سنایی
»
حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
»
الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله
»
بخش ۳۴ - فی التّمثّل
در طمع زین سگان مزبله پوی
ای کم از گربه دست و روی بشوی
گربه هم روی شوی و هم دزدست
لاجرم زان سرای بیمزدست
موش را موی هست چون سنجاب
لیک پاکی نیاید از دریاب
نپذیرد دباغت ار چه نکوست
نشود پاک همچو دیگر پوست
نای و چنگی که گربکان دارند
موش را خود به رقص نگذارند
بیرسن دزد خانهکن باشد
مور هم دزد و هم رسن باشد
تا تن تست چون دلِ کفتار
لت و لوتش یکیست در گفتار
مانده در پیش این و آن به فسوس
خایه کن نه و خانه کن چو خروس
چون به شهر آن کسان که خرسندند
کمر از بهر خواجگی بندند
تو نصیحت مدار خوار که غمر
کرد ضایع به طمع عمّان عمر
هان قناعت گزین که طامع دون
در دو گیتی است با عذاب الهون
طالع آنکه دین به حرص فروخت
در وبالش به احتراق بسوخت
دست بردی نیافت از پی بند
پای حرص تو از قناعت بند
گر بهی خود روانت نهراسد
ور بدی زاهدت بنشناسد
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن به نقد طمع و حرص میپردازد. نویسنده با تشبیهاتی از حیوانات، مانند گربه و موش، از عواقب ناگوار طمع و دزدی صحبت میکند. او میگوید که در حالی که حیوانات به دنبال منافع خود هستند، انسانها نیز نباید دچار طمع شوند. قناعت و رضایت از داشتهها مورد تأکید قرار میگیرد و نتیجهگیری میشود که حرص و طمع باعث عذاب و از دست دادن دین و ارزشها میشود. در پایان، نویسنده به این نکته اشاره میکند که باید از دنیا و خواستههای زودگذر آن دوری کرد و به قناعت گرایید.
هوش مصنوعی: به این سگهای زبالهگرد طمع نکن، تو نیز کمتر از گربه نیستی، مواظب باش که خودت را تمیز نگهداری.
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که حتی یک گربه هم اگر بخواهد در جایی زندگی کند، باید دو ویژگی داشته باشد: هم باید ظاهری آراسته و زیبا داشته باشد و هم باید کارهباز باشد. در غیر این صورت، در آنجا جایی نخواهد داشت و از مزایای آن خانه بهرهمند نخواهد شد.
هوش مصنوعی: موش هم مویی مانند سنجاب دارد، اما از دل آن نمیتوان به پاکی رسید.
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که دباغی خوب و باکیفیت باشد، پوست هرگز به پاکی و خلوص دیگر پوستها نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: بسیاری از ابزارها و وسایل هنری که در دست هنرمندان است، قدرت و تأثیرگذاری خاصی دارند و میتوانند دیگران را به حرکت وادارند. اما برخی از وسایل بهقدری جذاب یا تسلططلبانه هستند که حتی اگر بخواهند، قادر به ایجاد تغییر یا تأثیر بر دیگران نیستند و نمیتوانند آنها را به انجام کاری وادارند.
هوش مصنوعی: اگر دوستی به خانهات بیاجازه وارد شود، همانی است که میتواند به چیزهایی که در آنجا داری آسیب برساند. حتی اگر به ظاهر بیخطر بیاید، نمیتوانی به او اعتماد کنی.
هوش مصنوعی: تا زمانی که بدن تو مانند دل کفتار پارهپاره و نابود شده است، در سخن گفتن تفاوتی بین این دو نیست.
هوش مصنوعی: در پیش این و آن معطل نشو و درنگ نکن، مانند خروس که در صبح بیدار میشود و صدایش را بلند میکند، تو نیز حرکت کن و کار خود را انجام بده.
هوش مصنوعی: وقتی به شهری میروید که مردم آنجا خوشحال و راضی هستند، برای خدمت و یاری به دیگران تلاش میکنند.
هوش مصنوعی: به کسی که در شرایط سخت و ذلتآور قرار دارد، نصیحت نکن، زیرا توجه به دنیا و حسرت زندگی دیگران میتواند او را به بدبختی بیشتری دچار کند.
هوش مصنوعی: به قناعت و بسندگی روی بیاور، زیرا طمعکاران پست در این دنیا و آن دنیا با عذاب سختی مواجه خواهند شد.
هوش مصنوعی: آدمی که دین و ایمانش را به خاطر طمع و حرص به فروش گذاشت، در عوض عذاب سنگینی را متحمل شد و در آتش پشیمانی و عذاب سوخت.
هوش مصنوعی: وقتی که دستت به چیزی نمیرسد، از دنبال کردن آن باز بمان و پای خود را از حرص و طمع دور نگهدار. قناعت و راضی بودن به آنچه داری بهتر است.
هوش مصنوعی: اگر روح تو از خوبیها نترسد و بدیها را نبیند، زاهدی که در دل داری را بهتر میشناسی.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.