه و طبیعی خود برگردانید.
هوش مصنوعی: خاقانی بیان میکند که شبهای زیبای سحر را از او گرفتهاند و او نمیتواند به دزدان زیباییهای سحر کسی را بسپارد. در واقع، او در غم از دست دادن فرزندش، حسرت و اندوه خود را مطرح میکند.
هوش مصنوعی: هر وقت که امکانش باشد، از غذای آماده و پختهشده مسیح (به عنوان نماد نیکویی و خوشمزگی) بهرهبرداری کنید و در عوض، مواد خام و بیفایده را به خر بدهید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.