خاک نمیم، ما را،کی فکر عجز و جاه است
گرد شکستهٔ ما بر فرق ماکلاه است
عشق غیوراز ما چیزی نخواست جزعجز
سازگدایی اینجا منظور پادشاه است
خیر و شریکه دارند بر فضل واگذارید
هرچند امید عفو است درکیش ماگناه است
با عشق غیرتسلیم دیگر چه سرکندکس
در آفتاب محشر بیسایگی پناه است
دلگر نشان نمیداد هستی چه داشت در بار
تمثال بیاثر را آیینه دستگاه است
ای شمع چند خواهی مغرور ناز بودن
اینگردن بلندت سر درکنار چاه است
جهد ضعیف ما را تسلیم میشناسد
هرچند پا نداریم چون سبحه سر به راه است
خاک مرا مخواهید پامال ناامیدی
با هر سیاهکاری در سرمهام نگاه است
شستن مگربخواند مضمون سرنوشتم
نامیکه من ندارم در نامهٔ سیاه است
شادمکه فطرتم نیست تریاکی تعین
وهمیکه میفروشم بنگ است وگاهگاه است
بیدل دلیل عجز است شبنم طرازی صبح
از سعی بیپر و بال اشکم گداز آه است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل در ستایش عجز و تسلیم در برابر عشق و فضل الهی است. شاعر خاکساری را تاج انسان، گدایی را پسندِ پادشاه و بیسایگی یعنی نیستی را پناه روز رستاخیز میداند. غرور را با تصویر شمع نکوهش میکند و با تصویرهای سرمه، تسبیح، نامهٔ سیاه و شبنم نشان میدهد که حتی در سیاهی و ناتوانی نیز امید و راهی به حقیقت هست.
هوش مصنوعی: ما خاکی نمدار و افتادهایم و اندیشهٔ فروتنی یا جاهطلبی نداریم. همین گرد شکسته و خاکساری ما، تاجی بر سر ماست.
هوش مصنوعی: عشقِ غیرتمند از ما چیزی جز ناتوانی و فروتنی نخواست. در این درگاه، ساز و برگ گدایی همان چیزی است که پادشاه میپسندد.
هوش مصنوعی: نیک و بد کارهای خود را به فضل و بخشش خدا بسپارید. هرچند به عفو امید هست، در آیین ما تکیه بر کار خود و حساب کردن نیک و بد، گناه به شمار میآید.
هوش مصنوعی: در برابر عشق، کسی جز به تسلیم سر برنمیدارد. در آفتاب سوزان روز رستاخیز، تنها پناه آن است که سایه نداشته باشی، یعنی از هستی خود بگذری.
هوش مصنوعی: اگر دل نشانی از هستی نشان نمیداد، هستی چیزی در بار نداشت. این نقش بیاثر، همه ساز و برگش آیینهٔ دل است که آن را مینمایاند.
هوش مصنوعی: ای شمع، تا کی به ناز و قامت خود مغرور هستی؟ این گردن بلندت سرانجام سرت را به لبهٔ چاه میبرد. شمع هرچه بسوزد، در گودی موم فرو میرود؛ یعنی غرور به سرنگونی میانجامد.
هوش مصنوعی: تسلیم، تلاش ناتوان ما را میشناسد و میپذیرد. هرچند پایی برای رفتن نداریم، مانند دانههای تسبیح سرمان در راه است و فرمانبریم.
هوش مصنوعی: نخواهید که خاک من زیر پای ناامیدی بماند. خاک من چون سرمه است که با همهٔ سیاهیاش بینایی میبخشد؛ یعنی در سیاهکاری من نیز امید دیدن و روشنی هست.
هوش مصنوعی: شاید تنها با شستن بتوان مضمون سرنوشتم را خواند. نامهٔ اعمالم چنان سیاه است که نامی از من در آن پیدا نیست و بینامیام در همین سیاهی نوشته شده است.
هوش مصنوعی: شادم که سرشتم به افیون هستیِ جداگانه و خودبینی معتاد نیست. اگر هم پنداری به کار میبرم، چون بنگی است که گاهگاه سراغش میروم و عادت همیشگیام نیست.
هوش مصنوعی: بیدل، شبنمی که صبح مینشاند نشانهٔ ناتوانی اوست. اشک من هم حاصل آهی است که بیپر و بال نتوانست بالا برود و آب شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آفت سر و برگ هوس آرایی جاه است
سر باختن شمع ز سامانکلاه است
غافل مشو از فیض سیهروزی عشاق
نیل شب ما غازهکش چهرهٔ ماه است
با حسن تو آسان نتوانگشت مقابل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.