عقلها را داده ایزد اعتداد
مختلف اقدار بر حسب مواد
شعله‌ها هریک به حدی منتهی است
مشعلی از شمع جستن، ابلهی است
پس ز هر نفسی، فروغی ممکن است
چون به فعل آید، توانی گفت هست
سعی می‌کن تا به فعل آید تمام
ورنه خواهی بود ناقص، والسلام
سعی و تحصیل است و فکر اعتبار
ترک شغلی کان تو را نبود به کار
برحذر بودن ز طغیان هوا
زانکه افتد عقل از آن در صعبها
عبرتی گیر از چراغی، ای غنی
در غبار ابر، در کم روغنی
هان، تو بگشا چشم عبرت گیر خود
ساز عبرت رهنمای سیر خود
امتیاز آدمی از گاو و خر
هم به فکر و عبرت آمد، ای پسر!
چون شدی بی‌بهره از فکر ای دغل
دان که «کا لانعام» باشی، بل أضل
فکر یک ساعت تو را در امر دین
افضل آمد از عبادات سنین
ای خوشا نفسی که عبرت گیر شد
در علاج نفس، با تدبیر شد
تقوی قلب و صلاح واقعی
هم به فکر و عبرت است، ای المعی
ای رمیده طبع تو از ذی صلاح
کرده‌ای خود غیبت نیکان مباح
عالمی، گر پیرو سنت شود
مقصدش زان پیروی، غربت شود
چون رسد وقت نماز، از جا جهد
ترک صحبت داده، شغل از کف نهد
گوئیش: مرد ریاکاری بود
اهل مشرب را به دل باری بود
ور ز قید شرع بینی وا شده
لاابالی گشته، بی‌پروا شده
در عبادت کرده عادت، چون صبی
آخر وقت و اقل واجبی
صحبت هر صنف کافتد اتفاق
باشد اندر وسعت خلقش وفاق
نامیش با مشرب و بی‌ساخته
گوئیش: اصلا ریا نشناخته
بس سبکروح و لطیف و بامزه است
گوئیا، نان و پنیر و خربزه است
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره‌ی تفاوت عقلها و استعدادهای انسانی است که به باور شاعر، هر فرد با توجه به مواد و عوامل مختلف، ظرفیت‌های متفاوتی دارد. او تأکید می‌کند که برای به فعلیت رسیدن این ظرفیت‌ها، باید سعی و تلاش نمود و در غیر این صورت انسان ناقص باقی می‌ماند. شاعر به اهمیت فکر و عبرت‌آموزی اشاره دارد و می‌فرماید که برتری انسان بر دیگر موجودات در تفکر و اندیشه‌ورزی است. همچنین، او به این نکته توجه می‌کند که عبادت و عمل نکردن به وظایف شرعی به تنهایی کافی نیست و فرد باید از لغزش‌های نفس اجتناب کند. در نهایت، شاعر به فضیلت گفتگو و هم‌نشینی با افراد نیکو اشاره می‌کند و به طور کلی، سادگی و خلوص در زندگی را برجسته می‌کند.
هوش مصنوعی: خداوند عقلها را به انسان‌ها داده و هر کدام از آنها را بر اساس ویژگی‌ها و شرایط مختلف، به درجات متفاوتی ارزش‌گذاری کرده است.
هوش مصنوعی: هر شعله‌ای از آتش تا حدی مشخصی می‌سوزد، بنابراین تلاش برای فرار از این محدودیت و رسیدن به شدت بی‌حد و حصر شعله، نادانی و بی‌خردی است.
هوش مصنوعی: از هر نفسی که می‌گذرد، نوری به وجود می‌آید که وقتی به عمل درآید، می‌توان گفت که وجود دارد.
هوش مصنوعی: بکوش تا تمام توانایی‌هایت به عمل برسد، وگرنه ناقص خواهی ماند و بس.
هوش مصنوعی: تلاش و کوشش و کسب علم و دانش اهمیت دارد و باید از کارهایی که برای تو مفید نیست، پرهیز کنی.
هوش مصنوعی: از طغیان و تمایلات نفسانی باید پرهیز کرد، زیرا که عقل انسان در این راه دچار مشکلات و دشواری‌ها می‌شود.
هوش مصنوعی: از چراغی عبرت بگیر، ای توانگر، در غبار ابر، در نبود روغن.
هوش مصنوعی: ای شخص، چشم‌های عبرت‌آمیزت را باز کن تا عبرت‌ها، راهنمای سفر و پیشرفت تو باشد.
هوش مصنوعی: امتیاز انسان از حیواناتی مثل گاو و خر تنها به دلیل تفکر و عبرت (درس گرفتن از تجربیات) است، ای پسر!
هوش مصنوعی: وقتی که از فکر و اندیشه بی‌بهره شدی، بدان که شبیه چهارپایان هستی، بلکه از آنها هم گیج‌تر.
هوش مصنوعی: تفکر و اندیشیدن به مدت یک ساعت درباره مسائل دینی، از سال‌ها عبادت بهتر و بالاتر است.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که با اندیشه و تدبیر، درس عبرت می‌آموزد و در بهبود حال خود تلاش می‌کند.
هوش مصنوعی: تقوی و سلامت حقیقی دل تنها به فکر و درک عمیق بستگی دارد، ای کسی که به علم و آگاهی اهمیت می‌دهی.
هوش مصنوعی: ای کسی که طبع و روح تو از افراد نیک و درستکار دور شده، پس خودت غیبت کردن از آنها را جایز شمرده‌ای.
هوش مصنوعی: عالمی، اگر هدفش پیروی از سنت باشد، به واسطه این پیروی از دیگران جدا و غریب خواهد شد.
هوش مصنوعی: وقتی وقت نماز فرا می‌رسد، او از جایش برمی‌خیزد و گفت‌وگو را رها کرده و مشاغل دیگر را کنار می‌گذارد.
هوش مصنوعی: مردی ریاکار وجود داشت که در باطن به اهل مشرب (مؤمنان) احترامی نداشت و به آنها سنگینی میکرد.
هوش مصنوعی: اگر ببینی که کسی از قید و بندهای شرع رها شده و به نوعی بی‌قیدی و بی‌پروا تبدیل شده است.
هوش مصنوعی: در عبادت، مانند کودکانی که در آخرین لحظه‌ها کارشان را انجام می‌دهند، فقط به کمترین حد لازم اکتفا کرده و عادت کرده‌اند.
هوش مصنوعی: صحبت هر گروهی که صورت گیرد، ناشی از آن است که در آن گروه، افراد با هم توافق دارند و در نتیجه، در میان مردم، هم‌افزایی و هماهنگی وجود دارد.
هوش مصنوعی: هر کسی در صحبت کردن به طرز خاصی رفتار می‌کند و صحبت او نشان‌دهنده‌ی نوع شخصیت و زندگی‌اش است. اگر کسی به درستی و بدون تظاهر صحبت کند، به نوعی از ریا (تظاهر) پرهیز کرده است.
هوش مصنوعی: حالت و طبع این خوراک‌ها، یعنی نان و پنیر و خربزه، به قدری سبک، لطیف و خوشمزه است که گویا روح را شاداب و سرزنده می‌کند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.