سوخت اوراق دل از اخگر پنداری چند
ماند خاکستری از دفتر و طوماری چند
روح زان کاسته گردید و تن افزونی خواست
که نکردیم حساب کم و بسیاری چند
زاغکی شامگهی دعوی طاوسی کرد
صبحدم فاش شد این راز ز رفتاری چند
خفتگان با تو نگویند که دزد تو که بود
باید این مسئله پرسید ز بیداری چند
گر که ما دیده ببندیم و بمقصد نرسیم
چه کند راحله و مرکب رهواری چند
دل و جان هر دو بمردند ز رنجوری و ما
داروی درد نهفتیم ز بیماری چند
سودمان عجب و طمع، دکه و سرمایه فساد
آه از آن لحظه که آیند خریداری چند
چه نصیبت رسد از کشت دوروئی و ریا
چه بود بهرهات از کیسهٔ طراری چند
جامهٔ عقل ز بس در گرو حرص بماند
پود پوسید و بهم ریخته شد تاری چند
پایه بشکست و بدیدیم و نکردیم هراس
بام بنشست و نگفتیم بمعماری چند
آز تن گر که نمیبود، بزندان هوی
هر دم افزوده نمیگشت گرفتاری چند
حرص و خودبینی و غفلت ز تو ناهارترند
چه روی از پی نان بر در ناهاری چند
دید چون خامی ما، اهرمن خام فریب
ریخت در دامن ما درهم و دیناری چند
چو ره مخفی ارشاد نمیدانستیم
بنمودند بما خانهٔ خماری چند
دیو را گر نشناسیم ز دیدار نخست
وای بر ما سپس صحبت و دیداری چند
دفع موشان کن از آن پیش که آذوقه برند،
نه در آن لحظه که خالی شود انباری چند
تو گرانسنگی و پاکیزگی آموز، چه باک
گر نپویند براه تو سبکساری چند
به که از خندهٔ ابلیس ترش داری روی
تا نخندند بکار تو نکوکاری چند
چو گشودند بروی تو در طاعت و علم
چه کمند افکنی از جهل به دیواری چند
دل روشن ز سیه کاری نفس ایمن کن
تا نیفتاده بر این آینه زنگاری چند
دفتر روح چه خوانند زبونی و نفاق
کرم نخل چه دانند سپیداری چند
هیچکس تکیه به کار آگهی ما نکند
مستی ما چو بگویند به هشیاری چند
تیغ تدبیر فکندیم به هنگام نبرد
سپر عقل شکستیم ز پیکاری چند
روز روشن نسپردیم ره معنی را
چه توان یافت در این ره بشب تاری چند
بسکه در مزرع جان دانهٔ آز افکندیم
عاقبت رست بباغ دل ما خاری چند
شورهزار تن خاکی گل تحقیق نداشت
خرد این تخم پراکند به گلزاری چند
تو بدین کارگه اندر، چو یکی کارگری
هنر و علم بدست تو چو افزاری چند
تو توانا شدی ایدوست که باری بکشی
نه که بر دوش گرانبار نهی باری چند
افسرت گر دهد اهریمن بدخواه، مخواه
سر منه تا نزنندت بسر افساری چند
دیبهٔ معرفت و علم چنان باید بافت
که توانیم فرستاد ببازاری چند
گفتهٔ آز چه یک حرف، چه هفتاد کتاب
حاصل عجب، چه یک خوشه، چه خرواری چند
اگرت موعظهٔ عقل بماند در گوش
نبرندت ز ره راست بگفتاری چند
چه کنی پرسش تاریخ حوادث، پروین
ورقی چند سیه گشته ز کرداری چند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بررسی چالشهای انسانی میپردازد و در آن به تأمل در رفتارها و باورهای نادرست اشاره میشود. از یک سو، روح و جسم انسان در تقابل با احساسات و آمال دچار ضعف و خستگی میشوند، و از سوی دیگر، حرص و ریاکاری به فساد فردی و اجتماعی دامن میزنند. شاعر از خطرات غفلت و خودبینی سخن میگوید و بر لزوم آگاهی و دوری از دسیسههای شیطانی تأکید میکند. این شعر در نهایت به دعاوی عقل و طمع اشاره دارد و خواننده را به تفکر در مورد خطرات رفتارهای نادرست و کژراههها دعوت میکند.
