چو آمد ز درگاه مهراب شاد
همی کرد از زال بسیار یاد
گرانمایه سیندخت را خفته دید
رخش پژمریده دل آشفته دید
بپرسید و گفتا چه بودت بگوی
چرا پژمرید آن چو گلبرگ روی
چنین داد پاسخ به مهراب باز
که اندیشه اندر دلم شد دراز
ازین کاخ آباد و این خواسته
وزین تازی اسپان آراسته
وزین بندگان سپهبدپرست
ازین تاج و این خسروانی نشست
وزین چهره و سرو بالای ما
وزین نام و این دانش و رای ما
بدین آبداری و این راستی
زمان تا زمان آورد کاستی
به ناکام باید به دشمن سپرد
همه رنج ما باد باید شمرد
یکی تنگ تابوت ازین بهر ماست
درختی که تریاک او زهر ماست
بکشتیم و دادیم آبش به رنج
بیاویختیم از برش تاج و گنج
چو بر شد به خورشید و شد سایهدار
به خاک اندر آمد سر مایهدار
برینست فرجام و انجام ما
بدان تا کجا باشد آرام ما
به سیندخت مهراب گفت این سخن
نوآوردی و نو نگردد کهن
سرای سپنجی بدین سان بود
خرد یافته زو هراسان بود
یکی اندر آید دگر بگذرد
گذر نی که چرخش همی بسپرد
به شادی و انده نگردد دگر
برین نیست پیکار با دادگر
بدو گفت سیندخت این داستان
بروی دگر بر نهد باستان
خرد یافته موبد نیک بخت
به فرزند زد داستان درخت
زدم داستان تا ز راه خرد
سپهبد به گفتار من بنگرد
فرو برد سرو سهی داد خم
به نرگس گل سرخ را داد نم
که گردون به سر بر چنان نگذرد
که ما را همی باید ای پرخرد
چنان دان که رودابه را پور سام
نهانی نهادست هر گونه دام
ببردست روشن دلش را ز راه
یکی چاره مان کرد باید نگاه
بسی دادمش پند و سودش نکرد
دلش خیره بینم همی روی زرد
چو بشنید مهراب بر پای جست
نهاد از بر دست شمشیر دست
تنش گشت لرزان و رخ لاجورد
پر از خون جگر دل پر از باد سرد
همی گفت رودابه را رود خون
بروی زمین بر کنم هم کنون
چو این دید سیندخت برپای جست
کمر کرد بر گردگاهش دو دست
چنین گفت کز کهتر اکنون یکی
سخن بشنو و گوش دار اندکی
ازان پس همان کن که رای آیدت
روان و خرد رهنمای آیدت
بپیچید و بنداخت او را بدست
خروشی برآورد چون پیل مست
مرا گفت چون دختر آمد پدید
ببایستش اندر زمان سر برید
نکشتم بگشتم ز راه نیا
کنون ساخت بر من چنین کیمیا
پسر کو ز راه پدر بگذرد
دلیرش ز پشت پدر نشمرد
همم بیم جانست و هم جای ننگ
چرا بازداری سرم را ز جنگ
اگر سام یل با منوچهر شاه
بیابند بر ما یکی دستگاه
ز کابل برآید به خورشید دود
نه آباد ماند نه کشت و درود
چنین گفت سیندخت با مرزبان
کزین در مگردان به خیره زبان
کزین آگهی یافت سام سوار
به دل ترس و تیمار و سختی مدار
وی از گرگساران بدین گشت باز
گشاده شدست این سخن نیست راز
چنین گفت مهراب کای ماهروی
سخن هیچ با من به کژی مگوی
چنین خود کی اندر خورد با خرد
که مر خاک را باد فرمان برد
مرا دل بدین نیستی دردمند
اگر ایمنی یابمی از گزند
که باشد که پیوند سام سوار
نخواهد ز اهواز تا قندهار
بدو گفت سیندخت کای سرفراز
به گفتار کژی مبادم نیاز
گزند تو پیدا گزند منست
دل دردمند تو بند منست
چنین است و این بر دلم شد درست
همین بدگمانی مرا از نخست
اگر باشد این نیست کاری شگفت
که چندین بد اندیشه باید گرفت
فریدون به سرو یمن گشت شاه
جهانجوی دستان همین دید راه
هرانگه که بیگانه شد خویش تو
شود تیره رای بداندیش تو
به سیندخت فرمود پس نامدار
که رودابه را خیز پیش من آر
بترسید سیندخت ازان تیز مرد
که او را ز درد اندر آرد به گرد
