ایدل ز خود بمیر که گردی خلاص از آنک
تا زنده یی مقید ایندام ماندهای
تو شاهباز قدسی و تن سنگ پای تست
بگسل ازو وگرنه بنا کام ماندهای
دامیست زندگی و بزندان روزگار
تا کی مقید از پی این دام ماندهای
مهمانسراست عالم و مهمان سه روزه است
شرمت نمیشود که بس ایام ماندهای
آخر ز شام تا به کیی منتظر بصبح
در صبح باز منتظر شام ماندهای
سیر از جهان نیی اگرت میل بر بقاست
خامی هنوز و در طمع خام ماندهای
دورست از تو صحبت روحانیان انس
تا وحشیان خاک از آن دام ماندهای
از سر حسن شاهد گل بوی غافلی
مستغرق جمال گل اندام ماندهای
گور زمانه رام تو گر شد ز ره مرو
ناگه اسیر گور چو بهرام ماندهای
گیرم شدی ز بخت سلیمان روزگار
آخر نه در میان دد و دام ماندهای
کامل اگر شوی بهمه علم عاقبت
در نکته یی زبون بسر انجام ماندهای
ور هم نبی شوی و ولی وقت مشکلات
موقوف وحی در ره الهام ماندهای
باری نظر بعلم حقیقت نمیکنی
با صد هزار علم چنین عام ماندهای
آخر چو نیک و بد نه بفرمان خود کنی
ببر چه در میانه تو بد نام ماندهای
ای نفس شوخ چشم ز شرب مدام خویش
خونی درون شیشه چو بادام ماندهای
کی لب بذکر دوست گشایی چنین که تو
مستی مدام و لب بلب جام ماندهای
گر بت پرست گمشده ره در خطا بود
تو در خطا ببلده اسلام ماندهای
تا از طمع متابع ارباب صورتی
سر بر زمین بسجده اصنام ماندهای
آدم نیی وگرنه ز انعام روزگار
تا کی اسیر از پی انعام ماندهای
اهلی بیا و بر سر جان زن قدم که تو
تا منزل مراد بیک گام ماندهای



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه خطابی اندرزگونه و عرفانی به دل و نفس است که آن را به مردن از خود و بریدن از دام تن و دنیا فرا میخواند. شاعر با تمثیلهایی چون شاهباز پایبسته، مهمانسرای سهروزه و بهرام گور ناپایداری دنیا را نشان میدهد و میگوید نه پادشاهی و نه دانش و نه حتی مقام نبوت انسان را بینیاز نمیکند. سپس طمع، مستی و پیروی از اهل دنیا را به بتپرستی تشبیه میکند و در پایان به خود میگوید که با گذشتن از جان، تنها یک گام تا مقصود فاصله است.
هوش مصنوعی: ای دل، از خودی و هوای نفس بمیر تا رها شوی؛ زیرا تا زمانی که به خود زندهای، گرفتار این دام دنیا ماندهای.
هوش مصنوعی: تو شاهبازی از عالم قدس هستی و تن مانند سنگی است که به پای تو بستهاند؛ پیوندت را با آن ببُر، وگرنه ناکام و بیمراد میمانی.
هوش مصنوعی: زندگی دنیا دامی است و تو در زندان روزگار گرفتاری؛ تا کی میخواهی به دنبال این دام اسیر بمانی؟
هوش مصنوعی: جهان مهمانسرایی است و مهمان فقط سه روز میماند؛ شرم نمیکنی که این همه روزگار در آن ماندهای و دل از آن نمیکَنی؟
هوش مصنوعی: آخر تا کی از شب تا صبح چشمانتظار صبح باشی و چون صبح شد، باز چشمانتظار شب بمانی؟ یعنی عمر را به انتظاری بیهوده میگذرانی.
هوش مصنوعی: اگر هنوز آرزوی ماندن داری، یعنی از جهان سیر نشدهای؛ هنوز ناپختهای و در طمعی خام گرفتار ماندهای.
هوش مصنوعی: همنشینی با روحانیانِ اهل اُنس از تو دور است، چون مانند جانوران وحشیِ خاکی در آن دام دنیا گرفتار ماندهای.
هوش مصنوعی: از راز زیبایی معشوق حقیقی که بوی گل از اوست غافلی و فقط غرق تماشای زیبایی ظاهری گلاندامان ماندهای.
هوش مصنوعی: اگر گورِ (گورخرِ) روزگار رام تو شد، فریب نخور؛ ناگهان مانند بهرام گور که در شکار گور فرو رفت، اسیر گور (قبر) میشوی.
هوش مصنوعی: فرض کن که از بخت بلند، سلیمانِ زمانه شدی؛ آیا سرانجام باز در میان دد و دام گرفتار نماندهای؟
هوش مصنوعی: اگر در همهٔ دانشها کامل شوی، سرانجام در یک نکته درمیمانی و از دانستن عاقبت کار ناتوانی.
هوش مصنوعی: و حتی اگر پیامبر یا ولی شوی، هنگام دشواریها باز چشمبهراه وحی و الهام میمانی و به خودت بسنده نیستی.
هوش مصنوعی: به هر حال به علم حقیقت توجه نمیکنی، و برای همین با صد هزار دانش هنوز مانند عوام نادان ماندهای.
هوش مصنوعی: سرانجام وقتی نیک و بد به فرمان تو انجام نمیشود، چرا در این میان تو بدنام ماندهای؟ یعنی کار به ارادهٔ حق است و بدنامی تو از ادعای خودی است.
هوش مصنوعی: ای نفس گستاخ، از بس پیوسته شراب نوشیدهای، مانند بادام در شیشه، خونی و گرفتار درون جام ماندهای.
هوش مصنوعی: کی لب به یاد دوست باز میکنی، در حالی که همیشه مستی و لبت بر لب جام مانده است؟
هوش مصنوعی: اگر بتپرستِ گمراه در خطاست، تو در سرزمین اسلام در خطا ماندهای که بدتر است.
هوش مصنوعی: تا وقتی از روی طمع پیرو صاحبان ظاهر و قدرت دنیایی هستی، گویی سر بر زمین در سجدهٔ بتها ماندهای.
هوش مصنوعی: تو آدمی نیستی؛ وگرنه تا کی به خاطر نعمتها و بخششهای روزگار، مانند چهارپایان اسیر ماندهای؟ (بازی با «اِنعام» و «اَنعام»).
هوش مصنوعی: ای اهلی، بیا و پا بر سر جان بگذار و از خود بگذر، زیرا تا منزل مقصود تنها یک گام فاصله داری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.