گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۳

وزن:	مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۷

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به زیبایی و جذابیت ظاهری معشوق اشاره دارد و تضاد میان ظواهر و باطن را مورد توجه قرار می‌دهد. او به نقش عشق در نجات و رهایی از بندهای دنیوی می‌پردازد و بر نشانه‌های وفاداری و رفاقت تأکید می‌کند. حافظ به نفوذ شراب عشق و ارتباط با دوستان خوب اشاره کرده و در نهایت، تأکید می‌کند که دوستی و محبت می‌تواند کدورت‌ها را از دل بزداید و صفای دل را به ارمغان آورد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# شراب لعل‌کش و روی مه‌جبینان بین

خلاف مذهب آنان جمال اینان بین

هوش مصنوعی: شراب سرخی که رنگش شبیه به لعل است و چهره‌ی زیبا و درخشان افرادی که پیشانی‌شان خوش‌فرم است را تماشا کن؛ زیبایی این افراد با باورهای دینی دیگران در تعارض است.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# به زیر دلق ملمّع کمندها دارند

درازدستی این کوته‌آستینان بین

هوش مصنوعی: کسانی که دلق (لباس) زینتی و رنگین پوشیده‌اند، با کمند (قلاب یا طناب) به کار خود مشغولند و دراز دستی (حرص و طمع) دارند، در حالی که افرادی با آستین‌های کوتاه، به دنیای مادی نمی‌رسند.

# به خرمن دو جهان سر فرونمی‌آرند

دماغ و کبر گدایان و خوشه‌چینان بین

هوش مصنوعی: خسّت و تکبّر گدایان و کسانی که در جستجوی خوشی و نعمت هستند موجب نمی‌شود که دمی از سرِ دو جهان که همان دنیا و آخرت است، سر تسلیم فرود بیاورند.

# بهای نیم کرشمه هزار جان طلبند

نیاز اهل دل و ناز نازنینان بین

هوش مصنوعی: عشق و زیبایی که از نظر اهل دل جذاب است، به قدری ارزشمند و نایاب است که هر کسی حاضر است جانش را برای یک نیم نگاه از آن معشوقه بدهد. ناز و خودخواهی معشوقه هم باعث می‌شود این محبت بیشتر بطلبد و سخت‌تر به دست بیاید.

# حقوق صحبت ما را به باد داد و برفت

وفای صحبت یاران و همنشینان بین

هوش مصنوعی: دوستی و محبت ما را به سخره گرفت و ترک کرد. وفاداری و صداقت در دوستی‌ها را از یاران و هم‌صحبت‌ها ببین.

# اسیر عشق شدن چارهٔ خلاص من است

ضمیر عاقبت‌اندیش پیش‌بینان بین

هوش مصنوعی: گرفتار عشق شدن، راه نجات من است؛ آن کسانی که آینده‌نگر و عاقبت‌اندیش هستند، این حقیقت را متوجه هستند.

# کدورت از دل حافظ ببرد صحبت دوست

صفای همّت پاکان و پاک‌دینان بین

هوش مصنوعی: حافظ می‌گوید که صحبت و هم‌نشینی با دوست، غم و تیرگی دل او را برطرف می‌کند. او از طرف دیگر به کسانی اشاره می‌کند که همّت و نیت پاکی دارند و این افراد نیز باید مورد توجه قرار گیرند.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش محمدرضا مومن نژاد

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش مریم فقیهی کیا

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش فاطمه زندی

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش عندلیب

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش افسر آریا

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش محمدرضاکاکائی

غزل شمارهٔ ۴۰۳ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

جامی » دیوان اشعار » خاتمة الحیات » غزلیات » شمارهٔ ۲۵۶

دلاکرشمه آن شاه نازنینان بین

به سحر و شعبده آشوب پاکدینان بین

برآستان وصالش کشیده دامن از

درازدامنی کوته آستینان بین

صبا بگوی به آن مه که رخش بیرون ران

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

ناشناس در ‫۱۳ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۷ فروردین ۱۳۹۲، ساعت ۰۰:۱۶ نوشته:

دکتر جلالیان اعتقاد دارد این غزب در امتداد عزل زیر و در جوانی و در کوبیدن صوفیان ریاکار سروده شده است.
سال‌ها دفتر ما در گرو صهبا بود رونق میکده از درس و دعای ما بود
نیکی پیر مغان بین که چو ما بدمستان هر چه کردیم به چشم کرمش زیبا بود
دفتر دانش ما جمله بشویید به می که فلک دیدم و در قصد دل دانا بود
از بتان آن طلب ار حسن شناسی ای دل کاین کسی گفت که در علم نظر بینا بود
دل چو پرگار به هر سو دورانی می‌کرد و اندر آن دایره سرگشته پابرجا بود
مطرب از درد محبت عملی می‌پرداخت که حکیمان جهان را مژه خون پالا بود
می‌شکفتم ز طرب زان که چو گل بر لب جوی بر سرم سایه آن سرو سهی بالا بود
پیر گلرنگ من اندر حق ازرق پوشان رخصت خبث نداد ار نه حکایت‌ها بود
قلب اندوده حافظ بر او خرج نشد کاین معامل به همه عیب نهان بینا بود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مسعود هوشمند در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۳۵ نوشته:

