چو سلطان معاصم شاه شاهان
به فال نیک آمد در صفاهان
به شادی دید شهری چون بهاری
چو گوهر گرد شهر اندر حصاری
خلاف شاه او را کرده ویران
کجا ماند خلاف شه به طوفان
اگر نه شاه بودی سخت عادل
به گاه مهر و بخشایش نکو دل
صفاهان را نماندی خشت بر خشت
نکردی کس به صد سال اندر او کشت
ولیکن مردمی را کار فرمود
به شهری و سپاهی بر، ببخشود
گنهشان زیر پا اندر بمالید
چنان کز خشم او یک تن ننالید
نه چون دیگر شهان کین کهن خواست
به چشم خویش دشمن را بپیراست
چنان چون یاد کرد ایزد به فرقان
چو گفتی حال بلقیس و سلیمان
که شاهان چون به شهر نو درآیند
تباهیها و زشتیها نمایند
گروهی را که عزّ و جاه دارند
به دست خواری و سختی سپارند
خداوند جهان شاه دلاور
پدید آورد رسمی زین نکوتر
ز هر گونه که مردم بود در شهر
ز داد خویش دادش جمله را بهر
سپاهی را ولایت داد و شاهی
نه زشتیشان نمود و نه تباهی
بدانگه کس ندید از وی زیانی
یکی دیدند سود و شادمانی
چو کار لشکری زین گونه بگزارد
چنان کز هیچ کس مویی نیازارد
رعیت را ازین بهتر ببخشود
همه شهر از بداندیشان بپالود
گروهی را به مردم میسپردند
رعیت را به دیوان غمز کردند
به فرمانش زبانهاشان بریدند
به دیده میل سوزان در، کشیدند
پس آنگه رنج خویش از شهر برداشت
برفت و شهر بیآشوب بگذاشت
بدان تا رنج او بر کس نباشد
که با آن رنج مردم بس نباشد
گه رفتن صفاهان داد آن را
که ارزانیست بختش صد جهان را
ابوالفتح آفتاب نامداران
مظفر نام و تاج کامگاران
به فصل اندر جهانی از تمامی
شهنشه را چو فرزند گرامی
ملک او را سپرده کدخدایی
برو گسترده هم فرّ خدایی
پسندیده مرو را در همه کار
دلش هرگز ازو نادیده آزار
به هر کاری مرو را دیده کاری
وزو دیده وفا و استواری
به گاه رفتن او را پیش خود خواند
ز گنج مهر بر وی گوهر افشاند
بدو گفت ارچه تو خود هوشیاری
وفاداری و از دل دوستداری
ز گفتن نیز چاره نیست ما را
که در گردن کنیمت زینهارا
ترا بهتر ز هر کس برگزیدم
چو اندر کارها شایسته دیدم
به گوش دل تو بشنو هرچه گویم
کزین گفتن همه نام تو جویم
نخستین عهد ما را با تو آنست
کزو ترسی که دادار جهانست
ازو ترسی بدو امّید داری
و زو خواهی تو در هر کار یاری
سر از فرمان او بیرون نیاری
همه کاری به فرمانش گزاری
دگر این مردمان کاندر جهانند
همه چون من مر او را بندگانند
به حق در کار ایشان داوری کن
همیشه راستی را یاوری کن
ستمگر دشمن دادار باشد
که از فرمان او بیزار باشد
به خنجر دشمنانش را ببیزای
به نیکی دوستانش را ببخشای
چو نپسندی ستم را از ستمگار
مکن تو نیز هرگز بر ستم کار
که ما از چیز مردم بی نیازیم
به داد و دین همی گردن فرازیم
صفاهان را به عدل آباد گردان
همه کس را به نیکی شاد گردان
درون شهر و بیرونش چنان دار
که ایمن باشد از مکّار و غدّار
چنان باید که زر بر سر نهد زن
به روز و شب بگردد گرد برزن
نیارد کس نگه کردن در آنزر
وگرنه بر سر آنزر نهد سر
ترا زین پیش بسیار آزمودم
به هر کاری ز تو خشنود بودم
بدین کار از تو هم خشنود باشم
نکاهد آنچه من بفزود باشم
سخن جمله کنیم اندر یکیجای
تو خود دانی که ما را چون بود رای
تو خود دانی که ما نیکی پسندیم
دل اندر نعمت گیتی نبندیم
بدین سر زین بزرگی نام جوییم
بدان سر نیکوی فرجام جوییم
تو نام ما به کار خیر بفروز
