علم یابد زیب از فقر، ای پسر
نی ز باغ و راغ و اسب و گاو و خر
مولوی را، هست دایم این گمان
کان بیابد زیب ز اسباب جهان
نقص علم است، ای جناب مولوی
حشمت و مال و منال دنیوی
قاقم و خز چند پوشی چون شهان؟
مرغ و ماهی، چند سازی زیب خوان؟
خود بده انصاف، ای صاحب کمال
کی شود اینها میسر از حلال؟
ای علم افراشته، در راه دین
از چه شد مأکول و ملبوست چنین؟
چند مال شبهه ناک آری به کف؟
تا که باشی نرم پوش و خوش علف
عاقبت سازد تو را، از دین بری
این خودآرایی و این تن پروری
لقمه کآید از طریق مشتبه
خاک خور خاک و بر آن دندان منه
کان تو را در راه دین مغبون کند
نور عرفان از دلت بیرون کند
لقمهٔ نانی که باشد شبهه ناک
در حریم کعبه، ابراهیم پاک
گر، به دست خود فشاندی تخم آن
ور به گاو چرخ کردی شخم آن
ور، مه نو در حصادش داس کرد
ور به سنگ کعبهاش، دست آس کرد
ور به آب زمزمش کردی عجین
مریم آیین پیکری از حور عین
ور بخواندی بر خمیرش بیعدد
فاتحه، با قل هوالله احد
ور بود از شاخ طوبی آتشش
ور شدی روحالامین هیزم کشش
ور تو برخوانی هزاران بسمله
بر سر آن لقمهٔ پر ولوله
عاقبت، خاصیتش ظاهر شود
نفس از آن لقمه تو را قاهر شود
در ره طاعت، تو را بیجان کند
خانهٔ دین تو را ویران کند
درد دینت گر بود، ای مرد راه!
چارهٔ خود کن، که دینت شد تباه
از هوس بگذر! رها کن کش و فش
پا ز دامان قناعت، در مکش
گر نباشد جامهٔ اطلس تو را
کهنه دلقی، ساتر تن، بس تو را
ور مزعفر نبودت با قند و مشک
خوش بود دوغ و پیاز و نان خشک
ور نباشد مشربه از زر ناب
با کف خود میتوانی خورد آب
ور نباشد مرکب زرین لگام
میتوانی زد به پای خویش گام
ور نباشد دور باش از پیش و پس
دور باش نفرت خلق، از تو بس
ور نباشد خانههای زرنگار
میتوان بردن به سر در کنج غار
ور نباشد فرش ابریشم طراز
با حصیر کهنهٔ مسجد بساز
ور نباشد شانهای از بهر ریش
شانه بتوان کرد با انگشت خویش
هرچه بینی در جهان دارد عوض
در عوض گردد تو را حاصل، غرض
بیعوض، دانی چه باشد در جهان؟
عمر باشد، عمر، قدر آن بدان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نکوهش علما و دانشمندانی میپردازد که خود را شبیه امرا و ثروتمندان میسازند و از سیرت فقرا دوری میگزینند. شاعر تأکید میکند که زیبایی و ارزش علم در فقر و قناعت نهفته است، نه در مال و ثروت دنیوی. او به مولوی اشاره میکند و به نقد باورهایی میپردازد که علم را وابسته به داراییهای مادی میدانند. همچنین هشدار میدهد که لقمههای شبههناک میتواند انسان را از دین و حقیقت دور کند و دینفروشی و خودآرایی را مذمت میکند. در نهایت، شاعر بر اهمیت قناعت و ترک هوس تأکید دارد و میگوید که انسان باید با کمترین امکانات زندگی کند و از دنیاطلبی بپرهیزد.
هوش مصنوعی: علم به زیبایی از طریق فقر و سختی به دست میآید، نه از طریق نعمتها و داراییهایی مانند باغ و مراتع و اسب و گاو و الاغ.
هوش مصنوعی: مولوی همیشه بر این باور است که زیبایی و جذابیت انسانها به وسایل و امور دنیوی و مادی مربوط میشود.
هوش مصنوعی: ای جناب مولوی، داشتن مقام و ثروت دنیوی نقصی بر علم است.
هوش مصنوعی: چند میخواهی مانند پادشاهان با لباسهای گرانقیمت زندگی کنی؟ آیا به راستی مرغ و ماهی، زیبایی دیگری جز آواز زیبا دارند که تو بر آنها نامی میگذاری؟
هوش مصنوعی: ای کسی که دارای کمال و فضیلت هستی، خود به انصاف و قضاوت بپرداز؛ این امکانات و نعمتها از طریق حلال به دست نمیآید.