دست بدار ای فلک زرق ساز
ز آستیِ کوته و دست دراز
نظامی.مخزن الاسرار

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۶ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۴۳ نوشته:

شراب لَعل کَش وروی مَه جبینان بین
خلاف مذهب آنان جمال اینان بین
لَعل: سرخ رنگ مانند یاقوت
کَش: سربکش، بنوش
مَه جبینان: زیبارویانی که پیشانیهایشان مثل ماه می درخشد.
خلافِ مذهبِ آنان: برخلاف شیوه و روشِ‌ آنها. امّا منظورازآنان واینان کیست؟
باتوجّه به بیت بعدی، چنین به نظرمی رسد که حافظ دراین غزل زهد وکردارریاکارانه ی صوفیان رادریک کفه ی ترازو وجمال وچهره ی مه جبینان را درکفه ی دیگرنهاده تا مخاطبین غزل آزادانه قضاوت کنند ودست به انتخاب بزنند. بنابراین "آنان" اشاره به زاهدان عبوس وتندخو و صوفیان ریاکار، و"اینان" اشاره به مه جبینان درمصرع اوّل می باشد.
جمال: زیبایی وجاذبه ،خوشگلی
معنی بیت: شراب ناب سرخ رنگ بنوش و جمال وچهره ی زیبارویان راتماشاکن ببین که برخلاف راه ورسم ومسلکِ صوفیان متظاهر، این مه جبینان چقدرزیبا وجذّاب وخوشگل هستند.
برجهان تکیه مکن ورقدحی مِی داری
شادی زهره جبینان خورونازک بدنان
به زیردَلق مُلَمّع کمندها دارند
درازدستی این کوته آستینان بین
دَلق: خرقه،لباس مخصوص صوفیان
ملَمّع: رنگارنگ،خرقه ای که ازتکّه پارچه های گوناگون دوخته می شد.
"کمند" دراینجا کنایه ازدام وتزویرواسباب نیرنگ است.
درازدستی: کنایه از متجاوزبودن است.
کوته آستینان: خرقه های صوفیان اغلب دارای آستین ِ کوتاه بودند. "درازدستی وخرقه ی آستین کوتاه" بیانگراین نکته ی ظریف هست که ظاهر وباطن صوفیان یکی نیست و خرقه ی پاکدامنی نیز بااندام ناموزون آنان همخوانی ندارد.
معنی بیت: صوفیان ِ حُقّه باز به رغم آنکه خرقه های آستین کوتاه برتن دارند دارای دستانی متجاوز ودرازهستندوبه هرچیزی حتّا چیزهایی که مربوط به آنان نمی شود دست درازی می کنند. اینها درزیرخرقه بندهایی برای به دام انداختن ساده لوحان دارند وکارشان فریب مردم وحفظ منافع شخصیست.
صوفی پیاله پیما حافظ قرابه پرهیز
ای کوته آستینان تاکی درازدستی؟
به خرمن دو جهان سر فرو نمی‌آرند
دماغ وکِبرگدایان وخوشه چینان بین
خرمنِ دو جهان: نعمتهای دو جهان به خرمن تشبیه شده است.
سر فرو نمی آرند: قانع وسیر نمی شوند.
دِماغ: دراینجا کنایه از غرور وزیاده خواهی
خوشه چینان: ریزه خواران، کنایه از صوفیانِ زیاده خواه که بظاهر وانمود به زهد و قناعت می کنند امّا طمع برنعمتهای دوجهان دارند وهرگزقانع نمی شوند.
معنی بیت: حرص وطمع ِ زهد پیشه کنندگانِ متظاهر را که کشکول گدایی نیز بدست گرفته اند ببین چه اشتهای سیری ناپذیری دارند ببین چگونه به نعمتهای دوجهان قانع نیستند؟
صوفی شهربین که چون لقمه ی شُبهه می خورد
پاردُمش درازباد این حیوان خوش علف
بهای نیم کِرشمه هزارجان طلبند
نیاز اهل دل و ناز نازنینان بین
دراینجا حافظ روی سخن را به طرف کفه ی دیگرترازو گرفته وازویژگیهای مَه جبینان سخن می گوید.امّا ظاهراًحافظ از ناز وغرور مه جبینان نیززیاد دل خوشی ندارد!
معنی بیت: مه جبینان درقبال یک اشاره ی ریزدلبرانه هزارجان عاشق راطلب می کنند! ببینید نیازعاشقان(نیم کرشمه) چقدر کم ودرخواست نازنینان(هزارجان) چقدرزیاد است؟ این ناز واین نیاز ناهمخوانست وبایکدیگر درنمی گیرد.
درنمی گیرد نیاز ونازما باحُسن دوست
خرّم آن کزنازنینان بخت برخوردارداشت.
حقوق صحبت ما رابه باد داد وبرفت
وفای صحبت یاران و همنشینان بین
معنی بیت: مابامعشوق خاطرات زیادی داشتیم او حق صحبت مارانگاه نداشت وهمه رابرباد سپرد امّا ماعاشقان همچنان اورا دوست داریم وبه عهد وپیمانمان پایبند مانده ایم. بی وفایی معشوق راببین ووفاداری عاشقان را.
بسوخت حافظ ودرشرط عشقبازی او
هنوز برسرعهد ووفای خویشتن است
اسیرعشق شدن چاره ی خلاص من است
ضمیر عاقبت اندیش پیش بینان بین
ضمیر: اندیشه، باطن.
پیش بینان: آینده نگرها
معنی بیت: گرفتاری درکمندعشق تنها راه به آزادی رسیدن من است من بدون عشق اسیر ودربندم لیکن باکمندعشق احساس رهایی می کنم ببین من ِ عاقبت اندیش چگونه می اندیشم وچگونه پیش بینی می کنم.
کدورت ازدل حافظ ببردصحبت دوست
صفای همّت پاکان و پاکدینان بین
کدورت: تیرگی وگرفتگی دل
همّت: اراده،نیّت
پاکدینان: آنانکه راه وروش ومرام پاکی دارند
معنی بیت: سرانجام معشوق ازدرآشتی درآمد وبامن صحبت کرد وتیرگی وگرفتگی دلم برطرف شد ببین آنانکه راه ورسم پاکی پیش گرفته اند چگونه با اراده وهمّتِ پاک نتایج مطلوب می گیرند.
درطریقت رنجش خاطرنباشد می بیار
هرکدورت راکه بینی چون صفایی رفت رفت

