بخش ۳۳ - در حکایت گفتگوی آن بیخبر از مقامات عشق با مجنون و جواب دادن مجنون
شنیدم عاقلی گفتا به مجنون
که برخود عشق را بستی به افسون
که عاشق لاغر است و زرد و دلتنگ
ترا تن فربه است و چهره گلرنگ
جوابش داد آن دلدادهٔ عشق
به غرقاب فنا افتادهٔ عشق
که بینی هرکجا رنجور عاشق
نباشد عشق با طبعش موافق
مرا این عاشقی دلکش فتادهست
محبت با مزاحم خوش فتادهست
به طبع آتشین ناخوش نماید
که عشق آبست اگر آتش نماید
چو من در عاشقی چون خاک پستم
کجا از آب عشق آید شکستم
اگر چهرم چو گل بینی چه باک است
نبینی کاصل گل از آب و خاک است
تو نیز ای در خمار از بادهٔ عشق
مزاج خویش کن آماده عشق
که چون عشق گرامی سرخوش افتد
به طبعت سرکشیهایش خوش افتد
سخن را تاکنون پیرایهای بود
که با صاحب سخن سرمایهای بود
از آن گفتار شیرین میسرودم
کزان لبهای شیرین میشنودم
کنون میبایدم خاموش بنشست
که دلدارم لب از گفتار بربست
و گر گویم هم از خود باز گویم
حدیث از طالع ناساز گویم
ز دلبر گویم و ناسازگاریش
هم از دل گویم و افغان و زاریش
ز جانان گویم و پیوند سستش
هم از دل گویم و عهد درستش
که دیدهست اینچنین یار جفاکیش
جفای او همه با بیدل خویش
که دیدهست اینچنین ماه دل آزار
ستیز او همه با عاشق زار
برید از خلق پیوندم به یکبار
که جای مست دل با غیر مگذار
چو دل خالی شد از هر خویش و پیوند
بگفتا هم تو رخت خویش بربند
که من خوش دارم از تنها نشینی
که تنها باشم اندر نازنینی
فریب او ز خویش آواره ام ساخت
چنین بی خانمان بیچارهام ساخت
کنون با هر که بینم سازگار است
ز پیوند منش ننگ است و عار است
چو گل با هر خس و خاری قرین است
چو با من میرسد خلوت نشین است
به من سرد است و با دشمن به جوش است
باو در گفتگو، با من خموش است
نمیپرسد ز شبهای درازم
نمیبیند به اندوه و گدازم
نمیگوید اسیری داشتم کو
به حرمان دستگیری داشتم کو
نپرسد تا ز من بیند خبر نیست
نجوید تا ز من یابد اثر نیست
نبیند تا ببیند غرق خونم
نگوید تا بگویم بی تو چونم
نخواند تا بخوانم شرح هجران
نیاید تا زنم دستش به دامان
نه چون مینا درآید در کنارم
نه چون ساغر کند دفع خمارم
نه چون چنگم نوازد تا خروشم
نه چون بربط خروشد تا بجوشم
لبش برلب نه تا چون نی بنالم
ز اندوه و فراق وی بنالم
نه دستی تا که خار از پا در آرم
نه پایی تا ره کویش سپارم
نه دینی تا باو در بند باشم
دمی از طاعتی خرسند باشم
کنون این بی دل و دینم که بینی
حکایت مختصر اینم که بینی
عجب تر آنکه گر غیرت گذارد
که دل شرحی ز جورش برشمارد
ز بیم رنجش آن طبع سرکش
زنم از دل به کلک و دفتر آتش
همان بهتر که باز افسانه خوانم
ز حال خود سخن در پرده رانم
بیا ساقی از آن صهبای دلکش
بزن آبی بر این جان پرآتش
که طبع آتشین چون خوش فروزد
مبادا در جهان آتش فروزد
شرابی ده چو روی خرم دوست
به دل شادی فزا یعنی غم دوست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از داستان فرهاد و شیرین، مجنون به عاقل پاسخ میدهد که عشق باعث رنج و افتادگی او شده و ظاهراً نمیتوان عشق را با ظواهر آرامش سنجید. او تأکید میکند که این عشق، به رغم زخمها و دردها، برایش دلکش و گرانبهاست. مجنون از تنهایی و بیمعنایی رنج میبرد و میسوزد که هیچکس در غم او شریک نیست و دلش به یاد معشوقش میشکند. او از حال و هوای خود گلهمند است که هیچکس جز خدا حال او را نمیسازد و آرزوی وصالی دارد که از معشوقش دور مانده است. مجنون در نهایت از آن میگوید که میخواهد از عشق درون خود بنویسد و یا از آن فرار کند تا به آرامش برسد.
هوش مصنوعی: شنیدهام که خردمندی به مجنون گفت: تو عشق را با نیرنگ و ادعا به خود بستهای و عاشق واقعی نیستی.
هوش مصنوعی: زیرا عاشق لاغر و زردروی و غمگین است، اما تو تنی فربه و چهرهای سرخ چون گل داری.
هوش مصنوعی: آن دلباختهٔ عشق که در گرداب فنای عشق فرو افتاده بود، به او پاسخ داد.
هوش مصنوعی: هر جا عاشقی را بیمار و رنجور میبینی، از آن است که عشق با سرشت و مزاج او سازگار نیست.
هوش مصنوعی: اما این عاشقی برای من خوشایند افتاده و محبت با مزاج و سرشت من سازگار شده است.
هوش مصنوعی: عشق برای کسی که طبعی آتشین دارد ناخوشایند است، چون عشق در حقیقت آب است هرچند به چشم آتش بنماید؛ و آب با آتش ناسازگار است.
