گنجور

غزل ۶۲۸

 
سعدی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

تا کی روم از عشق تو شوریده به هر سوی

تا کی دوم از شور تو دیوانه به هر کوی

صد نعره همی‌آیدم از هر بن مویی

خود در دل سنگین تو نگرفت سر موی

بر یاد بناگوش تو بر باد دهم جان

تا باد مگر پیش تو بر خاک نهد روی

سرگشته چو چوگانم و در پای سمندت

می‌افتم و می‌گردم چون گوی به پهلوی

خود کشته ابروی توام من به حقیقت

گر کشتنیم بازبفرمای به ابروی

آنان که به گیسو دل عشاق ربودند

از دست تو در پای فتادند چو گیسوی

تا عشق سرآشوب تو همزانوی ما شد

سر برنگرفتم به وفای تو ز زانوی

بیرون نشود عشق توام تا ابد از دل

کاندر ازلم حرز تو بستند به بازوی

عشق از دل سعدی به ملامت نتوان برد

گر رنگ توان برد به آب از رخ هندوی

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

محمدرضا شجریان » غوغای عشقبازان » ساز و آواز افشاری

امیر محمد تفتی » شهر بی صدا » ساز و آواز بیات اصفهان

محمدرضا شجریان » غوغای عشقبازان » ادامه ساز و آواز

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

حسین نوشته:

اینقدر این غزل زیباست که میشه سال‌ها زمزمه‌اش کرد و خسته نشد

ناشناس نوشته:

خیلی زیباست. به جرات می تونم بگم زیباترین شعر عاشقانه ای هست که تا حالا خوندم و استاد شجریان هم چه زیبا با صدای دلنشین خودش در آلبوم “غوغای عشقبازان ” این شعر رو خوندن. دم شما گرم

جی 7 نوشته:

حرز=دعایی که بر کاغذ نویسند و همراه خود نگه میدارند/تعویذ
به فارسی چشم پنام گویند

دکتر رضا گل محممدی نوشته:

نقطه ی اوج تسلط استاد سخن سعدی بر واژگان و مفاهیم و آوای واژه ها در این شعرش به نمایش درومده. چینش آوایی واژه ها و موسیقی نهفته در اون که به سادگی زیباترین تصویر از معشوق رو به راحتی در اختیار تخیل مغز انسان قرار می ده.

چکامه نوشته:

خود کشته ی ابروی تو ام من به حقیقت
گر کشته نیم باز بفرمای به ابروی

شمس الحق نوشته:

چکامه محترم !
گر کشتنیم یعنی اگر کشتنی هستم یا قرار است [یا باید] کشته شوم ، مثل رفتنیم یا آمدنیم یا ماندنیم .

گمنام نوشته:

چکامه گرامی درود
ابروی تو هم اینک مرا کشته است
ور گمان میکنی هنوزم نیم جانی است، بار دیگر بفرمای
آفرین بر دقت نظر.

چکامه نوشته:

شمس الحق گرامی
شما درست میفرمایید ولی منظور این است که اگر فکر می کنی کشته نشده ام هنوز باز به ابروی خود اشارتی کن

گمنام نوشته:

گر کشته نیم ( کشته نشده ام ) باز بفرمای به ابروی
سخن از کشتنی بودن( قرار است کشته شوم) در میان نیست

شمس الحق نوشته:

جناب چکامه عزیز ، متوجه فرمایش متین حضرتعالی هستم ، اما به زعم حقیر شما شعر را به میل خود تغییر داده اید تا به آن معنی مطابق ذوق خویش بدهید ، حقیر سعدی دان نیستم ، اما به یک جلد کتاب خطی که از پدر میراث دارم نگریستم و کلمه مورد اشاره را [ کشتنیم ] یافتم . اینکه در خصوص شعرش سخن می گوییم استاد سخن است و بی گمان فرق میان [کشتنیم] و [کشته نیم ] را می دانسته است ، اگر جنابعالی به نسخه ای که [کشته نیم] ذکر شده باشد دست یازیده اید ، سخن دیگریست که لابد است به آن نسخه اشارت خواهید فرمود و حاشیه ای علمی و صحیح درج خواهید کرد ، در خصوص معنی بیت به شکل موجود فعلی استنباط حقیر اینست که [ کشته ابروی توام من ] یک تعارف است و کسی کشته نشده ، اما [به حقیقت] بر می گردد به مصراع دوم ، اینگونه : [ به حقیقت گر کشتنیم (کشتنی هستم) باز بفرمای به ابروی ] اینجا دیگر کار از تعارف گذشته است و به واقع سخن از کشته شدن به اشاره ابروی دوست می فرماید ، این بیت و کل غزل بار عرفانی قوی دارد ، با احترام و پوزش از تصدیع و اطاله کلام .

رضا نوشته:

گر کشتنی ام، باز(رها) بفرمای به ابروی.در این معنی با گره گشودن از ابرو نزدیکی معنایی دارد.

... نوشته:

سعدی با هنرمندی مجموعه ای از مضامین رایج در عاشقانه های شعر فارسی رو در این غزل بیان کرده. غزلیات سعدی مثل یه دایرة المعارف میتونه تمام موتیف های عاشقانه شعر فارسی رو به ما معرفی کنه.
در بیت اول، شوریدگی عاشق، بیت دوم بی اعتنایی معشوق، بیت سوم خاکساری و جانبازی عاشق، بیت چهارم سرگشتگی و البته تسلیم عاشق در برابر معشوق، بیت پنجم باز هم به جانبازی و پاکبازی عاشق، بیت ششم برتری معشوق نسبت به سایر خوبرویان، بیت هفتم وفاداری عاشق به معشوق و البته گوشه نشینی و بریدن از خلق (سر بر نگرفتن از زانو، کنایه از عزلت و مراقبه)، بیت هشتم فرازمانی و ازلی و ابدی بودن عشق عاشق و بالاخره بیت آخر با استفاده از اغراق بسیار زیبا، وفاداری و ریشه دار بودن عشق عاشق بیان میشه.
من بیت آخر رو شاه بیت این غزل می دونم. فوق العاده بیان شده.

ناشناخته نوشته:

جناب شمس الحق
به نظرم مصرع اول بیت را نمی خوانید
آنکه خود کشته طرف مربوطه !! است ، بازهم کشتنی است ؟؟؟

کانال رسمی گنجور در تلگرام