خودنماییها کثافت جوهریست
شیشه تا در سنگ میباشد پریست
اعتبار اینجا ندارد عافیت
شمع سرتاپاش پامال سریست
سروگل ناکرده آزادی مخواه
این ثمر وقف بهار بیبریست
پنبه نه درگوش و، واکش بیخلل
خانهٔ آسودگی قفلش گری ست
بیخودی را چارسوی نازکن
رنگ گرداندن دکان جوهریست
آتشم آتش، مپرس ازکسوتم
هرچه میپوشم همان خاکستریست
انفعال سجده، زان دَر مِیبَرَم
بر جبین من عرق بایدگریست
رنگها، یکسر شکست آمادهاند
این گلستان، عالم مینا گریست
یک قلم، مومی شکن پروردهایم
پهلوی ما نردبان لاغریست
فطرت از ناراستی چپ میخورد
لغزش این خامه از بیمسطریست
وصل پیغام است، چون آمد به حرف
تا خدایی گفتهای پیغمبریست
مرد را در خلق، منصف نبشتن
بر سپهر اوج عزت محوریست
چون عرق،گوهر فروش خجلتیم
قیمت ما انفعال مشتریست
بیدل از بنیاد ما خجلت نرفت
خاک ما چون آب موضوع تریست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بیدل در این غزل خودنمایی و سربلندی را مایهٔ کدورت و نابودی میداند و پنهانی، بیثمری، بیخودی و ناشنیدن هیاهوی جهان را راه آزادی و آسودگی میشمارد. شکنندگی جهان، لاغری و سوختگی عاشق، و ناتوانی سخن از بیان وصال از دیگر مضمونهای آن است. غزل با تأکید بر شرم و انفعال بهعنوان گوهر و سرشت وجود شاعر پایان مییابد.
هوش مصنوعی: خودنمایی نشانهٔ کدورت و درشتی گوهر است، نه لطافت. شیشه تا هنگامی که در دل سنگ پنهان است لطیف و پریگونه است؛ همین که آشکار شود این لطافت را از دست میدهد.
هوش مصنوعی: در این جهان آسودگی و ایمنی اعتباری ندارد. شمع سراسر وجودش فدای سرِ خود (شعله و سربلندی) میشود؛ یعنی سرافرازی مایهٔ نابودی است.
هوش مصنوعی: تا مانند سرو و گل از بار و حاصل نگذشتهای، آزادی مخواه. میوهٔ آزادی تنها از آنِ بهارِ بیثمری و بیتعلقی است.
هوش مصنوعی: در گوشت پنبه بگذار و خود را بیآسیب از هیاهوی جهان رها کن. قفل خانهٔ آسودگی، ناشنیدن و کر بودن است.
هوش مصنوعی: بیخودی را بازار ناز و جلوهگری خود قرار ده. رنگ باختن و دگرگون شدن رنگِ چهره در این راه، مانند دکان گوهرفروشی پرارزش است.
هوش مصنوعی: من سراسر آتش عشقم؛ از جامه و ظاهرم مپرس، زیرا هر چه بپوشم در آتش من خاکستری میشود.
هوش مصنوعی: از آن درگاه، شرمساری از ناچیزی سجدهام را با خود میبرم. بر عرق شرمی که بر پیشانی من نشسته باید گریست.
هوش مصنوعی: همهٔ رنگها و جلوههای جهان آمادهٔ شکستناند. این گلستانِ هستی مانند کارگاه شیشهگری، شکننده و ناپایدار است.
هوش مصنوعی: سراسر وجودمان را نرم و شکننده مانند موم پروردهایم. از بس لاغریم، دندههای پهلوی ما مانند پلههای نردبان پیداست.
هوش مصنوعی: سرشت آدمی از ناراستی کج میرود. لغزیدن این قلم از آن است که خطکش و رهنمایی ندارد.
هوش مصنوعی: وصال همین که به سخن درآید، تنها پیغامی است و دیگر وصال نیست. هرگاه از خدایی دم بزنی، همان سخن پیغمبری و واسطهگری است؛ یعنی حقیقت وصل در گفتن نمیگنجد.
هوش مصنوعی: برای مرد، با انصاف زیستن در میان مردم، محور و پایهٔ رسیدن به اوج عزت در آسمان بزرگی است.
هوش مصنوعی: ما مانند قطرهٔ عرق، گوهری از شرم میفروشیم. بهای ما همان شرمساری خریدار است.
هوش مصنوعی: بیدل، شرم هرگز از بنیاد وجود ما بیرون نرفت. خاک ما مانند آب، ذاتاً با نم و تری سرشته شده است؛ یعنی شرم جزو سرشت ماست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همین شعر » بیت ۱
خودنماییها کثافت جوهریست
شیشه تا در سنگ میباشد پریست
حبذا طغرل که بیدل گفته است
خودنماییها کثافت جوهریست!
عشق گنج و عشق زر از کافریست
هرک از زر بت کند او آزریست
هر هوا و ذرهای خود منظریست
نا گشاده کی گود کانجا دریست
درگلستانیکه دل را با اشاراتش سریست
سبزهگرگل میکند ابروی ناز دلبریست
ذوق پیدا-بی قیامت صنعت است آگاه باش
درکمین خودنمابیها پری میناگریست
شش جهت جزکاهشو بالیدننیرنگ نیست
[...]
تو مگو کان گفت گفت دیگریست
از امامی یا که از پیغمبریست
صبح آمد خواجه ی ما بستری ست
هی چرا این خواجه از صحت بری ست
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.