هوش مصنوعی: ای عالم برجسته، چرا در راه دین، خوراک و پوشاک تو این گونه است که نشاندهندهٔ اسراف و دنیاگرایی است؟
هوش مصنوعی: چقدر باید مال مشکوک و نامشخص به دست بیاوری تا بتوانی در زندگی به راحتی بگردی و از زندگیت لذت ببری؟
هوش مصنوعی: این خود را زیبا نشان دادن و به زندگی پر زرق و برق و مرفه مشغول شدن، در نهایت تو را از دین و ارزشهای معنوی دور میکند.
هوش مصنوعی: لقمهای که از راه نادرست به دست میآید، باید مانند خاک باشد و تو نباید بر روی آن دندان بگذاری، یعنی نباید آن را بخوری یا از آن بهرهبرداری کنی.
هوش مصنوعی: نور عرفان در دل تو میتواند باعث گمراهیات در مسیر دین شود و تو را از حقیقتی که باید داشته باشی، دور کند.
هوش مصنوعی: لقمهای که از آن شکی وجود داشته باشد، در نزد ابراهیم (علیهالسلام) که نماد پاکی و صداقت است، در حریم کعبه، بسیار ناپسند و ممنوع است.
هوش مصنوعی: اگر خودت دانهٔ زراعت را بکاری، باید خودت هم زحمت بکشی و زمین را شخم بزنی.
هوش مصنوعی: اگر در کار زراعتش، مه نو (ماه نو) را با داس (دستگاه برداشت) درو کند و یا با سنگ کعبه، آرد درست کند، کارش ممکن است بیهوده و غیرمعقول باشد.
هوش مصنوعی: اگر هم آب زمزم را با خمیرش مخلوط کنی و آن را به شیوهٔ مریم (مادری که عیسی را به دنیا آورد) درست کنی، باز هم نتیجهای مانند زیبایی و هفتحور (زنان بهشتی) نخواهی داشت.
هوش مصنوعی: اگر بر خمیر نان او فاتحه (سورهٔ حمد) و قل هوالله احد (سورهٔ توحید) را بخوانی، تاثیری بر آن نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: اگر آتش از درخت طوبی (که در بهشت است) بیرون بیاید و روحالامین (جبرئیل) هیزمکش آن آتش شود، این نشاندهندهٔ عظمت و قدرت آتش است.
هوش مصنوعی: اگر تو هزاران بار بخوانی ذکر «بسمالله» (دعای آغاز غذا) بر روی آن لقمهی پر از شوق و هیجان، باز هم تأثیر منفیاش را از بین نمیبرد.
هوش مصنوعی: در نهایت، اثر آن لقمه به وضوح نمایان میشود و نفس انسان را بر او تسلط مییابد.
هوش مصنوعی: در مسیر اطاعت و بندگی، دینی که باید محکم و پایدار باشد، تو را ضعیف و بیروح میکند و به ویرانی میکشاند.
هوش مصنوعی: اگر در پیروزی و حفظ دینت درد و مشکل داری، ای مرد! باید خودت چارهای بیندیشی، زیرا دینت به خطر افتاده است.
هوش مصنوعی: از تمایلات نفسانی دست بردار و از کشمکش و تلاش برای افزایش ثروت و مال خودداری کن، زیرا به دشواری در دامان قناعت نرو.
هوش مصنوعی: اگر لباس گرانبهای ابریشمی (اتلس) برای تو نیست، پس یک دلق (لباس کهنه) هم بر تن تو پوشاننده و محافظ است.
هوش مصنوعی: اگر زعفران و قند و مشک در دسترس نباشد، دوغ و پیاز و نان خشک هم خوشمزه و قابل قبول است.
هوش مصنوعی: اگر ظرفی از طلا برای نوشیدن نداشته باشی، میتوانی با دست خود آب بخوری.
هوش مصنوعی: اگر مرکب (اسب یا وسیله نقلیه) زرین و قیمتی نباشد، میتوانی قدم خود را بر زمین بگذاری و به راه بروی.
هوش مصنوعی: اگر در زندگیات نباشد مقام و اعتبار، بهتر است از پیش و پس دور بمانی و از ترس نفرت مردم از خودت فاصله بگیری.
هوش مصنوعی: اگر خانههای زیبا و مجلل وجود نداشته باشد، میتوان زندگی را در یک غار ساده و دور از دنیای تجملات نیز ادامه داد.
هوش مصنوعی: اگر فرش ابریشمی زیبا وجود نداشته باشد، میتوان برای مسجد، از حصیر کهنه استفاده کرد.
هوش مصنوعی: اگر شانهای برای نرم کردن ریش نباشد، میتوان با انگشت خود آن را مرتب کرد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این جهان وجود دارد، در ازای چیز دیگری به دست میآید و هیچ چیز بیسبب و بدون عوض به دست نمیآید.
هوش مصنوعی: بدون دریافت پاداش، در این دنیا چه چیزی وجود دارد؟ تنها عمر انسان است؛ بنابراین ارزش آن را بشناس.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.