پاس کار خود نباشد صاحب تدبیر را
دست بر قید صدا مشعل بود زنجیررا
نفع زین بازار نتوان برد بیجنس فریب
ایکه سود اندیشهای سرمایهکن تزویر را
نیست آسان راه بر قصر اجابت یافتن
احتیاطی کن کمند نالهٔ شبگیر را
سادهدل ازکبر دانش، ترشرویی میکشد
جوهر اینجا چین ابرو میشود شمشیر را
بینوایی بینکه در همرازی درس جنون
سرمه شد بخت سیاهم حلقهٔ زنجیررا
در بیابان تحیر نم ز چشم ما مخواه
بینیاز از اشک میدان دیدة تصویر را
وعظ مردم غفلت ما را قوی سرمایهکرد
خواب ما افسانه فهمید آن همه تعبیر را
در محبت داغدارکوشش بیحاصلم
برق آه من نمیسوزد مگرتأثیررا
نقش هستی سرخط لوحخیالی بیش نیست
هم به چشم بسته باید خواند این تحریررا
نغمهٔ قانون وحدت بر تو نازششهاکند
گر به رنگ تار ساز از بم ندانی زیر را
آنقدریأسم شکستآخرکه چون بنیادرنگ
قطعکرد آب وگل من الفت تعمیررا
راستبازانرا زحکم کجسرشتان چاره نیست
باکمان، بیدل اطاعت لازم آمد تیر را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل از ناکارآمدی تدبیر، رواج فریب در بازار جهان و دشواری پذیرفتهشدن دعا سخن میگوید. شاعر از حیرت، غفلت، ناامیدی و بیاثری آه خود شکایت میکند و هستی را نقشی خیالی میداند که باید با چشم بسته خواندش. سپس به گذشتن از دوگانگی برای رسیدن به وحدت اشاره میکند. در پایان با تمثیل تیر و کمان میگوید که راستکاران ناچار باید از کجسرشتان فرمان ببرند.
هوش مصنوعی: اهل تدبیر که کار دیگران را سامان میدهند، از کار خود غافلاند. زنجیر دیگران را در بند میکند، اما صدای خودش آزاد است و هر کوششی برای بستن آن، مانند مشعل، او را آشکارتر و رسواتر میکند.
هوش مصنوعی: از بازار این جهان بی کالای فریب سودی نمیتوان برد. ای که در فکر سودی، نیرنگ را سرمایهٔ خود کن. این سخن طعنهای است به رسم روزگار.
هوش مصنوعی: رسیدن به کاخ پذیرفتهشدن دعا آسان نیست؛ پس کمند نالهٔ سحرگاهیات را با دقت و استوار بیفکن.
هوش مصنوعی: آدم سادهدل از تکبرِ دانشمندان ترشرویی میبیند. در این جهان هنر و گوهر شمشیر به چین ابرو بدل میشود؛ یعنی فضل و هنر مایهٔ اخم و خودبینی میگردد.
هوش مصنوعی: بینوایی مرا ببین که در همراهی با درس جنون، بخت سیاهم سرمهٔ چشمِ حلقهٔ زنجیر شد. یعنی تیرهبختیام مرا همدم زنجیر دیوانگی کرد.
هوش مصنوعی: در بیابان حیرت از چشم ما اشک مخواه. ما مانند تصویریم و چشم تصویر به اشک نیازی ندارد؛ حیرت ما را خشک و بیحرکت کرده است.
هوش مصنوعی: پند و اندرز مردم غفلت ما را بیشتر کرد. خواب ما آن همه تعبیر و نصیحت را قصهای پنداشت که آدم را بیشتر به خواب میبرد.
هوش مصنوعی: در عشق از کوشش بیثمرم داغدارم. برق آه من جز خودِ اثر چیزی را نمیسوزاند؛ یعنی آهم هیچ اثری ندارد.
هوش مصنوعی: نقش هستی چیزی جز سرمشقی بر لوح خیال نیست. این نوشته را باید با چشم بسته خواند، یعنی با چشم دل و چشمپوشی از ظاهر.
هوش مصنوعی: اگر مانند تارِ ساز میان صدای بم و زیر فرق نگذاری، نغمهٔ قانون وحدت به تو ناز و افتخار میبخشد. یعنی کسی که از دوگانگیها بگذرد، به وحدت میرسد.
هوش مصنوعی: ناامیدی سرانجام چنان مرا شکست که آب و گلم، مانند بنیادی ناپایدار چون رنگ، از ساختن و آبادشدن دل کند.
هوش مصنوعی: ای بیدل، راستکاران از فرمان کجسرشتان گریزی ندارند؛ همانگونه که تیرِ راست ناچار باید از کمانِ خمیده فرمان ببرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
با جوانی سر خوش است این پیر بیتدبیر را
جهل باشد با جوانان پنجه کردن پیر را
من که با مویی به قوّت برنیایم ای عجب
با یکی افتادهام کو بُگسلد زنجیر را
چون کمان در بازو آرد سروقدِّ سیمتن
[...]
دیدمش در دل نهفتم آه بیتأثیر را
در کمان از بس که دزدیدم شکستم تیر را
پای رفتن نیست زین بزمم که در بیرون در
بخت دارد در کمین هجر گریبان گیر را
خوشدل از غیرم که در بزم وصال او نیافت
[...]
ضعف طالع برده از من قوت تدبیر را
برنتابد از خرابی خانهام تعمیر را
گر چنین شاداب از خون شهیدان میشود
آب پیکان سبز خواهد کرد چوبِ تیر را
کی دگر از خانهٔ چشمم قدم بیرون نهی
[...]
سهل مشمر همتِ پیرانِ با تدبیر را
کز کمان بال و پر پرواز باشد تیر را
دشمنِ خونخوار را کوته به احسان ساز، دست
هیچ زنجیری به از سیری نباشد شیر را
حسن را خطِ غبارش بینیاز از زلف کرد
[...]
برق عشق آمد که سوزد خرمن تدبیر را
با گریبان کار افتد دست دامنگیر را
نام من در دفتر اهل شهادت داخل است
کرده ام روشن سواد جوهر شمشیر را
پاسبان مستی ما نیست غیر از تیغ عشق
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.