گنجور

غزل شمارهٔ ۳۸۸

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

بهار و گل طرب انگیز گشت و توبه شکن

به شادی رخ گل بیخ غم ز دل برکن

رسید باد صبا غنچه در هواداری

ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن

طریق صدق بیاموز از آب صافی دل

به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر

شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن

عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد

به عینه دل و دین می‌برد به وجه حسن

صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار

برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن

حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو

به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

علیرضا پیشگو نوشته:

در بیت رسید باد صبا ….میگوید عاشق(غنچه)با دیدن و درک لحظه ی رسیدن پیک معشوق از شوق دیوانه می شود و شکفته می شود

علیرضا پیشگو نوشته:

دربیت سوم نیز طریق درس گرفتن از طبیعت و پیرامون را بیان میکند.
در بیت چهارم نیز به زیبایی تمام خشونت(دستبرد) را با باد صبا در میآمیزد و سرانجام ان چیزی جز شکنج و زیبا تر شدن گل نیست.
عروس غنچه از نهفتگی(در ژرده بودن)به طالع سعد(آرزویش=شکفتن) رسید.
هزار و بلبل برای رسیدن به معشقو شان(گل)مانند یعقوب از بیت حزن(زمستان) ناله سر دادند تا به امروز.

محسن نوشته:

این غزل درباره ولادت امام حسن مجتبی علیه السلام است که از برکات ازدواج حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام و حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها بوده است.

این غزل در روز یکشنبه ۱۵ رمضان ۷۷۳ هجری قمری (مصادف با روز ولادت امام حسن(ع) ) سروده شده که منطبق با اوایل فروردین ماه و نوروز سال ۷۵۱ هجری خورشیدی بوده است.

مراد از “شادی رخ گل” حلول نوروز و همزمان، ولادت امام حسن مجتبی علیه السلام است.

رسید باد صبا غنچه در هواداری/ ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن

“رسید باد صبا” یعنی امام حسن(ع) متولد شد زیرا عدد ابجدی “باد صبا” منطبق با ۱۰۰ است که ابجد حرف “ق” به معنای نگهدارنده است. از طرفی، ابجد “حسن” برابر با ۱۱۸ است و ۱۸ معادل با ابجد “حی” است و ۱۰۰ ابجد “ق” است و “حسن”، نگهدارنده زندگی و حیات است.

طریق صدق بیاموز از آب صافی دل/ به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

“طریق صدق” همانی است که حافظ در غزل دیگر خویش از آن با عنوان “در ره خاندان به صدق قدم زدن با همت شحنه نجف” یاد کرده است.

“عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد/ به عینه دل و دین می برد به وجه حسن” بدین معناست که حضرت زهرا(ع) در حالی که امام حسن(ع) را در آغوش داشت از حرم نبوی وارد محضر حضرت محمد(ص) شد و پیامبر(ص) و امام علی(ع) با تماشای چهره امام حسن(ع) دل و دین دادند. “طالع سعد” نیز عدد ابجدی “یا زهرا” است.

“بیت حزن” در بیت بعدی یا همان “بیت الاحزان” هم جایگاهی بود که حضرت زهرا(س) در آنجا معتکف میشدند و ساعات متمادی بر شهادت عموی خویش حمزه سیدالشهداء(ع) می گریستند و ولادت امام حسن علیه السلام باعث شد

صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار/ برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن

“بلبل” با عدد ابجدی ۶۴، به معنای پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) است که عدد ابجدی ۶۴ به سنین عمر آن دو بزرگوار اشاره دارد. منظور از “هزار” نیز که عدد ابجدی آن ۲۱۳ و معادل نام “زهرا” است، حضرت زهرا سلام الله علیها است که شادی ولادت امام حسن(ع)، ایشان را بیت الاحزان بیرون آورد.

حدیث “صحبت خوبان و جام باده بگو” نیز به معنای نقل حدیث از دوازده امام به ویژه امام زمان(عج) است زیرا صحبت خوبان در ابجد به معنای یامهدی است و “باده” هم منطبق با عدد ابجدی دوزاده امام است.

علیرضا نوشته:

بسیار عالی بود آقا محسن
میشه در مورد تفسیرهای شعر حافظ بیشتر با شما در ارتباط باشم ؟

علیرضا نوشته:

این ایمیل من هست
ABASALTI.14@GMAIL.COM

کانال رسمی گنجور در تلگرام