بدو گفت پیمانت خواهم نخست
به چاره دلش را ز کینه بشست
زبان داد سیندخت را نامجوی
که رودابه را بد نیارد بروی
بدو گفت بنگر که شاه زمین
دل از ما کند زین سخن پر ز کین
نه ماند بر و بوم و نه مام و باب
شود پست رودابه با رودآب
چو بشنید سیندخت سر پیش اوی
فرو برد و بر خاک بنهاد روی
بر دختر آمد پر از خنده لب
گشاده رخ روزگون زیر شب
همی مژده دادش که جنگی پلنگ
ز گور ژیان کرد کوتاه چنگ
کنون زود پیرایه بگشای و رو
به پیش پدر شو به زاری بنو
بدو گفت رودابه پیرایه چیست
به جای سر مایه بیمایه چیست
روان مرا پور سامست جفت
چرا آشکارا بباید نهفت
به پیش پدر شد چو خورشید شرق
به یاقوت و زر اندرون گشته غرق
بهشتی بد آراسته پرنگار
چو خورشید تابان به خرم بهار
پدر چون ورا دید خیره بماند
جهان آفرین را نهانی بخواند
بدو گفت ای شسته مغز از خرد
ز پرگوهران این کی اندر خورد
که با اهرمن جفت گردد پری
که مه تاج بادت مه انگشتری
چو بشنید رودابه آن گفتوگوی
دژم گشت و چون زعفران کرد روی
سیه مژه بر نرگسان دژم
فرو خوابنید و نزد هیچ دم
پدر دل پر از خشم و سر پر ز جنگ
همی رفت غران بسان پلنگ
سوی خانه شد دختر دلشده
رخان معصفر بزر آژده
به یزدان گرفتند هر دو پناه
هم این دل شده ماه و هم پیشگاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
مهراب زال سیندخت رودابه سام منوچهر فریدون (اشاره) سرو (اشاره) اهریمن (اشاره)
مهراب پس از بازگشت به کاخ، سیندخت را ناراحت و پریشان میبیند و علت ناراحتی او را میپرسد. سیندخت در پاسخ، از ناپایداری دنیا و از دست رفتن ثروت، قدرت، زیبایی و جایگاه انسانها سخن میگوید. سپس حقیقت ماجرای عشق رودابه به زال را برای مهراب بازگو میکند و میگوید هرچه تلاش کرده، نتوانسته دخترش را از این عشق منصرف کند.مهراب با شنیدن این خبر بهشدت خشمگین میشود و دست به شمشیر میبرد. او تهدید میکند که رودابه را خواهد کشت؛ زیرا این ازدواج را ننگی برای خاندان خود میداند و از عواقب آن، بهویژه حمله سام و منوچهرشاه به کابل، بیم دارد.سیندخت برای جلوگیری از تصمیم عجولانه مهراب، او را آرام میکند و یادآور میشود که زال پسر سام، پهلوان نامدار ایران است و این پیوند میتواند به جای دشمنی، موجب نزدیکی دو خاندان شود. او همچنین تأکید میکند که باید پیش از هر اقدامی، عواقب کار را سنجید.مهراب سرانجام از سیندخت میخواهد رودابه را نزد او بیاورد و قول میدهد به او آسیبی نرساند. سیندخت نیز با گرفتن این قول، نزد دخترش میرود و خبر میدهد که پدرش میخواهد او را ببیند.رودابه با آراستگی نزد پدر حاضر میشود. مهراب با دیدن او، از انتخابش بهشدت ناراحت میشود و با لحنی تند، زال را به دلیل تبار خانوادگیاش شایسته همسری دختر خود نمیداند. رودابه از سخنان پدر دلگیر و خاموش میشود و در پایان، هر دو با نگرانی و اندوه به درگاه خداوند پناه میبرند.
هوش مصنوعی: مهراب وقتی از درگاه (قصر) بیرون آمد، خوشحال بود و دربارهٔ زال (پدر رستم) زیاد صحبت میکرد و به یاد او میافتاد.
هوش مصنوعی: مهراب گرانمایه سیندخت را در حالی دید که خواب است و اسبش نیز پژمرده و دلش آشفته به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: مهراب از سیندخت میپرسد که چرا گلچهرهاش پژمرده و ناراحت است و از او میخواهد که دلیل این حالش را توضیح دهد.
