یکی هیچ اندرین سیر و جهادت
ز اخلاص علی نامد بیادت
جواب سائلی شایسته فمرود
باو بیندانشی گفت این خطا بود
ز بهر آنکه از مردم خسارت
بر او ناید بپاداش جسارت
دگر از بهر آن کورا بحالی
نباشد افتضاح و انفعالی
فتوت کرد و گفتش راست گفتی
حق این بود آنچه حق میخواست گفتی
بظاهر نفی خویش و مدح او کرد
خلاف نفس و ترک آرزو کرد
بدست نفس کی هرگز عنان داد
خیوسویش فکند آن یک امان داد
اگر مردی امان ده نی خجالت
تفقد کن نه اظهار اصالت
که من از خاندان عز و شأنم
کریم و دلنواز و مهربانم
بیمراث از علی دارم فتوت
ز مردان یادگارم در مروت
علی گر جود بر درویش میکرد
نه بهر حظ نفس خویش میکرد
اگر خوشنود از خود در عطا بود
کجا از حق سزایش هل اتی بود
خود آن مردان که صاحب سیر بودند
بخلقان رهنمای خیر بودند
بخق ایثارشان بود از فنائی
نه از خود بینی و عجب و ریائی
بود حکم شریعت جود و ایثار
دگر حکم طریقت ترک پندار
از آن نفس تو راضی بر سخا شد
که فرعونی از آن بذل و عطا شد
نشاطی آیدش زان بذل و اکرام
چو اظهار خدائی باشدش کام
و گر نه بس خسیس و بس بخیل است
ز ایثاری که الله شد علیل است
سخای الله از عجز و نیاز است
سخای للهوا مکر و مجاز است
ببزم اهل ذکرت میبرد نفس
بغیبت پردهات را تا درد نفس
که ما رفتیم و دیدیم از تمیزی
ز عارف هم نفهمیدیم چیزی
بود این غیبتی بر لفظ معقول
از و سر بسته تکذیبی است معمول
تو از خود گو بعمری غیر تقلید
چه فهمیدی که فهمی ز اهل توحید
همه عمرت بخوردن رفت و خفتن
دگر بر لهو و لعب و یاوه گفتن
چه میزانی بدستت بود خالص
که کامل را شناسی زان زناقص
خود این حرفت هم از تقلید و وهمست
یکی گفت این فضولش بر تو سهمست
گرت نور فتوت بود و انصاف
نگفتی حرفی از تقلید و اجحاف
کمند اینگونه نفست محکم انداخت
ز بهر غسل بردت دریم انداخت
بجای آنکه کوشی در علاجش
بطعن اولیا گفتی مزاجش
نشستی کور در جمع ستوران
سخن گفتی بمیل و طبع کوران
که ما رندیم کز مستی دوغی
نیفتادیم در دام دروغی
فرو گر میشدی در خویش یکدم
ندیدی از خود احمقتر بعالم
بزیر خصم خفتن افتخار است
ولی پند عزیزان بر تو عار است
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن به نقد رفتار انسانها در راستای صداقت و عواطف انسانی میپردازد. راوی به آموزههای علی (ع) اشاره میکند و میگوید که جود و سخاوت باید خالص و برای رضایت خداوند باشد و نه به خاطر خودنمایی یا به دست آوردن محبت دیگران. او به شخصی میگوید که نباید فخر بفروشد به خاندان خود یا برتری خود را به دیگران یادآوری کند، بلکه باید در وجود خود جستجو کند و از خودخواهی پرهیز کند.
نویسنده همچنین به تفکر عمیق و آگاهانهای درباره زندگی و عمل انسانها اشاره میکند و میگوید که اگر انسانها میخواستند از علم و آگاهی دقیق برخوردار باشند، باید از تقلید و ظاهربینی دوری کنند و زندگی خود را بر مبنای ایثار و خلوص نیت بسازند. در نهایت، او انسانها را به خودنگری و اصلاح نیتشان ترغیب میکند که از دروغ و تظاهر دوری کنند و به عمق مفاهیم انسانی توجه بیشتری داشته باشند.
هوش مصنوعی: در این مسیر و تلاش، هیچ چیز به یادتم نمیآید جز اخلاص و صداقت علی (ع).
هوش مصنوعی: جواب کسی که سوالی میکند، باید مناسب و درست باشد. اما او به خاطر ناآگاهی خود، این پاسخ نادرست را شنید و فهمید که این اشتباه است.
هوش مصنوعی: برای این که به او از سوی مردم آسیب نرسد، باید به خاطر جسارتی که انجام داده است، جبران کند.
هوش مصنوعی: دیگر برای آن کوری حالتی وجود ندارد که باعث خجالت و ناراحتی شود.
هوش مصنوعی: او با جوانمردی رفتار کرد و به او گفت: "تو حقیقت را گفتی، حق همین بود که به درستی بیان کردی."
هوش مصنوعی: ظاهراً خود را نادیده گرفته و به ستایش او پرداخته است؛ در حالی که برخلاف خواستههای درونی خود، از آرزوها گذشت.