که نیکی مرد را فرّخ کند روز
درین شاهی چو از یزدان بترسم
هر آنچ از من بپرسند از تو پرسم
چو کار ما به کام ما گزاری
ز ما یابی هر امّیدی که داری
امید و رنج تو ضایع نمانیم
ترا زین پس به افزونی رسانیم
هر آن گاهی که تو شایسته باشی
به کار بیش از این بایسته باشی
به بهروزی امید دل قوی دار
که فرمانت بود با بخت تو یار
فراوان کار بسته برگشاید
ترا از ما همه کامی برآید
مراد خویش با تو یاد کردیم
برفتیم و به یزدانت سپردیم
پس آنگه همچنین منشور کردند
همه دخل و خراج او را سپردند
یکی تشریف دادش شه که دیگر
ندادهست ایچ کس را زان نکوتر
ز تازی مرکبی نامی و رهوار
برو زرین ستام و زین شهوار
قبای رومی و زربفت دستار
دگر گونه جز این تشریف بسیار
همان طبل و علم چونانکه باید
که چون او نامداری را بشاید
اگر چه کار خلعت سخت نیکوست
فزون از قدر عالی همت اوست
چگونه شاد گردد ز اصفهانی
دلی کاو مهتر آمد از جهانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از شعر ویس و رامین، نویسنده به وصف اوضاع سیاسی و اجتماعی شهر اصفهان در زمان سلطان معصم میپردازد. سلطان با عدل و بخشش خود، آرامش و شادی را به شهر بازگردانده و به مردم نه تنها ضرری نمیزند، بلکه به آنها نیکی و منزلت میدهد. او به جای سرکوب و ستم، مردم را با مهربانی و دوستی درمانده و سعی دارد تا شهر را از زشتیها دور کند. در پایان، او با اعتماد به وزیر خود، ابوالفتح، او را به مقام کدخدایی منصوب میکند و برایش تشریفاتی عظیم ترتیب میدهد، تا شهر در امن و امان باشد و همه از نیکی بهرهمند شوند.
هوش مصنوعی: زمانی که سلطان معاصم، شاه شاهان، به شهر اصفهان آمد، نشانهای خوش یمن تلقی شد.
هوش مصنوعی: شهر اصفهان را در حالی دید که شاداب و سرسبز بود، مانند بهار که زیبا است، و گویی دور تا دور این شهر را همچون حفاظی از گوهرها احاطه کرده است.
هوش مصنوعی: اگر کسی در برابر شاه به ناحق ویرانی به بار آورد، کجا میتواند در برابر طوفان نیرومند او باقی بماند؟
هوش مصنوعی: اگر تو شاه عادل نبودی که در زمان بخشش و محبت دلی نیکو داشتی، این اوضاع به این شکل نبود.
هوش مصنوعی: در اصفهان، هیچ نشانهای از استحکام و دوام باقی نمانده، و هیچکس در طول صد سال نتوانستهاست بنایی آنچنانی بسازد.
هوش مصنوعی: اما مردمی را به کار گماشت و در شهری و با سپاهی بررسی کرد و به آنان بخشش داد.
هوش مصنوعی: او مردمی را که به کار گمارده بود، به شدت تنبیه کرد و آنقدر آنها را اذیت کرد که هیچکس از روی ناله و گلهدهی به علت خشم او فریاد نزد.
هوش مصنوعی: سلطان شهر اصفهان برخلاف دیگر پادشاهان، نخواست که با دشمنان خود با خشونت و کینهورزی برخورد کند، بلکه تصمیم دارد که به شیوهای دیگر و بدون دشمنی با آنها رفتار کند.
هوش مصنوعی: به همان گونه که خداوند در قرآن از حال بلقیس و سلیمان یاد کرده است.
هوش مصنوعی: وقتی شاهان به یک شهر جدید وارد میشوند، فساد و بدیها را به آنجا میآورند و باعث نابودی و زشت شدن اوضاع میشوند.
هوش مصنوعی: مردمی که مقام و عزت دارند را به زندگی پست و مشقتبار مبتلا کنند.
هوش مصنوعی: خداوند جهان یک شاه دلیر و نیکو خلق به وجود آورد تا مردم را به بهترین شکل رهبری کند و رسم و آیینی شایسته برای او قرار دهد.