هوش مصنوعی: مهراب به این پرسش پاسخ داد که در دل من افکار و اندیشههای پیچیده و طولانیای به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: از این کاخ زیبا و آرزوهای بزرگ و از اسبهای شیک و زیبا که دارند.
هوش مصنوعی: بندگان باجگیر و قدرتمند که تحتپرستی سپهبد (سردار) هستند، به خاطر این تاج و مقامهای سلطنتی بر سر جایشان نشستهاند.
هوش مصنوعی: خداوند نامی و دارای چهرهای زیبا و قدی بلند، و همچنین دارای دانش و اندیشهای خوب و خردمند هستیم.
هوش مصنوعی: به خاطر این دیانت و صداقتی که داریم، زمان به ما اجازه میدهد تا در میانهٔ مشکلات و چالشها، تنها با گذر زمان، نقص و کسری را به دست فراموشی بسپاریم.
هوش مصنوعی: باید رنجهای خود را به خواستههای دشمن واگذار کرد و همه درد و سختیهایی که متحمل شدهایم، باید به حساب ناکامیهای او نوشته شود.
هوش مصنوعی: به خاطر این مشکلاتی که برای ما پیش آمده، یک تابوت تنگ برای ما ساختهاند. درختی که از آن تریاک میگیرد، در واقع باعث زجر و ضرر ما شده است.
هوش مصنوعی: ما او را کشتیم و آبش را برای رنج و عذابش دادیم و از روی او تاج و گنج را گرفتیم.
هوش مصنوعی: زمانی که خورشید طلوع کرد و سایهها به وجود آمد، مایهدار، یعنی کسی که دارای ثروت و مال است، به زمین آمد.
هوش مصنوعی: ما به اینجا رسیدیم و سرنوشت و پایان کار ما به کجا خواهد رسید و آرامش ما در کجا خواهد بود؟
هوش مصنوعی: مهراب به سیندخت میگوید که این سخن جدیدی است که آوردی، اما هرگز چیز نو نمیشود کهنه.
هوش مصنوعی: سرای سپنجی (قصر یا کاخ مهراب) به این شکل بود که عقل و خرد، از آن ترسان شده بودند. در واقع، وضعیتی خطرناک و دشوار در آنجا حاکم بود که عقل انسان را میترساند.
هوش مصنوعی: یک نفر وارد میشود و دیگری میرود، گویی که چرخش زمان همیشه در حال پیشرفت است و هر چیزی را جابهجا میکند.
هوش مصنوعی: دیگر نه جنگ و جدالی در کار است و نه غم و شادی؛ چون که خداوند (دادگر) در این مورد تصمیمگیرنده است.
هوش مصنوعی: سیندخت به او گفت که این ماجرا را به دیگران بگوید تا به تاریخ و یادگار گذشته افزوده شود.
هوش مصنوعی: موبد نیک بخت، که فردی عاقل و داناست، داستان درخت را برای فرزندش بیان کرد.
هوش مصنوعی: من داستان را تا جایی که خرد مرا یاری کرد، گفتم تا سپهبد (منوچهر) به سخنان من توجه کند.
هوش مصنوعی: سرو سهی (یک درخت بلند و با شوکت) در حالت خمیده و در گودی ایستاده است، و نرگس از گل سرخ لطیفتر و زیباتر به نظر میرسد. این تصویر به نوعی از زیبایی و لطافت در مقابل قدرت و استحکام اشاره دارد.
هوش مصنوعی: آسمان بر سر ما به گونهای نمیگذرد که آنچه باید برای ما رخ دهد، به وقوع بپیوندد، ای بزرگمرد خردمند.
هوش مصنوعی: بدان که رودابه، دختر سام، بهطور پنهانی برای پور سام، فرزند او، تلههایی (مشکلات) گذاشته است.
هوش مصنوعی: دل روشن مهراب را از راه راست منحرف کردهاند و او باید چارهای بیندیشد و به آن توجه کند.
هوش مصنوعی: مهراب به سیندخت پندهای زیادی داده، اما او توجه نکرده و فایدهای نداشته است. اکنون مهراب میبیند که در چهرهاش نشانههای زردی و ناراحتی دیده میشود، که نشاندهندهی دلخوری یا ناامیدی اوست.
هوش مصنوعی: وقتی مهراب این خبر را شنید، به سرعت از جا پرید و شمشیرش را به دست گرفت.
