بخش ۱۰ - التمثیل بقصّة آدم علیهالسلام و سبب عشقه
دل خریدار نیست جز غم را
آن بنشنیده ای که آدم را
عزِّ علمش سوی جنان آورد
دل عشقش به خاکدان آورد
چون ره علم رفت سلطان شد
چون ره دل گرفت عریان شد
چون همه لطفها بدید از حق
عشق جانش ندا شنید از حق
ای که ذاتت چو عقل فرزانهست
عشق مگذار کو هم از خانهست
زیرکی دیو و عاشقی آدم
این بمان تا بدان رسی دردم
عشق در پیش گیر و دل بگذار
که ز دل خیره بر نیاید کار
مرد را عشق تاجِ سر باشد
عشق بهتر ز هر هنر باشد
عاشقی بستهٔ خرد نبود
علّت عشق نیک و بد نبود
آدم از عشق اهبِطوُا منها
آمد اندر جهان جان تنها
عقل عزم اِحاطت وی کرد
غیرت عشق پای او پی کرد
برگزیده دو مرغ بهر دو کار
عقل طوطی و عشق بوتیمار
قدم عقل نقدِ حالی جوی
شعلهٔ عشق لاابالی گوی
باشهٔ عقل صعوهگیر بُوَد
کرکس عشق بازگیر بُوَد
در ره عشق ما همه طفلیم
عاشقان صافیند و ما ثفلیم
بالغ عقلها بسی یابی
بالغ عشق کم کسی یابی
در جهانی که عشق گوید راز
عقل باشد در آن جهان غمّاز
تا تو به ماندهای و عقل توباز
تو چو کبکی و عشق همچون باز
حق پژوهان که راه دل سپرند
عقل را لاشهٔ دبر شمرند
محدث از خلقت قدم که بُوَد
روز کور از سپیدهدم که بُوَد
عشق را جان بلعجب داند
زانکه تفسیر شهد لب داند
صورت عشق پوست باشد پوست
عشق بی عین و شین و قاف نکوست
در ره عاشقی سلامت نیست
اضطرابست و استقامت نیست
صفتِ عاشقان ز من بشنو
ور نداری مرا برو به دو جو



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سنایی با داستان آدم نشان میدهد که دانش او را به بهشت و سروری رساند، اما عشق او را برهنه به جهان خاکی فرود آورد. سپس عقل و عشق را با تمثیلهایی چون طوطی و بوتیمار، باشه و کرکس، و کبک و باز مقایسه میکند. نتیجه میگیرد که عقل سودجو و محدود است و از درک حقیقت ازلی ناتوان، و عشق برتر از هر هنری است. راه عشق را راهی بیآسودگی و پر از بیقراری میداند که بالغانِ آن اندکاند.
هوش مصنوعی: دل جز غم چیزی را نمیخرد و طالب آن نیست. آیا نشنیدهای که دربارهٔ آدم چه گفتهاند؟
هوش مصنوعی: ارجمندی دانش آدم او را به بهشت رساند، اما دلِ عاشق او را به این جهان خاکی فرود آورد.
هوش مصنوعی: آدم تا راه دانش را پیمود، سرور و فرمانروا شد؛ اما چون راه دل و عشق را برگزید، برهنه و بینصیب از نعمتهای بهشت شد.
هوش مصنوعی: وقتی آدم همهٔ لطفها را از خداوند دید، جانِ عاشق او ندای عشق را از سوی حق شنید.
هوش مصنوعی: ای کسی که ذاتت مانند عقل خردمند است، عشق را رها مکن، زیرا عشق نیز از همان خانه و سرچشمه است.
هوش مصنوعی: زیرکی و حسابگری صفت شیطان است و عاشقی صفت آدم. زیرکی را رها کن تا بیدرنگ به عاشقی برسی.
هوش مصنوعی: عشق را پیشهٔ خود کن و دلِ حسابگر را کنار بگذار، زیرا از دلِ سرگردان کاری برنمیآید.
هوش مصنوعی: عشق برای انسان مانند تاجی بر سر است و از هر هنر و فضیلتی برتر است.
هوش مصنوعی: عاشقی در بند خرد نیست و انگیزهٔ عشق، حساب سود و زیان یا خوب و بد نیست.
هوش مصنوعی: آدم به سبب عشق، با فرمان «از آنجا فرود آیید»، تنها به این جهان آمد.
هوش مصنوعی: عقل خواست بر عشق آدم احاطه یابد و آن را دریابد، اما غیرت عشق پای عقل را برید و آن را از رفتن بازداشت.
هوش مصنوعی: برای دو کار دو پرنده برگزیده شدهاند: عقل همچون طوطی است که سخنگو و مقلد است، و عشق همچون بوتیمار است که غمگین و خاموش است.
هوش مصنوعی: عقل در پی سود نقد و فوری است، اما شعلهٔ عشق بیپروا و بیاعتنا به سود و زیان سخن میگوید.
هوش مصنوعی: باشهٔ عقل فقط پرندگان کوچکی چون صعوه را شکار میکند، اما کرکس عشق حتی باز را شکار میکند.
هوش مصنوعی: در راه عشق همهٔ ما کودک و ناپختهایم. عاشقان واقعی پاک و صافاند و ما مانند دُرد و تهنشین هستیم.
هوش مصنوعی: کسانی که در عقل به کمال رسیده باشند فراواناند، اما کسی که در عشق به کمال رسیده باشد کم پیدا میشود.
هوش مصنوعی: در عالمی که عشق در آن راز میگوید، عقل در آن عالم سخنچین و فاشکنندهٔ راز است.
هوش مصنوعی: تا وقتی تو با عقل خود ماندهای، تو مانند کبکی و عشق مانند بازی است که تو را شکار میکند.
هوش مصنوعی: جویندگان حقیقت که راه دل را میپیمایند، عقل را چون مرکبی پشتزخم و درمانده به شمار میآورند.
هوش مصنوعی: آنچه آفریده و حادث است، چگونه میتواند ذات ازلی را دریابد؟ همچنان که شبکور از سپیدهدم بهرهای ندارد؛ یعنی عقلِ حادث از درک حقیقت ازلی ناتوان است.
هوش مصنوعی: جان عشق را امری شگفت میداند، زیرا معنای لب شیرین معشوق را میفهمد.
هوش مصنوعی: شکل ظاهری عشق، یعنی واژه و نام آن، تنها پوسته است. عشق حقیقی بیحرفهای «ع» و «ش» و «ق» زیباست؛ یعنی حقیقت عشق فراتر از نام آن است.
هوش مصنوعی: در راه عاشقی آسودگی و سلامت نیست؛ آنچه هست بیقراری است و آرامش و ثباتی در کار نیست.
هوش مصنوعی: وصف عاشقان را از من بشنو، و اگر مرا باور نداری و ارجی نمینهی، برو و مرا به اندازهٔ دو دانه جو هم به حساب میاور.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.