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بابک بامداد مهر در ‫۵ سال قبل، پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۴۹ نوشته:

باتاکید استادخرمشاهی این مصرع پرقدرت را برجسته بایدکرد:

اسیرعشق شدن چاره ی خلاص من است.

همچون همیشه حافظ خداوندگار تناقض پردازی روزگاران اسیر وخلاص را روبروی هم قرارداده وتنها راه رهایی را تسلیم در آرامش عشق اعلام می کند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرهاد در ‫۴ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۱:۳۳ نوشته:

شراب لَعل کَش و روی مَه‌جبینان بین

خلاف مذهب آنان جمال اینان بین

معنی بیت: شراب سرخ‌رنگ بنوش و برخلاف مذهب آنان به زیبایی این مه‌جبینان نگاه کن.

به زیر دَلق مُلَمَّع کمندها دارند

درازدستی این کوته‌آستینان بین

معنی بیت: به درازدستی این کوته‌آستینان نگاه کن. در زیردلق‌های رنگارنگ‌شان، کمندهایی دارند.

به خِرمَن دو جهان سر فرو نمی‌آرند

دِماغ و کِبر گدایان و خوشه‌چینان بین

معنی بیت: به بی‌ذوقی و غرور گدایان و خوشه‌چینان نگاه کن که در برابر خرمن دو جهان تعظیم نمی‌کنند.

بهایِ نیم کِرِشمِه هزار جان طلبند

نیاز اهل دل و نازِ نازنینان بین

معنی بیت: به نیاز اهل دل و نازِ نازنینان نگاه کن. در عوض اندکی ناز، طالب هزار جان هستند.

حقوق صحبت ما را به باد داد و برفت

وفای صحبت یاران و هم‌نشینان بین

معنی بیت: معشوق ما حقِّ صحبت را ادا نکرد و رفت. در عوض به وفای صحبت یاران و هم‌نشینان نگاه کن.

اسیر عشق شدن چاره خلاص من است

ضمیر عاقبت‌اندیشِ پیش‌بینان بین

معنی بیت: برای خلاصی باید اسیر عشق شوم. به عاقبت‌اندیشیِ پیش‌بینی‌کنندگان نگاه کن.

کدورت از دل حافظ بِبُرد صحبت دوست

صفای همت پاکان و پاکدینان بین

معنی بیت: معاشرت با دوست، کدورت را از دل حافظ برد. به صفای همت پاکان و پاک‌دینان نگاه کن.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۲۰:۳۲ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فیروز ف ن در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۳۱ فروردین ۱۴۰۲، ساعت ۰۶:۲۳ نوشته:

بین=باخ

مدحی اینچنین در مورد حضرت علی اکبر ع از رحیم منزوی اردبیلی

... اکبره باخ اکبره باخ...

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فاطمه یاراحمدی در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، یکشنبه ۲ دی ۱۴۰۳، ساعت ۰۴:۵۲ نوشته:

احساس می‌کنم عبارت 'پیش‌بینان' در بیت های پایانی معنایی نهفته دارد اما نمیدانم چیست. اگر از دوستان ایده‌ای دارند بفرمایید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۴۰۳

تازه‌های نرم‌افزار گنجور