هوش مصنوعی: هر کس در شهر به نوعی که بود، از عدالت و انصاف خود، به مردم کمک و نیکی میکرد.
هوش مصنوعی: سلطنت و رهبری را به سپاهیان واگذار کرد و نه کاری زشت از آنها دید و نه آلودگی و فساد.
هوش مصنوعی: در آن زمان هیچکس از او آسیبی ندید، بلکه تنها او را سود و خوشی مشاهده کردند.
هوش مصنوعی: چون کار سپاه به این شیوه پیش برود، به گونهای که به هیچ کس حتی کمترین آسیبی نرساند.
هوش مصنوعی: رعیت را بهتر از این نمیتوان بخشید، در نتیجه تمام شهر از فکرهای بد و منفی پاک میشود.
هوش مصنوعی: گروهی از مردم را به مقامات واگذار میکردند و به زحمت و بدبینی به رعیت در دیوان (مقامات حکومتی) رسیدگی میکردند.
هوش مصنوعی: به دستور او زبانهای آنها را بریدند و نگاههای بیمار و سوزان به دروازه دوختند.
هوش مصنوعی: سپس او (سلطان) رنج و مشکلاتش را از شهر دور کرد و از شهر بدون هرگونه آشوب و بینظمی رفت.
هوش مصنوعی: او باید بداند که گرفتاریها و رنجهایش بر دیگران تأثیر نگذارد، زیرا با درد و رنج او، مردم نیز دچار زحمت و سختی خواهند شد.
هوش مصنوعی: آن کسی که در صفاهان میرود (برمیخیزد) و سرنوشتش خوب است، خوشبختیاش به اندازهٔ صد دنیا میارزد.
هوش مصنوعی: ابوالفتح (نام او) آفتاب (به معنای بهترین و درخشانترین) نامداران و مظفر (به معنای پیروزمند) است، و او تاج (اخلاق و مقام) کامیابان و موفقان را بر سر دارد.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به این است که در فصلی دیگر از داستان، جهانی از میان همهٔ شاهان را به عنوان فرزندی گرامی برگزیدهاند، که نشاندهندهٔ مقام و جایگاه ویژهٔ آن شاه است.
هوش مصنوعی: سلطان، پادشاهی را به کدخداییش سپرده است، به طوری که آن کدخدا در تمام کارهایش مانند یک خدا به خوبی و مهربانی عمل کرده و مقام و عظمت زیادی به دست آورده است.
هوش مصنوعی: مرو در همه امور را بپسند و او را در هیچچیز نرنجان چون دلش هرگز نمیخواهد که آزاری به او برسد.
هوش مصنوعی: در هر کاری به مرو (مرو، شهری قدیمی در ایران) نرود، وگرنه وفا و ثبات را از او نخواهد دید.
هوش مصنوعی: وقتی وقت رفتن او فرارسید، او را نزد خود خواسته و از خزانه محبتش بر او جواهراتی پاشید.
هوش مصنوعی: به او گفتند که اگرچه تو انسان باهوش و وفاداری هستی و از صمیم قلب دوست داری،
هوش مصنوعی: ما چارهای جز سخن گفتن نداریم، زیرا تو ما را به این زنجیرها در میآوری و در بند میکشی.
هوش مصنوعی: من تو را از هر کس بهتر انتخاب کردم، چون در کارها تو را شایسته و لایق دیدم.
هوش مصنوعی: به دل خود خوب گوش کن و به آنچه میگویم توجه کن، زیرا من از گفتار خود در پی نام تو هستم.
هوش مصنوعی: نخستین عهد و قرار ما با تو این است که از خدایی که جهان را آفریده، ترس داشته باشیم.
هوش مصنوعی: از او ترس داری ولی به او امید میبندی و در هر کاری از او یاری میطلبی.
هوش مصنوعی: هرگز از دستورات او سرپیچی نمیکنی و کارهایت را طبق فرمان او انجام میدهی.
هوش مصنوعی: این مردم که در این جهان هستند، همه مانند من به فرمان او (سلطان) تعلق دارند.
هوش مصنوعی: ای خدا، در امور این مردم قضاوت کن و همیشه به انصاف و راستی کمک بکن.
هوش مصنوعی: ستمگری که با خواست خداوند مخالف است، جزئی از دشمنان او به شمار میرود.
هوش مصنوعی: با شمشیر، دشمنان خود را طرد کن و به خوبی، دوستانت را ببخش.
هوش مصنوعی: اگر ستم را از ستمگران نمیپسندی، پس هرگز بر ستمگران نیز ستم نکن.
هوش مصنوعی: ما از نیاز به مال و ثروت دیگران بینیاز هستیم؛ ما به خاطر عدالت و دین خود، سرافراز و سربلند هستیم.
هوش مصنوعی: اصفهان را با عدل و انصاف آباد کن و همهٔ مردم را با نیکی و خوشی شادمان ساز.
هوش مصنوعی: باید در داخل و بیرون شهر به گونهای عمل کنی که مردم در امان باشند و از شر افراد مکار و فریبکار در امان باشند.
هوش مصنوعی: باید به گونهای باشد که زن به روز و شب طلا را بر سر بگذارد و در کوچهها و خیابانها خرامان برود.
هیچ کس نمیتواند (جرأت نمیکند) آن طلا نگاهکند ؛ وگرنه برای آنزر، سر خود را هم فدامیکند.
هوش مصنوعی: قبل از این، بارها تو را آزمایش کردهام و در هر کاری از تو راضی بودهام.
هوش مصنوعی: من با این کار از تو هم راضی باشم، اما این رضایت هیچ چیزی از آنچه که من به آن افزودهام کم نمیکند.
هوش مصنوعی: ما باید همه چیز را در یک جا بگوییم، تو خود میدانی که نظر ما به چه شکل است.
هوش مصنوعی: تو خود میدانی که ما خوبیها را دوست داریم و دلمان را به نعمتهای دنیوی محدود نمیکنیم.
هوش مصنوعی: با این عظمت، به دنبال نام و آوازهای هستیم و با این هدف، به دنبال سرنوشتی نیکو هستیم.
هوش مصنوعی: تو با ذکر نام ما در کارهای نیک، موجب روشنایی و سعادتمندی ما شو، زیرا نیکی کردن، روزی خوش و شاداب برای انسان به ارمغان میآورد.
هوش مصنوعی: اگر در این سلطنت، از خدا بترسم، هر چیزی را که از من بپرسند، از تو میپرسم.
هوش مصنوعی: هرگاه کارهایمان بر وفق آرزوهایمان بچرخد، تو هر امیدی که داری از ما دریافت خواهی کرد.
هوش مصنوعی: امید و زحمات تو را هدر نخواهیم داد و از این پس در تلاش خواهیم بود تا تو را بیشتر از پیش یاری کنیم.
هوش مصنوعی: هر زمان که تو شایستگی و لیاقت نشان دهی، باید برای انجام کارها و مسئولیتهای بیشتر آماده باشی.
هوش مصنوعی: به خوشبختی امید داشته باش و دل قوی کن، زیرا سرنوشت تو در کنار توست و به درخواستهایت پاسخ خواهد داد.
هوش مصنوعی: بسیاری از کارها و مسائلی که در زندگی مشکل به نظر میرسند، با تدبیر و تلاش به نتیجه میرسند و از طرف ما نیز برای تو موفقیتها و کامیابیهای زیادی پیشبینی میشود.
هوش مصنوعی: ما منظور و خواستهٔ خود را با تو در میان گذاشتیم و اکنون به شما سپردیم تا به یزدان (خدا) ترس و امید داشته باشیم.
هوش مصنوعی: سپس به همین صورت فرمانی صادر کردند و تمام درآمدها و عایدیهای او را به او واگذار کردند.
هوش مصنوعی: سلطان (شه) به او (ویس) یک هدیه خاص و ارزشمند تقدیم کرد که هیچکس دیگر به اندازه او این هدیه را دریافت نکرده بود.
هوش مصنوعی: از عرب، اسبی معروف و سریع برای او آوردند که زین آن از طلا و زینش زیبا بود.
هوش مصنوعی: لباس رومی و دستار زربفت (از پارچهای با ارزش) و دیگر تشریفات (زینتها) بسیار متفاوت از این هستند.
هوش مصنوعی: طبل و پرچم باید به گونهای مناسب باشد که شایسته نام بزرگ و معروفی مانند او باشد.
هوش مصنوعی: کار هدیه و لباس ارزشمند و زیباست، اما ارزش آن بیشتر از بلندهمتی و شخصیت اوست.
هوش مصنوعی: چگونه دل کسی که از اصفهان است شاد میشود، در حالی که کسی به مقام و شخصیت بالایی از دنیا آمده است؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.