گنجور

بخش ۹ - قاعده در شناخت عوالم پنهان و شرایط عروج بدان عوالم

 
شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری » گلشن راز
 

تو از عالم همین لفظی شنیدی

بیا برگو که از عالم چه دیدی

چه دانستی ز صورت یا ز معنی

چه باشد آخرت چون است دنیی

بگو سیمرغ و کوه قاف چبود

بهشت و دوزخ و اعراف چبود

کدام است آن جهان کان نیست پیدا

که یک روزش بود یک سال اینجا

همین عالم نبود آخر که دیدی

نه «ما لا تبصرون» آخر شنیدی

بیا بنما که جابلقا کدام است

جهان شهر جابلسا کدام است

مشارق با مغارب را بیندیش

چو این عالم ندارد از یکی بیش

بیان «مثلهن» از ابن عباس

شنو پس خویشتن را نیک بشناس

تو در خوابی و این دیدن خیال است

هر آنچه دیده‌ای از وی مثال است

به صبح حشر چون گردی تو بیدار

بدانی کین همه وهم است و پندار

چو برخیزد خیال چشم احول

زمین و آسمان گردد مبدل

چو خورشید نهان بنمایدت چهر

نماند نور ناهید و مه و مهر

فتد یک تاب از او بر سنگ خاره

شود چون پشم رنگین پاره پاره

بکن اکنون که کردن می‌توانی

چون نتوانی چه سود آن را که دانی

چه می‌گویم حدیث عالم دل

تو را ای سرنشیب پای در گل

جهان آن تو و تو مانده عاجز

ز تو محرومتر کس دیده هرگز

چو محبوسان به یک منزل نشسته

به دست عجز پای خویش بسته

نشستی چون زنان در کوی ادبار

نمی‌داری ز جهل خویشتن عار

دلیران جهان آغشته در خون

تو سرپوشیده ننهی پای بیرون

چه کردی فهم از دین العجایز

که بر خود جهل می‌داری تو جایز

زنان چون ناقصات عقل و دینند

چرا مردان ره ایشان گزینند

اگر مردی برون آی و سفر کن

هر آنچ آید به پیشت زان گذر کن

میاسا روز و شب اندر مراحل

مشو موقوف همراه و رواحل

خلیل آسا برو حق را طلب کن

شبی را روز و روزی را به شب کن

ستاره با مه و خورشید اکبر

بود حس و خیال و عقل انور

بگردان زین همه ای راهرو روی

همیشه «لا احب الافلین» گوی

و یا چون موسی عمران در این راه

برو تا بشنوی «انی انا الله»

تو را تا کوه هستی پیش باقی است

صدای لفظ «ارنی» «لن ترانی» است

حقیقت کهربا ذات تو کاه است

اگر کوه تویی نبود چه راه است

تجلی گر رسد بر کوه هستی

شود چون خاک ره هستی ز پستی

گدایی گردد از یک جذبه شاهی

به یک لحظه دهد کوهی به کاهی

برو اندر پی خواجه به اسری

تماشا کن همه آیات کبری

برون آی از سرای «ام هانی»

بگو مطلق حدیث «من رآنی»

گذاری کن ز کاف و نون کونین

نشین بر قاف قرب «قاب قوسین»

دهد حق مر تو را هرچ آن بخواهی

نمایندت همه اشیا کماهی



با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

مجتبی نوشته:

یکی بیاد و این بیت زنان چون ناقصات عقل و دینند رو معنی کنه .
هر جایی گشتم قانع کننده نبود . همش توجیه .
اینکه پیغمبر و حضرت علی هر دو به این مطلب اشاره کردند یعنی چی ؟
واضح است که زنان ناقص العق نیستند ، پس راز این بیت چیه ؟

👆☹

عیدی خانی نوشته:

برای انجام هر کاری وجود یک انگیزه لازم هست که میتونه نفس - عقل- یا احساسات باشه. بسته به اینکه هر کدام از این موارد در نهاد یک انسان قویتر باشه تیپ شخصیتی افراد فرق میکنه وتقریبا همه معتقدند که تاثیر احساسات در تصمیم گیری در زنها به مراتب شدیدتر از مردهاست وقسمت اول حدیث هم همین مضمون رو داره. اما قسمت دوم به علت ناجایز بودن نماز - تلاوت و … در ایام عادت ماهیانه است. والله اعلم

👆☹

امیر صدر. نوشته:

سلام
دوست عزیز اول، من هم علی رغم ایمانی که به شیخ محمود پیدا کردم، اونم بواسطه این که طبیعتا این همه جزئیات رو با این دقت بیان کرده، کما این که در اکثر موارد، علم قرنها بعد بهشون دست پیدا کرده، با جواب ها و جزئیاتی که با بالاترین های علم نجوم، فلسفه و فیزیک امروزه بهشون دست پیدا کردم از محمود شبستری، باز هم اینجا که شما سوال دارید گیر کردم، پس از جستجوی فراوان اولا که با نظر دوست دوممون موافقم و ثانیا خوندن این Article رو هم بهتون پیشنهاد میکنم :
http://intjz.net/maqalat/sh-Aql%20zane.htm

👆☹

محسن ، ۲ نوشته:

امیر جان
آدرسی که دادی خواندم
به نظر من همان مغالطاتی ست که پیش از این دیگران گفته اند .

👆☹

محسن ، ۲ نوشته:

شبستری انسان متعصبی بوده گرفتار خرافات

👆☹

محسن ، ۲ نوشته:

مجتبی جان
زنان چون ناقصات عقل و دینند
چرا مردان ره ایشان گزینند
ارث نصف
شهادت نصف
حضانت ، صفر
عبادت ناقص

👆☹

عباسقلی خان نوشته:

زنان هم عقل و هم دینند ولی عقل و دینی کاملتر هم هست و در این مرحله متوقف نشو

👆☹

محسن ، ۲ نوشته:

عباسقلی خان
کاش یکبار دیگر حاشیه ی خود را می خواندی ، شاید واضح تر مقصود خود را بیان می کردی
عقل و دین کاملتر چیست ؟
کدام مرحله ؟
هم عقل و هم دینند یعنی چه ؟
مگر زن عقل است ، یا دین است؟

👆☹

در فهرست‌گذاری نسخه‌های خطی اشعار گنجور مشارکت کنید