از بر این کرهٔ پست حقیر
زیر این قبهٔ مینای بلند
نیست خرسند کس از خرد و کبیر
من چرا بیهده باشم خرسند
شدهام در همه اشیا باریک
رفته تا سرحد اسرار وجود
چیست هستی؟ افقی بس تاریک
وندر آن نقطهٔ شکی مشهود
بجز آن نقطهٔ نورانی شک
نیست در این افق تیره فروغ
عشق بستم به حقایق یکیک
راست گویم همه وهم است و دروغ
غیر وهمیم نیاید بهنظر
غم و شادی خوش و ناخوش بد و خوب
نکندکوکبهٔ صبح دگر
در برم جلوه، نه تشییعِ غروب
فکر عصیان زدهٔ مستاصل
محو گرداب یکی روح عظیم
چون یکی کشتیِ بشکسته دکل
پیش امواج حوادث تسلیم
خلق را کرده طبیعت ز ازل
بدو قانون پلید ارزانی
سرّ تأثیر وراثت، اول
رمز تاثیر تعلم، ثانی
روح من گر ز نیاکان من است
ای خدا پس من بدبخت کهام
و گر این روح و خرد زان من است
بستهٔ بند وراثت ز چهام
یک نیا عابد و عارف مشرب
یک نیا لشگری و دیوانی
پدرم شاعر و من زین سه نسب
شاعر و لشکری و روحانی
جد من تاجر و زین روی پدر
در من آهنگ تجارت فرمود
اثر تربیتش گشت هدر
لیک بر روح من آسیب افزود
من نه زاهد نه محاسب نه ظریف
من نه تاجر نه سپاهی نه ندیم
به همه باب حریف و نه حریف
به همه کار علیم و نه علیم
سخت چون سنگ و سپهر غماز
هر دمم بر جگر افکنده خدنگ
گونی از بهر نشان، تیرانداز
هدفی سرخ نشانیده به سنگ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر با دیدی بدبینانه میگوید هیچکس در جهان خشنود نیست و پس از ژرفاندیشی در راز هستی، جز شک چیزی نیافته و همهٔ حقیقتها و خوب و بد را پندار میداند. سپس دو قانون وراثت و تربیت را عامل گرفتاری انسان میشمارد و میپرسد اگر روحش میراث نیاکان است، خودش کیست. با برشمردن تبار گوناگون خود، از عارف و سپاهی و شاعر و بازرگان، نتیجه میگیرد که به هیچکدام تعلق کامل ندارد و در پایان خود را آماج همیشگی تیرهای آسمان بدخواه میبیند.
هوش مصنوعی: بر روی این زمینِ پست و ناچیز و زیر این گنبدِ بلندِ آبیرنگِ آسمان.
هوش مصنوعی: هیچکس، چه کوچک و چه بزرگ، خشنود نیست؛ پس من چرا بیدلیل خشنود باشم؟
هوش مصنوعی: در همهٔ چیزها باریکبینی و دقت کردهام و تا مرز رازهای هستی پیش رفتهام.
هوش مصنوعی: هستی چیست؟ افقی بسیار تاریک است که در آن تنها نقطهای از شک دیده میشود.
هوش مصنوعی: در این افق تیره جز همان نقطهٔ روشنِ شک هیچ روشنایی دیگری نیست.
هوش مصنوعی: به حقیقتها یکییکی دل بستم، اما راستش این است که همه پندار و دروغ بودند.
هوش مصنوعی: غم و شادی، خوشی و ناخوشی و بد و خوب، همه در نظرم چیزی جز پندار نیستند.
هوش مصنوعی: دیگر نه شکوه و جلوهٔ برآمدن صبح در چشمم جلوهای دارد و نه بدرقهٔ غروب خورشید؛ همه چیز برایم بیرنگ شده است.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ سرکش و درماندهام در گرداب روحی بزرگ غرق و ناپدید شده است.
هوش مصنوعی: این اندیشه مانند کشتیای با دکل شکسته در برابر موجهای رویدادها تسلیم و بیاختیار است.
هوش مصنوعی: طبیعت از آغاز آفرینش دو قانون ناپسند را بر مردم تحمیل کرده است.
هوش مصنوعی: نخستینِ آن دو قانون، تأثیرِ پنهانِ وراثت است و دومی، تأثیرِ آموزش و تربیت.
هوش مصنوعی: اگر روح من از نیاکانم به من رسیده است، خدایا پس خودِ منِ بدبخت کیستم؟
هوش مصنوعی: و اگر این روح و خرد از آنِ خود من است، چرا در بند وراثت گرفتارم؟
هوش مصنوعی: یکی از نیاکانم اهل عبادت و عرفان بود و یکی دیگر سپاهی و کارمند دیوان.
هوش مصنوعی: پدرم شاعر بود، و من از این سه تبار هم شاعرم، هم سپاهیخو و هم اهل دین و معنویت.
هوش مصنوعی: پدربزرگم بازرگان بود و به همین سبب پدرم خواست در من میل به بازرگانی بپرورد.
هوش مصنوعی: تربیت او بینتیجه ماند و هدر رفت، اما بر روح من آسیب و آشفتگی افزود.
هوش مصنوعی: من نه زاهدم، نه حسابدار، نه نکتهسنج و بذلهگو؛ نه بازرگانم، نه سپاهی، نه همنشینِ بزرگان.
هوش مصنوعی: در هر زمینهای هم اهل و همراهم و هم نیستم؛ در هر کاری هم دانا هستم و هم نیستم، یعنی در هیچکدام کامل نیستم.
هوش مصنوعی: آسمانِ سختدل و سنگمانند و بدخواه هر لحظه تیری بر جگرم میزند.
هوش مصنوعی: گویی تیراندازی برای نشانهگیری، هدفی سرخ را بر سنگی نشانده است؛ جگر خونین من همان نشانهٔ تیر فلک است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.