هوش مصنوعی: دلتنگی و غم دل مانند آتش بر صفحات دل تاثیر گذاشته است، بهطوری که دیگر هیچ چیزی جز خاکستری از تجربیات گذشته باقی نمانده است.
هوش مصنوعی: روح ما به دلیل دلمشغولی و مشکلات کم شده است، در حالی که بدن به دنبال لذت و افزونطلبی است؛ ما نمیخواهیم تفاوت میان کم و زیاد را در نظر بگیریم.
هوش مصنوعی: زاغی در غروب ادعای پرندهای زیبا و باوقار (طاووس) را کرد، اما در صبح راز این ادعا به خاطر رفتارهای نادرستش آشکار شد.
هوش مصنوعی: خفتهها نمیدانند که دزد تو کیست؛ باید این را از کسانی پرسید که بیدار هستند و در جریان امور قرار دارند.
هوش مصنوعی: اگر ما چشمهایمان را ببندیم و به مقصد نرسیم، این مرکب و راهی که داریم چه فایدهای دارد؟
هوش مصنوعی: دل و جان ما به خاطر رنج و غم به شدت آسیب دیدهاند و ما دارویی برای درمان این درد را پنهان کردهایم، در حالی که بیماریهای زیادی وجود دارد.
هوش مصنوعی: ما از حسادت و طمع دچار سود و زیان شدهایم. وای به روزی که خریداران فریبکار بیایند و از ما بخرند.
هوش مصنوعی: آنچه از کشتن دوستی و نیرنگ بدست میآوری چیست و چه سودی از داشتن کیسهای پر از پول بدون صداقت خواهی داشت؟
هوش مصنوعی: عقل انسان بهخاطر آز و حرص بسیار، در بند و اسیر مانده و به همین دلیل همچون پارچهای فرسوده و نامنظم شده است.
هوش مصنوعی: پایهٔ عقل و فهم ما شکسته شد و مشکلات را دیدیم، اما از ترس واکنشی نشان ندادیم؛ به نحوی که مانند راحت نشستن بر بام خانه، در مقابل خرابکاریها ساکت ماندیم.
هوش مصنوعی: اگر جسم انسان وجود نداشت، هوای نفس و خواستههای دنیا هر لحظه سبب نمیشد که او به مشکلات و گرفتاریهای بیشتری دچار شود.
هوش مصنوعی: حرص و خودبینی و بیتوجهی به خود، از تو زیانبارترند، پس چرا به دنبال نان و روزی، بر در سفرهی دیگران میروی؟
هوش مصنوعی: اهرمَن (شیطان) با مشاهدهٔ نادانی و سادگی ما، فریبهای زیادی را در دل و زندگیمان ریخته است که شامل مال و ثروت (درهم و دینار) میشود.
هوش مصنوعی: چون ما نتوانستیم راه پنهان هدایت را بشناسیم، چند خانه را که مظهر دیوانگی و مستی بود، به ما نشان دادند.
هوش مصنوعی: اگر دیو (نیروی شر یا شیطان) را از اولین ملاقات نشناسیم، پس وای بر ما که بعد از آن هم صحبت و دیدارهای بسیاری خواهیم داشت که به فریب ما منجر میشود.
هوش مصنوعی: موشها را قبل از این که آذوقهها را بردارند، دور کن، نه زمانی که انبارها خالی شدهاند و دیگر چیزی باقی نمانده است.
هوش مصنوعی: تو ارزشمندی و باید پاکی را یاد بگیری، پس نگران نباش اگر برخی افراد بیارزش و سبکمغز از راه تو دوری کنند.
هوش مصنوعی: بهتر است به جای اینکه از خندهی ابلیس (نماد شر و فریب) ناراحت باشی، نگران نباشی و به کارهای خوب و نیک خود ادامه دهی، چون ممکن است عدهای بخواهند بر کار نیک تو بخندند یا آن را نادیده بگیرند.
هوش مصنوعی: وقتی درهای عبادت و علم به روی تو باز شد، چه نیازی به دور افکندن جهل در دیواری ضخیم و محکم است؟
هوش مصنوعی: دل را از بدیهای نفس پاک و روشن کن تا این آینه، که نماد دل است، زنگار نگیرد.
