اول: هر که گوش به قول سخن چین و نمام دارد و بر آن وثوق نماید، رنجها بیند که دست تداوی خرد از تدارک و تشفی آن قاصر ماند. دوم: هر که به لباب الباب و لبان بیان پرورده باشد و در کنار مادر خرد و فطنت تربیت یافته باشد، به هیچ وقت از مکر دشمن غافل نباشد که دشمن مانند مار بود که هرگز دوست نگردد. سیم: از دوستان به اندک مباسطت، مجانبت ننماید و آزار در دل نگیرد که آن سرمایه نادانیست.
از دوست به هر زخمی افگار نباید شد
ور یاد به هر جوری بیزار نباید شد
چهارم: چون دوست، دشمن شود، او را عزیز دار تا درخت محبت و شجره اتحاد و اعتقاد که از احتباس شرب اشفاق و اعدام انفاق ذبول پذیرفته بود، طراوت و تازگی پذیرد. پنجم: مشورت با مرد دانا کن تا از رکاکت رای ایمن شوی و اعمال تو از سمت راستی نیفتد. ششم: از دشمن خانگی حذر نمای و دامن کشیده دار، چه هر تیری که از شست قصد و کمان غدر او روان گردد، بر مقتل و مذبح آید. هفتم: اگر خرد داری، بر مرد ناآزموده اعتماد مکن که زیرکان گفته اند: دیو آزموده بهتر از مردم ناآزموده. هشتم: سخن نا اندیشیده مگوی تا در رنج نادانسته نیفتی و کارها را فرجام نگر نه انجام. این است کلماتی که بر شرفات غرفات قصر افریدون نبشته است.
شاه پرسید: ای قره باصره سیاست و ای ثمره شجره سعادت و ای شکوفه درخت اقبال و دولت، کیست از مردمان در دولت شایسته تر؟ گفت: آن که مقادیر خواص و عوام دولت و اندازه خدمتکاران و عیب و هنر ایشان بداند. گفت: کدام خصلت پسندیده تر پادشاه را؟ گفت: ترک تعجیل در امضای عزایم در امور مبهم و تنفیذ فرمان بی رویت و فکرت و شامل داشتن شمل عاطفت و ردای رافت و عدل عام و احسان تمام و اقتدا کردن به قول خدای تعالی: «ان الله یامر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی و ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی». پرسید که کدام خصلت مذموم تر؟ گفت: تعجیل نمودن در کارها و متابعت شح و بخل ورزیدن و ازینجا گفته اند:
لا تبخلن بما ملکت و لا تکن
ما ساعد الامکان غیر جواد
فالجود یجبر کل نقص فاحش
و البخل یسترکل فضل باد
پرسید که مرگ بر که دشوارتر؟ گفت: هرکرا اعمال ناپسندیده تر. پادشاه چون بیان او در تدارک این مشکلات و برهان او در مباحث این معضلات بدید، پسندید و با خود اندیشید که عمر اگر چه دراز بکشد، آخر به نهایت رسد و زندگانی هر چند امتداد پذیرد، آخر مدد او منقطع گردد.
لقد فارق الناس الاجبه قبلنا
و اعیا دواء الموت کل طبیب
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان باز آمدگان
شکر و منت آن خدای را که فرزند مرا به حلیه حکمت مزین گردانید و به پیرایه خرد و دانش آراسته کرد و به درجه و منزلت بزرگ رسانید و اکنون هنگام عزلت و اوقات فراغت است و اعراض نمودن از دنیا و اقبال کردن به آخرت و استعداد زاد و تهیو اقامت معاد. چه بزرگان گفته اند: «الدنیا مزرعه الاخره».
این جهان کشتزار آخرت است
هر چه کاری برش همان دروی
پس پادشاهی به پسر داد و تخت شاهی بر او بگذاشت و از دنیا اعراض کرد و روی به آخرت آورد.
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این متن به نکات مهمی دربارهٔ رفتار با دوستان و دشمنان و نیز سیاستمداری اشاره شده است. اولاً، کسانی که به سخنان سخنچینان گوش میدهند، دچار دردسرهایی خواهند شد که درمان آن دشوار است. ثانیاً، شخصی که خُلق و فطرت خویش را پرورش داده، نباید از مکر دشمن غافل باشد. همچنین، باید از دوستان زخمخورده نشوید و نسبت به دشمنانتان احتیاط کنید.
سپس تاکید شده که مشورت با افراد دانا ضروری است تا از اشتباهات پرهیز شده و رفتارها به درستی هدایت شوند. همچنین باید از اعتماد به کسانی که تجربه ندارند، پرهیز شود و بدون تفکر صحبت نکنید.
در ادامه، Discussions of qualities یک پادشاه خوب و بد مورد بررسی قرار میگیرد. پادشاه خوب کسی است که به تدبیر در امور توجه داشته باشد و از سرعت در تصمیمگیری خودداری کند. در نهایت، به گذران زندگی و دانایی پسرش اشاره و مشخص میشود که اکنون وقت آن است که از دنیا دوری کند و به آخرت بپردازد، چون دنیا مزرعهٔ آخرت است. پادشاهی را به پسرش واگذار میکند و خود به سمت دنیا پشت میکند.
