بالی از آزادی افشاندم قفس پیما شدم
خواستم ناز پری انشاکنم مینا شدم
صحبت بیگفتگویی داشتم با خامشی
برق زد جرات لبی واکردم وتنها شدم
صد تعلق در طلسم وهم هستی بستهاند
چشم واکردم به خویش آلودهٔ دنیا شدم
آسمان با من صفایی داشت تا بودم خموش
نالهای کردم غبار عالم بالا شدم
از سلامت نوبهار هستیم بویی نداشت
یک نقاب رنگ بر روی شکستن وا شدم
صبح آهنگی ز پیشاپیش خورشید است و بس
گرد جولان توام در هرکجا پیدا شدم
الفت فقرم خجل دارد زکسب اعتبار
خاکساری گر گرفتم صورت دنیا شدم
جام بزم زندگی گر باده دارد در هواست
عیشها مفت هوس من هم نفس پیما شدم
مایهٔ گفتار در هر رنگ دام کاهش است
چونقلم آخر بهخاموشی زبانفرسا شدم
در تحیر از زمینگیری نگه را چاره نیست
این بیابان بسکه تنگی کرد نقش پا شدم
بیدل از شکر پریشانی چسان آیم برون
مشتخاکی داشتم آشفتم و صحرا شدم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی دربارهٔ این است که هر کوشش برای آزادی، جلوه یا سخن به ضد خود میانجامد: پرواز به قفس، گفتن به تنهایی، دیدن خود به آلودگی و ناله به غبار میرسد. شاعر خاموشی و خاکساری را بر کسب اعتبار برتر مینهد، هرچند میداند خاکساری هم اگر برای اعتبار باشد دنیاست. در بیت پایانی نگاه برمیگردد و پریشانی و پراکندگی شکر میشود، زیرا مشت خاکِ وجود او از آشفتگی به وسعت صحرا رسیده است.
هوش مصنوعی: بال آزادی را تکان دادم، اما همین پرواز مرا در قفس انداخت. خواستم ناز و جلوهٔ پری را بیافرینم و آشکار کنم، خود شیشهای شدم که پری در آن به بند میافتد. هر کوشش برای آزادی و جلوه به اسارت تازهای میانجامد.
هوش مصنوعی: با خاموشی همنشینی بیگفتوگو داشتم. جرئتی چون برق در من درخشید و لب به سخن گشودم، و همین سخن گفتن مرا از آن همدم جدا و تنها کرد.
هوش مصنوعی: در طلسم خیالیِ هستی صدها دلبستگی گره زدهاند. همین که به خود نگاه کردم و خود را دیدم، به دنیا آلوده شدم.
هوش مصنوعی: تا خاموش بودم، آسمان با من صاف و یکرنگ بود. نالهای سر دادم و همان ناله غباری شد که بر عالم بالا نشست.
هوش مصنوعی: بهار هستی من از سلامت و تندرستی بویی نبرده بود. وجودم تنها نقابی از رنگ بود که بر چهرهٔ شکستن باز شد؛ یعنی شکفتنم در واقع شکستن بود.
هوش مصنوعی: صبح فقط پیشدرآمدی است که پیشاپیش خورشید میآید. من نیز هر جا پدیدار شدم، گرد و غبارِ جولان تو بودم و نشانهٔ آمدن تو.
هوش مصنوعی: انس من با فقر مرا از به دست آوردن اعتبار شرمنده میکند. حتی اگر خاکساری را پیشه کنم، چون آن را وسیلهٔ اعتبار کردهام، خود به صورت دنیا درآمدهام.
هوش مصنوعی: اگر جام بزم زندگی بادهای دارد، آن باده جز هوا نیست. خوشیها رایگانِ هوس است، و من هم تنها نفس شمردم و هوا پیمودم.
هوش مصنوعی: سرمایهٔ سخن به هر شکلی که باشد، دام کاستن و فرسودن است. مانند قلم که با نوشتن ساییده میشود، من نیز سرانجام زبانم را با خاموشی فرسودم.
هوش مصنوعی: نگاه حیران چارهای جز زمینگیر ماندن ندارد. این بیابان چنان بر من تنگ شد که از رفتن ماندم و خود جای پایی بر خاک شدم.
هوش مصنوعی: بیدل خطاب به خود میگوید: چگونه میتوانم از عهدهٔ شکر پریشانی برآیم؟ مشتی خاک بودم، پراکنده شدم و صحرایی گسترده شدم؛ پریشانی مرا وسعت داد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گم شدم در خود نمیدانم کجا پیدا شدم
شبنمی بودم ز دریا غرقه در دریا شدم
سایهای بودم از اول بر زمین افتاده خوار
راست کان خورشید پیدا گشت ناپیدا شدم
زآمدن بس بینشانم وز شدن بس بیخبر
[...]
پیش چشمم شد روان گر تشنه دریا شدم
یافتم جویاتر از خود هر چه را جویا شدم
چون الف کز مد بسم الله بیرون شد نیافت
محو در نظاره ان قامت رعنا شدم
چون شرر بر نقد جان می لرزم از آهن دلان
[...]
بستهٔ خود بودم از فیض ریاضت وا شدم
برگداز خویش تا بستم کمر، دریا شدم
بستن لب، بال پرواز است مرغ ناله را
تا خموشی پیشه کردم، بیشتر رسوا شدم
گشته ام دیوانه تر تا سوختم داغ جنون
[...]
آرزویی در گره بستم دُرّی یکتا شدم
حسرتی از دیده بیرون ریختم دربا شدم
نسخهٔ آزادیام خجلت کش شیرازه بود
از تپیدنها ورق گرداندم و اجزا شدم
عیشم از آغاز عرض کلفت انجام دید
[...]
چون به فضل ایزد بی چون به حق بینا شدم
آگه از کنهِ رموزِ عَلَّمَ الأَسْما شدم
بر براق تن چو بر معراج جان کردم عروج
عارفِ اسرار سُبْحانَ الذی اَسْری شدم
جبرئیل نطق چون از عرشِ دل آورد وحی
[...]
معرفی ترانههای دیگر
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.