چو مرد رهرو اندر راه حق ثابتقدم گردد
وجود غیر حق در چشم توحیدش عدم گردد
کمر بندد قلمکردار سر در پیش و لب بر هم
به هر حرفی که پیش آید به تارک چون قلم گردد
ز چوگان ملامت نادر آن کس روی برتابد
که در راه خدا چون گوی سر تا سر قدم گردد
سم یکران سلطان را در این میدان کسی بیند
که پیشانی کند چون میخ و همچون نعل خم گردد
تو خواهی نیک و خواهی بد کن امروز ای پسر کاینجا
عمل گر بد بود ور نیک بر عامل رقم گردد
مبین کز ظلمِ جباری، کمآزاری ستم بیند
ستمگر نیز روزی کشتهٔ تیغ ستم گردد
در این گرداب بیپایان منه بار شکم بر دل
که کشتی روز طوفان غرقه از بار شکم گردد
به سعی ای آهنین دل مدتی باری بکش کآهن
به سعی آیینهٔ گیتینما و جام جم گردد
تکاپوی حرم تا کی، خیال از طبع بیرون کن
که محرم گر شوی، ذاتت حقایق را حرم گردد
کبایر سهمگین سنگیست در ره مانده مردم را
چنین سنگی مگر دایر به سیلاب ندم گردد
غمی خور کان به شادیهای بیاندازه انجامد
چو بیعقلان مرو دنبال آن شادی که غم گردد
خداوندان فتح ملک و کسر دشمنان را گوی
بر ایشان چون بگشت احوال، بر ما نیز هم گردد
دلت را دیدهها بردوز تا عین الیقین گردد
تنت را زخمها برگیر تا کنز الحکم گردد
درونت حرص نگذارد که زر بر دوستان پاشی
شکم خالی چو نرگس باش تا دستت درم گردد
خداوندا گر افزایی بدین حکمت که بخشیدی
مرا افزون شود بیآنکه از ملک تو کم گردد
فتاد اندر تن خاکی، ز ابر بخششت قطره
مدد فرما به فضل خویش تا این قطره یم گردد
امید رحمتست آری خصوص آن را که در خاطر
ثنای سید مرسل نبی محترم گردد
محمد کز ثنای فضل او بر خاک هر خاطر
که بارد قطرهای در حال دریای نعم گردد
چو دولت بایدم تحمید ذات مصطفی گویم
که در دریوزه صوفی گرد اصحاب کرم گردد
زبان را درکش ای سعدی ز شرح علم او گفتن
تو در علمش چه دانی باش تا فردا علم گردد
اگر تو حکمت آموزی به دیوان محمد رو
که بوجهل آن بود کو خود به دانش بوالحکم گردد
ز قعر جاودانی رست و صاحب مال دنیا شد
هر آن درویش صاحبدل کز این در محتشم گردد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با وصف رهرو راه حق آغاز میشود که جز خدا چیزی نمیبیند و با فروتنی کامل فرمان میبرد. سپس سعدی اندرزهایی دربارهٔ پاداش عمل، فرجام ستمگر، پرهیز از شکمپرستی و آز، توبه از گناه و ناپایداری قدرت میدهد. در ادامه از خدا افزونی حکمت میخواهد و سخن را به ستایش پیامبر میکشاند و او را سرچشمهٔ دانش و رحمت میداند و حکمت جدا از او را مانند ادعای ابوجهل نادانی میشمارد.
هوش مصنوعی: وقتی رهرو در راه خدا پایدار و استوار شود، در چشم یکتاپرست او هستیِ هر چیزی جز خدا نیست و نابود میشود.
هوش مصنوعی: چنین رهروی مانند قلم کمر خدمت میبندد، سر به زیر میافکند و لب فرو میبندد و در برابر هر فرمانی که پیش آید، مانند قلم با سر راه میرود؛ یعنی کاملاً فرمانبردار و فروتن است.
هوش مصنوعی: کسی که در راه خدا مانند گوی سراسر پا شده و یکسره در حرکت است، کمتر پیش میآید که از ضربههای چوگانِ سرزنش مردم روی بگرداند.
