گنجور

 
صغیر اصفهانی

جهانیان دگر از جنک احتراز کنید

بروی هم در صلح و صلاح باز کنید

کنید کشف حقیقت بس است کشف اتم

که گفته عمر همه صرف در مجاز کنید

چه خواسته است ز ایجاد ما خدای جهان

خدای را هم از این نکته کشف راز کنید

به قابلیت و فطرت بشر عزیز خداست

چرا عزیز خدا را فدای آز کنید

کنید دست تطاول ز یکدیگر کوتاه

به دستگیری هم دست ها دراز کنید

به وسع خویش ز رفع نیازمندی خلق

طلب رضای خداوند بی نیاز کنید

بس است مایهٔ بیچارگی شدن خود را

برای مردم بیچاره چاره ساز کنید

تهیه جای مسلسل کنید داروی سل

خلاص خلقی از این درد جان گداز کنید

به نور علم چراغ هدایت افروزید

چو آفتاب فلک خویش سرفراز کنید

بلند چند ز میدان جنگ غرش توپ

ببزم صلح و صفا ساز عیش ساز کنید

نئید کم زنی آخر بمجمع یاران

دلی ز خویش خوش از لحن دلنواز کنید

جهانکه هست چو دوزخ شود چو خلد برین

ز ترک و تازی اگر ترک ترک تاز کنید

رها شوید گر از بند خوی حیوانی

ز آدمیت خود بر فرشته ناز کنید

ز نوع پروری و دل بدست آوردن

سزد برای خود اظهار‌ امتیاز کنید

بنوع خویش ببینید گر ز چشم صغیر

بجای قبله به ابروی هم نماز کنید

ازین چکامه سزد پرچمی بیارائید

فراز چرخ برینش در اهتزاز کنید

 
 
 
جشنوارهٔ رزم‌آوا: نقالی و روایتگری شاهنامه
حافظ

معاشران گره از زلفِ یار باز کنید

شبی خوش است بدین قصه‌اش دراز کنید

حضورِ خلوتِ اُنس است و دوستان جمعند

وَ اِنْ یَکاد بخوانید و در فَراز کنید

رَباب و چنگ به بانگِ بلند می‌گویند

[...]

امیرعلیشیر نوایی

علی الصباح مغان قفل دیر باز کنید

دو جام باعث گفتار اهل راز کنید

گر گر اهل زهد و ریا بگذرند معاذالله

به وقت نکته ز نامحرم احتراز کنید

نیاز ما ز شما کشتن است ای خوبان

[...]

عرفی

بهشت خاص شما زاهدان، نماز کنید

درون روید به فردوس و در فراز کنید

فساد صحبت ناجنس در مقام خود است

پس از مصاحب ناجنس احتراز کنید

ز زیر جلوهٔ هستی نیاز می بارد

[...]

صائب تبریزی

حذر ز فتنه آن چشم نیم باز کنید

زمیزبان سیه کاسه احتراز کنید

اگر چو غنچه درین بوستان ز اهل دلید

گره ز جبهه خود بی نسیم باز کنید

به ناز عالم پرکار بر نمی آیید

[...]

رضاقلی خان هدایت

نخست موعظهٔ پیرِ صحبت این حرفست

که از مصاحب ناجنس احتراز کنید

هر آان کسی که درین حلقه نیست زنده به عشق

بر او نمرده به فتویِ من نماز کنید

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه