با مرغکان خویش، چنین گفت ماکیان
کای کودکان خُرد، گه کار کردن است
روزی طلب کنید، که هر مرغ خُرد را
اول وظیفه، رسم و ره دانه چیدن است
بی رنج نوک و پا، نتوان چینه جست و خورد
گر آب و دانهایست، به خونابه خوردن است
درمانده نیستید، شما را به قدر خویش
هم نیروی نشستن و هم راه رفتن است
پنهان، ز خوشهای بربائید دانهای
در قریه گفتگوست، که هنگام خرمن است
فریاد شوق و بازی طفلانه، هفتهایست
گر بشنوید، وقت نصیحت شنیدن است
گیتی، دمی که رو به سیاهی نهد، شب است
چشم، آنزمان که خسته شود، گاه خفتن است
بی من ز لانه دور نگردید هیچ یک
تنها، چه اعتبار در این کوی و برزن است
از چشم طائران شکاری، نهان شوید
گویند با قبیلهٔ ما، باز دشمن است
جز بانگ فتنه، هیچ به گوشم نمیرسد
یا حرف سر بریدن و یا پوست کندن است
نخجیرگاهها و کمانها و تیرهاست
سیمرغ را، نه بیهده در قاف مسکن است
با طعمهای ز جوی و جری، اکتفا کنید
آسیب آدمی است، هر آنجا که ارزان است
هر جا که سوگ و سور بود، مرغ خانگی
رانش به سیخ و سینه به دیگ مسمن است
از خون صدهزار چو ما طائر ضعیف
هر صبح و شام، دامن گیتی ملون است
از آب و دان خانهٔ بیگانگان چه سود
هر کس که منزوی است زاندیشه ایمن است
پیدا هزار دام ز هر بام کوتهی است
پنهان هزار چشم به سوراخ و روزن است
زینسان که حمله میکند این گنبد کبود
افتد، نرفته نیمرهی، گر تهمتن است
هر نقطه را، به دیدهٔ تحقیق بنگرید
صیاد را علامت خونین به دامن است
از لانه، هیچگاه نگردید تنگ دل
کاینخانه بس فراخ و بسی پاک و روشن است
با مرغ خانه، مرغ هوا را تفاوتی است
بال و پر شما، نه برای پریدن است
ما را به یک دقیقه توانند بست و کشت
پرواز و سیر و جلوه، ز مرغان گلشن است
گر به دام حیلهٔ مردم فتادهایم
ایام هم، چو وقت رسد، مردم افکن است
تلخست زخم خوردن و دیدن جفای سنگ
گر زانکه سنگ کودک و گر زخم سوزن است
جائی که آب و دانه و گلزار و سبزهایست
آنجا فریب خوردن طفلان، مبرهن است


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مادر دوراندیش به فرزندانش، مرغکان، نصیحت میکند که برای تأمین روزی خود باید کار کنند و از زحمت کشیدن هراسی نداشته باشند. او آنها را به احتیاط و پایبندی به اصول زندگی دعوت میکند و از خطراتی که در کمین آنهاست، هشدار میدهد. مادر به فرزندانش میآموزد که تنها و بدون پشتیبانی نباید به دوردستها بروند و باید از چشمان سیمرغها و شکارچیان پنهان شوند. او تاکید میکند که هرگز نباید از خانه دور شوند و باید از خطرات و دامهایی که در محیط برایشان وجود دارد، آگاه باشند. در نهایت، او به آنها یادآور میشود که فریب شرایط ظاهری را نخورند و به سلامتی و امنیت خود اهمیت دهند.
هوش مصنوعی: ماکیان (مرغها) به فرزندان کوچک خود میگوید که باید کار و تلاش کنید و فقط به بازی و سرگرمی نپردازید.
هوش مصنوعی: هر روز برای خودتان تلاش کنید و سعی داشته باشید، زیرا وظیفهٔ اصلی هر پرندهٔ کوچک این است که ابتدا یاد بگیرد چگونه دانه را بچیند.
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن نعمت و غذا، باید تلاش و زحمت کشید و بدون سختی، نمیتوان به آنچه میخواهیم رسید. اگر آب و دانهای وجود دارد، تنها با تکیه بر شانس و بدون کار و کوشش نمیتوان از آن بهرهمند شد.
هوش مصنوعی: شما در وضعیت سختی قرار ندارید و به اندازهٔ توان خود هم میتوانید نشسته بمانید و هم راه بروید.
هوش مصنوعی: دانهای از خوشهای برداشت شده و در یک روستا گفتگویی در حال انجام است که زمان برداشت فصل خرمن (دورهٔ برداشت محصول) فرا رسیده است.
هوش مصنوعی: بچهها مدتی است که با شوق و بازی خود فریاد میزنند و اگر کسی صدایشان را بشنود، زمان خوبی برای دریافت نصیحت و پند است.
هوش مصنوعی: زمانی که دنیا به سوی تاریکی میرود، شب فرا میرسد. و زمانی که انسان خسته میشود، وقت خواب فرا میرسد.
هوش مصنوعی: هیچکدام از طائران (پرندگان) بدون من از لانه دور نمیشوند، زیرا در این کوی و برزن (محله) به تنهایی ارزشی برای آنها نیست.