هوش مصنوعی: اول: هر کسی که به حرفهای سخنچین و غیبتکننده گوش دهد و به آنها اعتماد کند، دچار دردسرهایی خواهد شد که درمانی برای آنها نخواهد یافت. دوم: کسی که به عمق مسائل پی برده و در محیطی با عقل و درک تربیت شده باشد، هرگز نباید از مکر و حیلهی دشمن غافل شود، زیرا دشمن همواره مانند مار است و هرگز نمیتواند دوست واقعی باشد. سوم: هرگز به دوستان خود در پی کوچکترین ناملایمتی برخورد نکنید و ناراحتی به دل راه ندهید، زیرا این نوع رفتار نشاندهندهی نادانی است.
هوش مصنوعی: انسان نباید به زخمهای ناشی از دوستی دلگیر شود و همچنین نباید از یاد خاطرات و محبتها در هر شرایطی دوری کند.
هوش مصنوعی: چهارم: زمانی که دوست به دشمن تبدیل میشود، او را محترم بشمار تا درخت عشق و درخت اتحاد و باور، که به خاطر نگهداری از آب محبت و حذف بخششها ضعیف شده، دوباره سرسبز و تازه شود. پنجم: با افراد دانا مشورت کن تا از زشتی رأی دور بمانی و کارهایت از مسیر درست منحرف نشود. ششم: از دشمنان خانگی بپرهیز و حواست را جمع کن؛ زیرا هر تیری که از نیت و نیرنگ او پرتاب شود، به هدف آسیب میرسد. هفتم: اگر عاقل هستی، به افراد ناآزموده اعتماد نکن، چون گفتهاند: دیو آزموده بهتر از انسانهای ناآزموده است. هشتم: بیفکری سخن مگوی، تا در درد و مشکل ناخواسته نیفتی و به نتیجه کارها توجه کن، نه فقط به آغاز آنها. اینها عباراتی است که بر دیوارهای قصر افریدون نوشته شده است.
هوش مصنوعی: شاه از مشاورش پرسید: ای کسی که سیاست را به خوبی میدانی و به سعادت و خوشبختی دست یافتهای، در میان مردم، چه کسی شایستهتر از دیگران برای حکمرانی است؟ مشاور پاسخ داد: کسی که به خوبی از ویژگیها و نیازهای جامعه و کیفیت خدمتگذاران و عیوب و هنرهای آنها آگاه باشد. شاه سپس پرسید: کدام ویژگی برای یک پادشاه پسندیدهتر است؟ مشاور گفت: پرهیز از شتابزدگی در تایید تصمیمات در امور مبهم و صدور فرمانها بدون در نظر گرفتن عقل و تفکر، همچنین داشتن احساسات انسانی و عدالت و احسان عمومی و پیروی از دستورات الهی. در ادامه، شاه پرسید: کدام ویژگی منفیتر است؟ مشاور پاسخ داد: شتاب کردن در امور و پیروی از خساست و بخل.
هوش مصنوعی: از بخشش آنچه داری دریغ نکن و نگذار که در زندگی، فقط بر نیکی و generosity تکیه کنی.
هوش مصنوعی: سخاوت و generosity تمام کمبودها و نقصهای بزرگ را جبران میکند و در مقابل، خساست و بخل باعث میشود تا هر خوبی و فضیلتی پنهان بماند.
هوش مصنوعی: از او پرسیدند که مرگ بر چه کسی سختتر است؟ او پاسخ داد بر کسی که کارهای ناپسند بیشتری انجام داده باشد. پادشاه وقتی دید او چگونه این مشکلات را بیان میکند و دلیلش را در این مباحث ارائه میدهد، از گفتههایش خوشش آمد و با خود فکر کرد که هرچند عمر انسان ممکن است طولانی شود، بالاخره روزی به پایان میرسد و زندگی هر چقدر هم که ادامه داشته باشد، در نهایت به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: خیلی از مردم قبل از ما از دنیا رفتند و هیچ پزشکی نتوانسته درمانی برای مرگ پیدا کند.
هوش مصنوعی: افراد به تدریج و به صورت جداگانه میروند و هیچکس علامتی از کسانی که باز میگردند، نمیدهد.
هوش مصنوعی: شکر و سپاسگزاری میکنم از خداوندی که فرزندم را به کمال حکمت آراسته و به دانش و خرد مزین کرده و به مقام و منزلت بالایی رسانده است. اکنون زمان تنهایی و اوقات فراغت فرا رسیده و باید از دنیا روگردانده و به آخرت توجه کنیم و برای سفر بعدی آماده شویم. بزرگان فرمودهاند: «دنیا مزرعه آخرت است».
هوش مصنوعی: این دنیا مکان زراعت برای زندگی بعدی است و هر عملی که انجام دهیم، همان نتیجه را در آن زندگی خواهیم دید.
هوش مصنوعی: پس پادشاهی را به پسرش واگذار کرد و تخت سلطنت را بر او گذاشت و از دنیا کنارهگیری کرد و به سوی آخرت روی آورد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.