هوش مصنوعی: در این میدان تنها کسی سُم اسب پادشاه را میبیند (به درگاه او نزدیک میشود) که پیشانیاش را مانند میخ بر خاک بگذارد و مانند نعل خم شود؛ یعنی با فروتنی کامل.
هوش مصنوعی: ای پسر، امروز خواه نیکی کن خواه بدی، چون در این جهان هر کاری، بد یا نیک، به نام کنندهاش نوشته میشود.
هوش مصنوعی: به این نگاه نکن که بیآزاری از ستم ستمگری رنج میبیند؛ ستمگر هم روزی با شمشیر ستم کشته میشود.
هوش مصنوعی: در این گرداب بیپایانِ دنیا بار شکمپرستی را بر دل مگذار، چون کشتی در روز طوفان از سنگینی بارِ درونش غرق میشود.
هوش مصنوعی: ای سختدل، مدتی با کوشش رنج بکش؛ زیرا آهن هم با کوشش و صیقل به آینهای جهاننما و جام جم تبدیل میشود.
هوش مصنوعی: تا کی گرد کعبه میدوی؟ خیالهای بیهوده را از سرشت خود بیرون کن؛ اگر محرم راز شوی، وجود خودت حرمِ حقیقتها میشود.
هوش مصنوعی: گناهان بزرگ مانند سنگی هولناک بر سر راه مردم مانده است و چنین سنگی تنها با سیلاب پشیمانی و توبه از جا کنده میشود.
هوش مصنوعی: غمی را بپذیر که سرانجامش شادیهای بیشمار است و مانند نادانان به دنبال شادیای که به غم میانجامد مرو.
هوش مصنوعی: به صاحبان کشورگشایی و دشمنشکنی بگو: همانگونه که روزگار بر پیشینیان دگرگون شد، بر ما هم دگرگون خواهد شد؛ یعنی هیچ قدرتی پایدار نیست.
هوش مصنوعی: بر دلت چشمها بدوز تا دلت به عینالیقین (دیدن یقینی حقیقت) برسد، و زخمها و رنجها را بر تن بپذیر تا تنت گنجینهٔ حکمت شود.
هوش مصنوعی: آزِ درونت نمیگذارد بر دوستان زر ببخشی؛ مانند نرگس شکمت را تهی و دلت را از آز خالی نگه دار تا دستت مانند نرگس پر از سکه و بخشنده شود.
هوش مصنوعی: خدایا، اگر بر این دانش و حکمتی که به من بخشیدهای بیفزایی، برای من افزون میشود بیآنکه چیزی از دارایی تو کم شود.
هوش مصنوعی: از ابر بخشش تو قطرهای در این تن خاکی افتاده است؛ با فضل خود یاری کن تا این قطره دریا شود.
هوش مصنوعی: آری، امید رحمت هست، بهویژه برای کسی که ستایش سرور پیامبران، پیامبر گرامی، در دلش جاری باشد.
هوش مصنوعی: محمد کسی است که اگر قطرهای از ستایش فضیلت او بر خاک دل کسی ببارد، بیدرنگ دریایی از نعمتها میشود.
هوش مصنوعی: هرگاه خواهان دولت و نیکبختی باشم، ستایش مصطفی را میگویم، همانگونه که صوفی برای دریوزگی به گرد بخشندگان میگردد.
هوش مصنوعی: سعدی، زبانت را از شرح دانش او نگه دار؛ تو از دانش او چه میدانی؟ صبر کن تا فردای قیامت که بزرگی او مانند پرچمی آشکار شود.
هوش مصنوعی: اگر حکمت میآموزی، به دیوان و درگاه محمد برو؛ زیرا ابوجهل همان کسی بود که با تکیه بر دانش خود را «ابوالحکم» میدانست و نادان ماند.
هوش مصنوعی: هر درویش روشندلی که از این درگاه بزرگی و حرمت یابد، از ژرفای همیشگی (دوزخ و تباهی) رها میشود و توانگر میگردد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
چو آن زلف بخم بینم ز غم پشتم بخم گردد
چو آن چشم دژم بینم روان من دژم گردد
چو بر من بگذرد شادان دل من جفت غم گردد
رخ دینار گون من ز دیده پر درم گردد
چو آن زلفین چون سنبل بگرد گل رقم گردد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.