از سروش وحدتم بر گوش هوش آمد خطاب
یافتی لا تبطل الاوقات فی عهدالشباب
بعد ازین در کنج عزلت پای در دامن کشم
من کجا و مستی و میخانه و جام شراب
تا توانم نغمهای نای وحدت را شنید
گوش بگمارم چرا بر نالهٔ چنگ و رباب
انقلونی یا قضاهالحق من ارضالخطا
دللونی یا هداهالذین الی دارالصواب
چند در دام طبیعت دانه برچینم ز آز
تا بهکی بر جیفهٔ دنیا گرایم چون کلاب
هادی خود نفس سرکش را گزینم ای شگفت
گرچه صد کرت شنیدستم اذا کانالغراب
از نکونامی مرا بر سر چه آمد کاین زمان
سر به بدنامی برآرم در میان شیخ و شاب
از خدا وز خویش شرمم باد آخر تا بهکی
روح را ز اطوار ناشایسته دارم در عذاب
آفتابم من چرا جان را بکاهم چون هلال
شاهبازم من چرا بیغاره یابم از ذباب
من که بر گردون زنم خرگاه دانش از چه رو
در گلوی جان چو میخ خرگهم باشد طناب
اهرمن خونم بریزد سوی آن پویم شگفت
غافلم از پرسش میعاد و از روز حساب
مرغ جان را تا بهکی محبوس دارم در قفس
چهرهٔ توفیق را تا چند پوشم در نقاب
چند در تعمیر دنیا کوشم و تخریب دین
تا بهکی دارم روان خویش را در اضطراب
مصطفی فرمود انالناس فیالدنیاء ضیف
حاصلش یعنی لدواللموت وابنوا للخراب
درنمانم زین سپس در کار و بار خویشتن
عرضه دارم حال خود را بر جناب مستطاب
نقطهٔ پرگار هستی خط دیوان وجود
قطب گردون کرم توقیع طغرای ثواب
سرور عالم ابوالقاسم محمّد آنکه چرخ
با وجود او بود چون ذره پیش آفتاب
الذی ردت الیه الشمس و انشق القمر
کان امیاً ولکن عنده ام الکتاب
والذی فی کفه الکفار لمّا ابصروا
کلم الحصباء قالوا انه شیئی عجاب
رهنمای هردو عالم آنکه در یک چشم زد
برگذشت از چار حد و هفت خط و شش حجاب
از ضمیر انور و از جود ابر دست اوست
نور جرم آفتاب و مایهٔ دست سحاب
با شرار قهر او هر هفت دوزخ یک شرر
با سحاب دست او هر هفت دریا یک حباب
گر وجود او ندادی ذات واجب را ظهور
تا ابد سرپنجهٔ تقدیر بودی در خضاب
تالی هستی او هست آنچه هست از ممکنات
غیر ذات حق کزو هستی وی شد بهرهیاب
نه سپهر و شش جهات و هفت دوزخ هشت خلد
با سه مولود و دو عالم چار مام و هفت باب
در همه عمر از وجود او خطایی سر نزد
زانکه بود افعال نیکویش سراسر وحی ناب
با وجود آنکه صادر شد خطا از بوالبشر
گر همی باور نداری از نبی برخوان فتاب
وز سلیمان حشمتالله گر خطایی نامدی
چیست القینا علیکر سیه ثم اناب
روز و شب از هاتف غیب این ندا گردد بلند
انه من مال عن شرعه قد نال العقاب
هر زمان از ساکنان عرش آید این سروش
من تطرق فی طریقه قد اصاب ما اصاب
معنی خوف و رجا تفسیر بغض و مهر اوست
کاین یکی را معصیت نامند وآن یک را ثواب
توبهٔ آدم نیفتادی قبول کردگار
تا به فیض خدمتش صدره نگشتی فیضیاب
آتش نمرود کی گشتی گلستان بر خلیل
گر به انساب جلیل او نجستی انتساب
موسی از تیه ضلالت نامدی هرگز برون
تا ز طور رأفتش لبیک نشنیدی جواب
نوح اگر بر جودی جودش نجستی التجا
همچو کنعان نامدی هرگز برون از بحر آب
تا نشست ایوب از سرچشمهٔ لطفش بدن
کی به اول حال کردی زانچنان حالت ایاب
تا مسیح از خاک راهش مسح پیشانی نکرد
کی شدی بر آسمان همچون دعای مستجاب
یوسف ار بر رشتهٔ مهرش نکردی اعتصام
یونس ار بر درگه قربش نجستی اقتراب
تا ابد آن یک نمیآمد برون از بطن حوت
تا قیامت آن یکی بودی به زندان عذاب