هوش مصنوعی: مهراب از شدت خشم و ناراحتی لرزان و دست و پایش سست شده و رنگ صورتش مانند لاجوردی (رنگین و تیره) گشته است. دلش از غم و اندوه پر شده و احساس سرمایی عمیق در وجودش دارد.
هوش مصنوعی: مهراب به رودابه میگوید که خون رود، یعنی خون دخترش سیندخت، بر زمین ریخته شده است و او قصد دارد همین حالا به این موضوع رسیدگی کند.
هوش مصنوعی: سیندخت، وقتی این را دید، از جای خود بلند شد و برای دفاع از خود، کمرش را محکم بست و به گرداگرد خود دو دست زد.
هوش مصنوعی: مهراب میگوید: اکنون از جوانتر (منوچهر) یک سخن بشنو و کمی به آن توجه کن.
هوش مصنوعی: بعد از این، همان کاری را انجام بده که به نظرت درست میآید و عقل تو در آن راهنماییات میکند.
هوش مصنوعی: او (مهراب) به سرعت پیچید و دختر را در دست گرفت و در این حال، خروش بلندی برآورد، مانند پیلی که مست شده است.
هوش مصنوعی: مهراب به سیندخت میگوید که وقتی دختر (رودابه) ظاهر شد، باید سر او را در همان زمان قطع کرد.
هوش مصنوعی: من پدرم را نکشتم و از راه او خارج شدم، اما حالا بر من چنین اندیشهٔ شگفتی ساختهاند.
هوش مصنوعی: پسرانی که از راه پدر خود بیرون بروند و با دلیرانگی، برای نفع خود به پشت پدر و دیگران توجهی نداشته باشند، قابل احترام نیستند.
هوش مصنوعی: همهی این نگرانیها برای حفاظت جانم و جلوگیری از ننگ است، پس چرا مانع میشوی از اینکه سرم در میدان جنگ قرار بگیرد؟
هوش مصنوعی: اگر سام یل، قهرمان دلیر و پدر رستم، با منوچهر شاه پیدا شود، حتماً برای ما یک نیروی قوی و یاری میآورند.
هوش مصنوعی: دود برآمده از کابل، در برابر تابش خورشید است و باعث میشود که نه آبادانی باقی بماند و نه کشت و زراعتی رونق گیرد.
هوش مصنوعی: سیندخت، همسر منوچهر، به مرزبان میگوید که به خاطر این ماجرا (دود برآمده از کابل) زبان خود را به بیهودهگویی مشغول نکن و بیدلیل در این مسئله دخالت نکن.
هوش مصنوعی: سام سوار (پدر رستم) از این خبر (دربارهٔ رویدادهای اخیر) آگاه شد و در دلش ترس و اضطراب و نگرانی به وجود آمد.
هوش مصنوعی: مهراب از طرف گرگساران به سوی منبع خبر برگشته و از اینکه این ماجرا در حال افشا شدن است، باخبر شده است و این راز دیگر پنهان نمانده است.
هوش مصنوعی: مهراب به سیندخت میگوید که ای معشوق زیبا، هرگز به طور کج و معوج با من سخن نگو و دقیقاً حقیقت را بگو.
هوش مصنوعی: مهراب میگوید: چگونه ممکن است کسی با اندیشههای خردمندانه به خود اجازه دهد که با دستانش خاک را به باد بسپارد، در حالی که باد بر خاک تسلط دارد؟ این بیان نشاندهندهٔ ناپایداری و بیارزشی عمل بیفکر است.
هوش مصنوعی: من دلی برای این ناخوشی ندارم، اما اگر از خطر و آسیب در امان باشم، خوشحال میشوم.
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند از فردی شجاع و نیرومند همچون سام (پدر زال) جدا شود و به سفر برود، از اهواز تا قندهار؟
هوش مصنوعی: سیندخت به مهراب گفت: ای بزرگوار، من از گفتهٔ نادرست و زشت نیازمند نیستم و به آن دل بسته نیستم.
هوش مصنوعی: زخم و آسیب تو ظاهر است ولی زخم من از درد دل تو ناشی میشود و در واقع دل دردمند من گرفتار توست.
هوش مصنوعی: این موضوع برای من کاملاً روشن است که همین بدگمانی از ابتدا در دل من وجود داشته است.
هوش مصنوعی: اگر این اتفاق واقعاً نیفتد، کار عجیبی نیست که انسان به خاطر افکار منفی و بد، چندین بار به فکر بد اندیشی بیفتد.