هوش مصنوعی: نفس انسان همواره بر او تسلط دارد و کنترل او را از دستش میگیرد؛ همانطور که در نهایت، سرنوشت او را به سوی خود میکشاند.
هوش مصنوعی: اگر مردی هستی، نیکوست که به دیگران امان بدهی؛ از خجالت نکش و سعی کن به افراد نزدیکتر شوی، نه اینکه فقط بر موقعیت و اعتبار خود تأکید کنی.
هوش مصنوعی: من از خانوادهای با عزت و مقام آمدهام و آدمی کریم، دلپذیر و مهربان هستم.
هوش مصنوعی: من از علی هیچ میراثی ندارم، اما از مردان بزرگ درس جوانمردی و مروت را آموختهام.
هوش مصنوعی: اگر علی به درویش سخاوت میکرد، این کار را نه به خاطر منافع خودش انجام میداد.
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر بخشش و خوبیهایش از خود راضی باشد، پس چرا باید از خداوند انتظار پاداشی در روز قیامت داشته باشد؟
هوش مصنوعی: آن کسانی که در سیر و سلوک معنوی به کمال رسیدهاند، به دیگران هم راهنماییهای خوبی برای نیکویی و خیر میکنند.
هوش مصنوعی: ایثار و فداکاری آنها ناشی از ناپدید شدن خودشان است، نه از خودپسندی، کبر و ریاکاری.
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که در شریعت (دین) راه و روش بخشش و فداکاری وجود دارد، اما در طریقت (سیر و سلوک معنوی) چیزی که اهمیت دارد، رها کردن اندیشهها و تصورات است.
هوش مصنوعی: خوشحالی من از این است که نفس تو باعث شده سخاوت مثل فرعون در من بروز کند و generosity بیشتری داشته باشم.
هوش مصنوعی: هرگاه شخصی از بذل و بخشش آگاه شود، نوعی خوشحالی به او دست میدهد، چرا که این عمل برای او مثل نشانهای از خدایی بودنش محسوب میشود و او را به شادمانی میبرد.
هوش مصنوعی: اگر غیر از این باشد، خیلی بخیل و تنگنظر است، زیرا بخشندگیاش به خاطر ناتوانی خدا است.
هوش مصنوعی: خداوند با سخاوت و generosity خود به ما کمک میکند، اما اگر کسی به خاطر خودخواهی و فریب به دیگران کمک کند، آن نوع کمک واقعی نیست و تنها ظاهری است.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وقتی در یاد و ذکر خداوند هستی، نفس خود به راحتی میتواند از پردههای زشت غیبت و حسادت عبور کند و به دردهای درونی تو پی ببرد. به عبارتی، در یاد خداوند، انسان به معرفت و صفای باطن میرسد و از مشکلات و گناهان دور میشود.
هوش مصنوعی: ما رفتیم و دیدیم که از پاکی و صفای عارف، نتوانستیم هیچ چیزی بفهمیم.
هوش مصنوعی: این غیبت، مظهر کلامی است که به خوبی درک نمیشود و به نظر میرسد که نقد و انکار آن در جامعه معمول شده است.
هوش مصنوعی: به خود بگو تا حالا به غیر از تقلید چه چیزی یاد گرفتهای که میتوانی بفهمی اهل توحید چه کسانی هستند؟
هوش مصنوعی: تمام عمرت صرف خوردن و خوابیدن شد و دیگر به سرگرمی و بازی و حرفهای بیمحتوا گذشت.
هوش مصنوعی: چه معیاری در دستانت هست که به وسیله آن بتوانی کمال را بشناسی و نقص را تشخیص دهی؟
هوش مصنوعی: این جمله نشان میدهد که خود سخن تو نیز ناشی از تقلید و توهم است. کسی گفته که این حرف بیمحتوا بر تو نیز تأثیر دارد.
هوش مصنوعی: اگر نور جوانمردی و انصاف در وجودت باشد، هرگز درباره تقلید و بیعدالتی صحبتی نخواهی کرد.
هوش مصنوعی: کمند نفس تو به گونهای محکم و محکم شده که برای شستشو یا تمیز کردن، تو را به وجد آورده و در دنیای خواب و رویاهای دور برده است.
هوش مصنوعی: به جای تلاش برای درمان او و جستجوی راه حل، بهتر است بپذیری که رفتار و خصوصیات او چیست.
هوش مصنوعی: تو در جمعی از حیوانات نشستهای و بدون دید و بصیرت سخن میگویی، گویی که مانند آنها تنها بر اساس خواسته و طبع خودشان حرف میزنی.
هوش مصنوعی: ما آدمهای رند و زیرکی هستیم که به خاطر حالت مستیمان به دام دروغ نیفتادهایم.
هوش مصنوعی: اگر لحظهای در خود فرورفتی، متوجه میشدی که در دنیا هیچکس احمقتر از خودت نیست.
هوش مصنوعی: خوابیدن زیر فشار دشمن نشانهای از افتخار است، اما پذیرفتن نصایح و سخنان عزیزان عیب و ننگ به شمار میآید.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.