آسمان هرجا که درماند بدو جوید پناه
آری آری آستان او بود حسن المآب
عقل پیش قائل ذاتش بود تسلیم محض
پشه کی لاف توانایی زند پیش عقاب
ای شهنشاهی که پیش ابر دست همتت
عرصهٔ دریای پهناور نماید چون سراب
تا نه بر مسمار ذاتت محکم الاطناب شد
کی شدی افراشته این خرگه زرین قباب
فیالمثل بر تری آتش اگر بدهی مثال
در زمان ماهیت آتش پذیرد انقلاب
ور به تبدیل زمین و آسمان فرمان دهی
آن کند چون این درنگ و این کن چون آن شتاب
نی تو را ممکن توان گفتن نه واجب لیک حق
بعد ذات خویشتن ذات ترا کرد انتخاب
چون برآیی بر براق برقپیما جبرئیل
گیرد از دستی عنان و از دگر دستی رکاب
خسروا تا درفشان گردیده در مدحت حبیب
گشته خورشید از فروغ فکرتش در احتجاب
وانکه از دیباچهٔ نعتت کند بابی رقم
در قیامت بر رخش یزدان گشاید هشت باب
بر دعای دوستدارانت کنم ختم سخن
زانکه باشد حذ اوصاف تو بیرون از حساب
تا ز تابان مشعل خورشید انور بزم روز
هر سحر روشن شود چونان که شب از ماهتاب
تا قیامت کوکب بخت هوا خواهان تو
باد روشنتر ز نور نیر و جرم شهاب



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش و مدح پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، میپردازد. او از مقام والا و نورانی پیامبر صحبت میکند و به ویژگیهای او اشاره میکند؛ از جمله اینکه وجود او منبع نور و هدایت است و با آمدنش، ظلمت جهل و فساد کاهش یافته است. شاعر در عین حال با تأمل در حال خود و جامعه، به انتقاد از بیتوجهی به اصول دینی و چالشهای اخلاقی پرداخته و به ضرورت پیروی از سیره پیامبر تأکید میکند. او به ارتباط عمیق میان انسان و خداوند اشاره کرده و یادآوری میکند که کل جهان و موجودات برای آن حضرت خلق شدهاند. در نهایت، قصیده به اوج خود رسیده و پیروان پیامبر را به درک و فهم بیشتر ویژگیهای او دعوت میکند.
هوش مصنوعی: از فرشتهٔ پیامآور وحدت ندایی به گوش جان و خردم رسید که: ای جوان، روزگار جوانی را بیهوده تلف مکن.
هوش مصنوعی: از این پس در گوشهٔ تنهایی کناره میگیرم و دامن فرو میچینم؛ مرا با مستی و میخانه و جام شراب چه کار است؟
هوش مصنوعی: تا وقتی میتوانم نغمههای نای وحدت الهی را بشنوم، چرا گوش به نالهٔ چنگ و رباب بسپارم؟
هوش مصنوعی: ای داوران حق، مرا از سرزمین خطا بیرون ببرید؛ ای راهنمایان دین، مرا به سرای درستی و راستی رهنمون شوید.
هوش مصنوعی: تا کی از روی آز در دام طبیعت و تن دانه برچینم و تا کی مانند سگان به مردار دنیا روی آورم؟
هوش مصنوعی: شگفتا که نفس سرکش را راهنمای خود برمیگزینم، با آنکه صدبار این سخن را شنیدهام که هرگاه کلاغ راهنمای قومی باشد آنان را به مردار میکشاند.
هوش مصنوعی: از نیکنامی چه زیانی دیدم که اکنون در میان پیر و جوان به بدنامی سر برآوردهام؟
هوش مصنوعی: باید از خدا و از خودم شرم کنم؛ تا کی روانم را با رفتارهای ناشایست در رنج نگه دارم؟
هوش مصنوعی: من همچون خورشیدم، چرا جانم را مانند هلال بکاهم؟ من شاهبازم، چرا از مگس سرزنش بشنوم؟
هوش مصنوعی: من که خیمهٔ دانش را بر آسمان برافراشتهام، چرا باید مانند میخ خیمه طنابی بر گلوی جانم بسته باشد و گرفتار باشم؟
هوش مصنوعی: اهریمن قصد ریختن خون من را دارد و شگفتا که من به سوی او میشتابم و از بازخواست روز موعود و روز حساب غافلم.
هوش مصنوعی: تا کی پرندهٔ جانم را در قفس تن زندانی کنم و تا کی چهرهٔ توفیق الهی را در پرده بپوشانم؟
هوش مصنوعی: تا کی در آبادکردن دنیا بکوشم و دینم را ویران کنم و تا کی روانم را پریشان و نگران نگه دارم؟
هوش مصنوعی: پیامبر فرمود مردم در دنیا مهماناند؛ خلاصهٔ سخن این است که برای مرگ میزایید و برای ویرانی میسازید.
هوش مصنوعی: از این پس در کار خود درمانده نمیمانم و حال خود را به پیشگاه بزرگوار و پاک پیامبر عرضه میکنم.
هوش مصنوعی: او نقطهٔ مرکزی پرگار هستی، خط و نوشتهٔ دفتر آفرینش، قطب آسمان بخشش و امضای فرمان پاداش الهی است.
هوش مصنوعی: سرور جهان، ابوالقاسم محمد، کسی که آسمان در برابر وجود او مانند ذرهای در برابر خورشید است.
هوش مصنوعی: همان کسی که خورشید برایش بازگردانده شد و ماه برایش شکافت؛ درسنخوانده بود اما سرچشمهٔ کتاب و دانش نزد او بود.
هوش مصنوعی: و همان کسی که سنگریزهها در کف دستش سخن گفتند و کافران چون دیدند گفتند این چیزی شگفت است.
هوش مصنوعی: راهنمای هر دو جهان است؛ کسی که در یک چشم برهم زدن (در معراج) از همهٔ حدها و مرزها و پردههای آفرینش گذشت.
هوش مصنوعی: روشنی پیکر خورشید از دل روشن اوست و مایهٔ بارش ابر از دست بخشندهٔ ابرمانند او.
هوش مصنوعی: در برابر آتش خشم او هر هفت دوزخ تنها یک جرقه است و در برابر ابر دست بخشندهاش هر هفت دریا تنها یک حباب.
هوش مصنوعی: اگر وجود او ذات خداوند را آشکار نمیکرد، دست تقدیر برای همیشه بسته و ناپیدا (چون دستی در حنا) میماند و کاری از آن آشکار نمیشد.
هوش مصنوعی: هرچه از آفریدگان هست در پی وجود او و پس از او آمده است، جز ذات خداوند که هستی او از وی بهره گرفته است.
هوش مصنوعی: نه آسمان و شش جهت و هفت دوزخ و هشت بهشت، و سه زادهٔ طبیعت (جماد و گیاه و جانور) و دو جهان و چهار عنصر و هفت سیاره، همه پیرو وجود اویند.
هوش مصنوعی: در سراسر عمرش هیچ خطایی از او سر نزد، زیرا همهٔ کارهای نیکویش وحی خالص بود.
هوش مصنوعی: با آنکه از آدم ابوالبشر خطایی سر زد، اگر باور نداری، در قرآن عبارت «فتاب علیه» (پس خدا توبهاش را پذیرفت) را بخوان.
هوش مصنوعی: اگر از سلیمانِ باشکوه هم خطایی سر نزده بود، پس معنای آیهٔ «بر تختش پیکری افکندیم، سپس به درگاه ما بازگشت» چیست؟ یعنی پیامبران دیگر لغزش داشتند، اما پیامبر اسلام هیچ لغزشی نداشت.
هوش مصنوعی: شب و روز از هاتف غیب این ندا بلند است که هر کس از شریعت او روی بگرداند، به کیفر رسیده است.
هوش مصنوعی: هر لحظه از ساکنان عرش این پیام میرسد که هر کس در راه او گام بردارد، به هرچه باید برسد رسیده و رستگار شده است.
هوش مصنوعی: معنای بیم و امید همان دشمنی و دوستی با اوست؛ دشمنی با او گناه است و دوستی با او ثواب.
هوش مصنوعی: توبهٔ آدم پذیرفتهٔ خدا نمیشد، مگر آنکه صدبار از برکت خدمت و توسل به او بهرهمند شد.
هوش مصنوعی: آتش نمرود هرگز بر ابراهیم گلستان نمیشد، اگر ابراهیم به نسب بزرگ او پیوند نداشت؛ یعنی ابراهیم از نسبت با او ارجمند شد.
هوش مصنوعی: موسی هرگز از بیابان گمراهیِ تیه بیرون نمیآمد، تا آنکه از کوه طورِ مهربانی او پاسخ «لبیک» شنید.