هوش مصنوعی: فریدون، پادشاه یمن، به خاطر دستان (قدرت) و شجاعت خود، در دنیا مشهور و ستودنی شد.
هوش مصنوعی: هرگاه که بیگانهای نسبت به خودت (و خانوادهات) ناشناس و دور افتد، تو نیز در اندیشهات بد و منفی خواهی شد.
هوش مصنوعی: مهراب به سیندخت گفت که رودابه را به نزد من بیاور.
هوش مصنوعی: سیندخت از آن مرد قوی و تندخو ترسید، زیرا میدانست که او به خاطر درد و رنجی که دارد، بیمحابا به او آسیب خواهد زد.
هوش مصنوعی: به مهراب گفتند که ابتدا باید عهدت را به او بدهی و سپس دل او را از کینه و دشمنی پاک کنی.
هوش مصنوعی: نامجوی (که یکی از شخصیتهای داستان است) به سیندخت گفت که باید دربارهٔ رودابه (همسرش) به گونهای صحبت کند که به او آسیب نرساند و او را نرنجاند.
هوش مصنوعی: او (مهراب) به سیندخت گفت: نگاه کن که شاه زمین (منوچهر) به خاطر این حرفها از ما دلگیری میکند و پر از خشم است.
هوش مصنوعی: رودابه نه خانه و سرزمینش برایش باقی میماند و نه پدر و مادرش، و در نتیجه او با رودآب (رود کوچکش) ذلیل و ناامید میشود.
هوش مصنوعی: سیندخت، وقتی این خبر را شنید، سرش را نزد او (منوچهر) خم کرد و صورتش را بر خاک گذاشت.
هوش مصنوعی: مهراب با خوشحالی و خنده به دخترش سیندخت نگاه میکند و چهرهاش درخشان و زیباست، طوری که مانند روز روشن میدرخشد.
هوش مصنوعی: خبر داد که جنگی مانند پلنگ بهسرعت و با قدرت از گور ژیان (موجوداتی اسطورهای) برمیخیزد و چنگ خود را بهسوی دشمنان میگشاید.
هوش مصنوعی: اکنون زود زیور و زینت را کنار بگذار و به سوی پدر برو و با اشک و ناله از او خواستهات را بکن.
هوش مصنوعی: رودابه از منوچهر میپرسد که پیرایه (زینت) چیست و در مقابل آن میگوید که اگر چیزی به جای سر باشد، بیمایه و بیارزش است.
هوش مصنوعی: پسر سام (منظور زال) همسر من است، پس چرا باید این رابطه پنهان بماند و آشکار نشود؟
هوش مصنوعی: او (منوچهر) به نزد پدرش (پور سام) رفت و مانند خورشید که از سمت شرق میتابد، در میان یاقوت و طلا غرق شده بود، یعنی در زینت و زیبایی افسونکنندهای قرار داشت.
هوش مصنوعی: بهشت را با زینتهای زیبا و رنگین آراستهاند، که مانند خورشید درخشان در روز بهاری شاداب و خوش رنگ است.
هوش مصنوعی: پدر وقتی دخترش را دید که خیره مانده، به طور پنهانی خدای آفریننده را صدا کرد.
هوش مصنوعی: به او گفتند، ای کسی که از عقل و فهم پاک شدهای، که این افراد با گوهر و ارزش در اینجا چه چیزی میخورند؟
مه در اینجا حرف ربط مکرر مانند «نه» است.
هوش مصنوعی: وقتی رودابه صحبتهای تلخ و غمانگیز را شنید، چهرهاش مانند زعفران زرد شد و ناراحت گردید.
هوش مصنوعی: مژههای سیاه او بر گلهای نرگس غمگین افتاده و او در حال خواب است و هیچ صدایی را نمیشنود.
هوش مصنوعی: پدر که دلش پر از خشم و سرش پر از آمادهگی برای جنگ بود، مانند پلنگ با خشم و قدرت به راه میرفت.
هوش مصنوعی: دختر، که دلش به عشق مردی جوان (رخان معصفر) پیوند خورده است، به سوی خانهاش میرود. در اینجا اشاره به عشق و اشتیاق او به این مرد جوان وجود دارد.
هوش مصنوعی: هر دو به خدا پناه بردند، زیرا هم دلدار او (رودابه) همچون ماه است و هم وی (سیندخت) در پیشگاه او جایگاه و مقام ویژهای دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.