هوش مصنوعی: از چشم پرندگان شکاری پنهان شوید، زیرا میگویند که این پرندگان با قبیله ما دشمنی دارند.
هوش مصنوعی: تنها صدای شورش و فتنه به گوشم میرسد و هیچ چیز دیگری نمیشنوم، یا سخن از کشتن و بریدن سر است یا از پوست کندن.
هوش مصنوعی: سیمرغ به عنوان موجودی بزرگ و نمادین، در مکانهایی مثل شکارگاهها و با ابزارهایی مثل کمان و تیر قرار دارد؛ این نشان دهندهٔ این است که او به راحتی به دست نمیآید و بیدلیل در قاف (جایی از داستانهای کهن) زندگی نمیکند.
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن آنچه که برایتان مفیدتر است، باید از چیزهای کمهزینه و ساده استفاده کنید؛ زیرا هرجا که چیزی ارزان و رایگان باشد، ممکن است به ضرر شما باشد و آسیب برساند.
هوش مصنوعی: هر جا که شادی و غم (سور و سوگ) وجود دارد، مرغ خانگی برای تهیه غذا به سیخ میرود و سینهاش برای پختن به دیگ آماده میشود. این بیان به این معنی است که در موقعیتهای مختلف انسانی، از زندگی در شادی و غم، برای تهیه غذا از موجودات حتی بیگناه استفاده میشود.
هوش مصنوعی: از خون بسیار افرادی مانند ما که مانند پرندگان ضعیف هستند، هر صبح و شام، دامن زمین پر از رنگ و نشانههای مختلف است.
هوش مصنوعی: آب و دان (غذا و مایحتاج) خانهٔ دیگران برای کسی که بیگانه است فایدهای ندارد؛ زیرا هر فردی که خود را از دیگران جدا کند، از اندیشههای نادرست و مشکلات در امان خواهد بود.
هوش مصنوعی: در هر گوشه و کنار، هزاران دام و تله پنهان است که قربانیان را شکار میکند. همچنین، در هر سوراخ و روزنی، هزار چشم وجود دارد که به نظارت و رصد رفتارها میپردازد.
هوش مصنوعی: در این بیت به عظمت و قدرت حوادث اشاره شده است. به این معنا که وقتی این گنبد آسمانی (که نماد سرچشمهٔ بلایای طبیعی یا وقایع بزرگ است) اینچنین به ما حمله میکند، حتی تهمتن (فرزند رستم و نمایندهٔ قهرمانان بزرگ) نیز نخواهد توانست از آن دور بماند یا در برابر آن مقاومت کند.
هوش مصنوعی: هر نقطهای را با دقت و تفکر نگاه کنید؛ در اینجا نشانی از دردی وجود دارد که صیاد (شکارچی) به دامن خود دارد.
هوش مصنوعی: از لانه هیچوقت دلتنگ و آزرده نشو، زیرا این خانه بسیار وسیع و پاکیزه و روشن است.
هوش مصنوعی: مرغ خانه، یعنی مرغی که در لانه است و وابسته به مکان خود، با مرغی که در آسمان پرواز میکند، یعنی آن مرغ آزادی که در آسمان در حال پرواز است، تفاوت دارد. بال و پر داشتن این مرغ برای حرکت و پرواز نیست؛ به عبارت دیگر، امکانات و استعدادهای او به دلیل محصور بودن در خانه نمیتواند به فعلیت برسد.
هوش مصنوعی: انسانها میتوانند در یک لحظه ما را به دام بیندازند و از پرواز و زیباییمان، که متعلق به عالم معنوی و گلشن است، جلوگیری کنند.
هوش مصنوعی: اگر در تلهٔ فریب مردم گرفتار شدهایم، در زمان مناسب، مردم ما را رها میکنند و از ما دور میشوند.
هوش مصنوعی: زخم خوردن و دیدن جفای سنگ، چقدر تلخ و دردناک است، حتی اگر سنگ به دست کودک باشد یا زخم از سوزن باشد.
هوش مصنوعی: جایی که منابع طبیعی مانند آب، دانه، گل و سبزه وجود دارد، طبیعی است که بچهها فریب بخورند و به راحتی تحت تأثیر قرار گیرند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
از زین دین عراق و خراسان مزین است
این را دلیل ظاهر و حجت مبرهن است
حاجت نیایدش به دلیلی و حاجتی
کاقبال او شناخته چون روز روشن است
بر قدّ بخت او سَلَبی دوخته است چرخ
[...]
صدرا! بدان خدای که مرغ ثناش را
در کام سالکان طریقت نشیمن است
گامی فراخ در ره حکمش همی رود
این چرخ تنگ بسته که چون کره توسن است
راتب ده وجد که بر خوان قدرتش
[...]
صاحبقرآنی تو فلک را مبرهن است
سلطان نشانی تو در آفاق روشن است
هنگام نام دعوی مردی کند مطرز
در روز نام و ننگ و فتوت کم از زن است
هرجا که فتنه ئیست در اوش منزل است
هر جا که سفله ئیست بر اوش مسکن است
گر بغض نقطه ئیست دل اوش دایره ست
[...]
امشب به راستی شب ما روز روشن است
عید وصال دوست علی رغم دشمن است
باد بهشت میگذرد یا نسیم باغ
یا نکهت دهان تو یا بوی لادن است
هرگز نباشد از تن و جانت عزیزتر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.