هوش مصنوعی: چون من در عاشقی مانند خاک افتاده و فروتنم، آب عشق کی به من آسیب و شکست میرساند؟ (خاک از آب نمیشکند بلکه پرورده میشود).
هوش مصنوعی: اگر چهرهام را چون گل سرخ و شاداب میبینی چه اشکالی دارد؟ مگر نمیدانی که گل از آب و خاک میروید؟ یعنی شادابی من حاصل آمیختن آب عشق با خاک فروتنی من است.
هوش مصنوعی: تو نیز ای کسی که از بادهٔ عشق در خماری، مزاج و سرشت خود را برای پذیرفتن عشق آماده کن.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که عشق ارجمند سرمست به سراغت بیاید، سرکشیها و تندیهایش بر طبع تو خوش و گوارا باشد.
هوش مصنوعی: شاعر از زبان خود میگوید: تا کنون سخن من زیوری داشت که سرمایهٔ سخنور بود.
هوش مصنوعی: آن سخنان شیرین را میسرودم که از لبهای شیرین معشوق میشنیدم.
هوش مصنوعی: اکنون باید خاموش بنشینم، زیرا دلدارم لب از سخن گفتن با من بسته است.
هوش مصنوعی: و اگر هم سخنی بگویم، از حال خودم میگویم و از بخت ناسازگارم حکایت میکنم.
هوش مصنوعی: از دلبر و ناسازگاریاش میگویم و از دل خود و ناله و زاریاش.
هوش مصنوعی: از معشوق و پیوند سست و بیوفاییاش میگویم و از دل خود و پیمان استوارش.
هوش مصنوعی: چه کسی یاری چنین ستمگر دیده است که همهٔ ستمش بر عاشق دلباختهٔ خود باشد؟
هوش مصنوعی: چه کسی ماهرویی چنین آزارگر دیده که همهٔ ستیزهاش با عاشق زار و ناتوان باشد؟
هوش مصنوعی: معشوق یکباره پیوند مرا از مردم برید و گفت دلِ مست عشق را با دیگران شریک مکن.
هوش مصنوعی: و چون دلم از هر خویش و آشنا خالی شد، گفت: تو هم بار و بنهٔ خود را ببند و برو.
هوش مصنوعی: زیرا من تنها نشستن را دوست دارم و میخواهم در ناز و دلبری یگانه و تنها باشم.
هوش مصنوعی: مجنون میگوید: فریب و افسون معشوق مرا از خودم دور و آواره کرد و اینگونه بیخانمان و بیچارهام ساخت.
هوش مصنوعی: اکنون با هر کس که میبینم سازگار و مهربان است، اما پیوند با من را مایهٔ ننگ و شرم خود میداند.
هوش مصنوعی: مانند گل با هر خس و خاری همنشین است، اما چون نوبت به من میرسد گوشهگیر و خلوتنشین میشود.
هوش مصنوعی: با من سرد و بیاعتناست و با دشمن گرم و پرشور؛ با او گفتوگو میکند و با من خاموش است.
هوش مصنوعی: از شبهای دراز و پررنج من حالی نمیپرسد و به غم و سوختن من نگاه نمیکند.
هوش مصنوعی: هرگز نمیگوید آن اسیری که داشتم کجاست، یا آن کسی که در ناکامی دستش را میگرفتم کجا رفت.
هوش مصنوعی: نمیپرسد تا بفهمد که از من خبری نمانده است؛ جستوجو نمیکند تا ببیند که از من نشانی باقی نیست.
هوش مصنوعی: نگاهم نمیکند تا ببیند در خون غرقم، و چیزی نمیگوید تا من بگویم که بی او چه حالی دارم.
هوش مصنوعی: مرا نزد خود نمیخواند تا شرح جدایی را برایش بخوانم، و نمیآید تا دست به دامنش بزنم.
هوش مصنوعی: نه مانند تنگ شراب به آغوشم میآید و نه مانند جام شراب خماری و رنج مرا برطرف میکند.
هوش مصنوعی: نه مرا چون چنگ مینوازد تا به فریاد درآیم و نه خودش چون بربط بانگ برمیآورد تا من به جوش و شور بیایم.
هوش مصنوعی: لبش را بر لبم نمینهد تا مانند نی که نوازنده بر لبش میگذارد بنالم؛ پس تنها از غم و جدایی او ناله میکنم.
هوش مصنوعی: نه دستی برایم مانده که خار از پایم بیرون کشم و نه پایی که راه کوی او را بپیمایم.
هوش مصنوعی: دینی هم برایم نمانده که به آن پایبند باشم و لحظهای از عبادتی دلخوش شوم.
هوش مصنوعی: اکنون همین آدم بیدل و بیدینی هستم که میبینی؛ خلاصهٔ داستان من همین است که پیش چشم توست.
هوش مصنوعی: عجیبتر این است که اگر غیرت عاشقانه اجازه دهد که دل شرحی از ستم معشوق بازگوید،
هوش مصنوعی: از ترس رنجیدن آن طبع سرکش معشوق، با آتش دل خود قلم و دفتر را میسوزانم و از نوشتن آن شکایت دست میکشم.
هوش مصنوعی: پس بهتر است دوباره به داستانگویی برگردم و حال خود را پوشیده و در پردهٔ قصه بیان کنم.
هوش مصنوعی: ای ساقی بیا و از آن شراب دلنشین آبی بر این جان شعلهور من بپاش.
هوش مصنوعی: زیرا اگر این طبع آتشین من بهخوبی شعله بگیرد، بیم آن است که جهان را به آتش بکشد.
هوش مصنوعی: شرابی به من بده که مانند چهرهٔ شاداب دوست باشد و شادی دل را بیفزاید؛ یعنی همان غم دوست که برای عاشق مایهٔ شادی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.