هوش مصنوعی: اگر نوح به کوه جودیِ بخشش او پناه نمیبرد، مانند پسرش کنعان هرگز از دریای توفان بیرون نمیآمد.
هوش مصنوعی: تا ایوب تنش را در سرچشمهٔ لطف او نشست، هرگز به آن حال نخستینِ تندرستی بازنمیگشت.
هوش مصنوعی: تا عیسی پیشانیاش را به خاک راه او نسود، هرگز مانند دعای مستجاب به آسمان بالا نمیرفت.
هوش مصنوعی: اگر یوسف به ریسمان محبت او چنگ نمیزد و اگر یونس در پی نزدیکی به درگاه او نبود،
هوش مصنوعی: یونس تا ابد از شکم ماهی بیرون نمیآمد و یوسف تا روز قیامت در زندانِ رنج میماند.
هوش مصنوعی: آسمان هرجا درمانده شود به او پناه میبرد؛ آری، درگاه او بهترین بازگشتگاه است.
هوش مصنوعی: عقل در برابر حقیقت ذات او یکسره تسلیم است؛ پشه کجا در برابر عقاب ادعای توانایی میکند.
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که در برابر ابرِ دستِ بخشندهات، دریای پهناور مانند سرابی بیآب به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: تا طنابهای این خیمه بر میخِ وجود تو استوار نشد، این خیمهٔ آسمانِ زرینگنبد برافراشته نگردید؛ یعنی آفرینش به خاطر توست.
هوش مصنوعی: برای مثال اگر به آتش فرمان دهی که تر باشد، در همان دم ذات و سرشت آتش دگرگون میشود.
هوش مصنوعی: و اگر فرمان دهی که زمین و آسمان جای خود را عوض کنند، آسمان مانند زمین آرام میایستد و زمین مانند آسمان شتابان میگردد.
هوش مصنوعی: تو را نه میتوان ممکنالوجود خواند و نه واجبالوجود، اما خداوند پس از ذات خود، ذات تو را برگزید.
هوش مصنوعی: هنگامی که در شب معراج بر براقِ برقآسا سوار میشوی، جبرئیل با یک دست لگام و با دست دیگر رکابت را میگیرد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، از وقتی حبیب (شاعر) در ستایش تو سخنان گوهرین میافشاند، خورشید از درخشش اندیشهٔ او در پرده پنهان شده است.
هوش مصنوعی: و هر کس از آغازِ ستایش تو حتی یک باب بنویسد، خداوند در قیامت هشت در بهشت را به رویش میگشاید.
هوش مصنوعی: سخن را با دعا برای دوستدارانت به پایان میبرم، زیرا اندازهٔ صفات تو از شمار بیرون است.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که هر سحر بزم روز از مشعل درخشان خورشید روشن میشود، همانگونه که شب از مهتاب روشن است،
هوش مصنوعی: تا روز قیامت ستارهٔ بخت هواخواهان تو از نور خورشید و درخشش شهاب روشنتر باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شهریار دادگستر خسرو مالکرقاب
آنکه دریا هست پیش دست احسانش سراب
آسمان جود گشت و جود ماه آسمان
آفتاب ملک گشت و ملک چرخ آفتاب
بنگر اکنون با خداوند جهان شاه زمین
[...]
تا ببردی از دل و از چشم من آرام و خواب
گه ز دل در آتش تیزم گه از چشم اندر آب
عشق تو باچار چیزم یار دارد هشت چیز
مرمرا هر ساعتی زین غم جگر گردد کباب
با رخم زر و زریر و با دلم گرم و زحیر
[...]
مهترا ، هر چند شعرم زان هر شاعر بهست
تا توانستم نکردم من ز شعری اکتساب
قصد آن دارم که دامن در چنم زین روز بد
روز خوب خویش جویم بر ستوری چون عقاب
تا همی خوانم کتاب و تا همی جویم شراب
[...]
سر و بالایی که دارد بر سر گل مشک ناب
آفت دلهاست و اندر دیدهام چون آفتاب
روی رنگینش چو ماه تافته بالای سرو
زلف مشکینش چو مشک تافته بر ماهتاب
صبر از آن خواهم همی تا عشق او پوشم به صبر
[...]
ای بیان جود تو بر کاغذ روز سپید
نقش کرده خامه قدرت به زر آفتاب
هر کجا کلک تو شد بر صفحه کاغذ روان
تیغ هندی را نماند با نفاذش هیچ تاب
در هوایت هر که چون کاغذ دوروئی پیشه کرد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.