هوش مصنوعی: نفس انسان در عالم روح به همین زبونی و نفاق چه ارزشی دارد؟ همچنین، صفات خوب و زیبا، مانند خرما یا دانههای نخل، چگونه میتواند از صفات درختان بلند و بزرگتر معلوم شود؟
هوش مصنوعی: هیچکس به علم و دانش ما تکیه نمیکند، زیرا وقتی بگویند که ما در حالت هوشیاری و فکری هستیم، از شدت شوق و سرخوشی ما چیزی نمیفهمند.
هوش مصنوعی: در زمان جنگ و نبرد، ما به طور عمدی از برنامهریزی خود فاصله گرفتیم و به جای استفاده از خرد و عقل، موانع را کنار گذاشته و به انجام کارهایی که ممکن است احمقانه باشد، پرداختیم.
هوش مصنوعی: ما در روشنایی روز، فرصت را برای درک معنی از دست ندادیم؛ چه میتوان در این مسیر با شبهای تاریک، درک کرد و فهمید؟
هوش مصنوعی: ما در وجود و دل خود، به مقدار زیادی خواستههای ناپیدا و آز را پراکندهایم و در نهایت آنچه به دست آوردیم، تنها برخی مشکلات و دردهای ناامیدکننده است.
هوش مصنوعی: این جسم خاکی همانند شورهزاری است که نمیتواند گل تحقیق را پرورش دهد. خرد (عقل و درک) این دانه (آگاهی یا تلاش) را در زمینهای مختلفی پراکنده کرده است، ولی نتیجهای جز چند گل بیارزش نداشته است.
هوش مصنوعی: تو در این دنیای کار، مانند یک کارگر هستی که هنر و دانشات ابزارهایی ارزشمند در دستان تو هستند.
هوش مصنوعی: تو به قدری توانا شدهای که میتوانی بار سنگینی را حمل کنی، نه اینکه بار و مسئولیتی سنگین بر دوش خود بگذاری.
هوش مصنوعی: اگر اهریمن بدخواه بر تو تسلط یابد، نه تنها مابست نیاور، بلکه از قدرت او نترس و گرنه کنترلت را از دست میدهی و گرفتار مشکلاتی میشوی.
هوش مصنوعی: برای شناخت و علم باید آنقدر زیبا و دلپذیر آنها را بیافزاییم که بتوانیم به فروش برسانیم و کسی را مجذوب خود کنیم.
هوش مصنوعی: گفتههای آزمند فقط یک جمله ارزش دارند، درست مانند اینکه یک خوشه انگور به اندازه یک انبار بزرگ میوه ارزشمند نیست.
هوش مصنوعی: اگر پند و نصیحت عقل به درستی در ذهنت باقی بماند، مردم تو را به راه راست هدایت نخواهند کرد و تو همچنان در گفتارهای مختلف سرگردان خواهی ماند.
هوش مصنوعی: برای چه تاریخ حوادث را میپرسی، پروین؟ ورقی چند از آن سیاه شده به خاطر کارهای بعضی انسانها.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
کی شود سرو من آگه ز دل افکاری چند
تا چو گل در ته پا نشکندش خاری چند
چون گل از پرده برون آی و مبین لاله صفت
خانه آتش زده سوخته زاری چند
ایکه با همنفسان روز و شبی میخواره
[...]
ما اسیران چه کسانیم، گرفتاری چند
روزگار خوش ما چیست، شب تاری چند
سینه برهنه بر گلشن از آن میمالم
کز ره مرغ چمن، چیده شود خاری چند
دل چو مویی شد و نگشود کس از وی گرهی
[...]
سوی این زهد فروشان بگذر باری چند
سبحهای بدل ساز به زناری چند
همچو گل سرزده از برگ گلش خاری چند
لیک خاری که بود غیرت گلزاری چند
می کشیدیم یکی ناله ی مستانه اگر
[...]
تا سپردی بمن از آن خم مو تاری چند
بر سر ما و دل آورده غمت کاری چند
لعل خندان تو ضحاک و زجادوئی زلف
رخنه ها کرده بمغزم زفسون ماری چند
بوده آن حلقه مو منزل دلهای خراب
[...]
تا به دل خوردهام از عشق گلی خاری چند
باز گردیده به رویم در گلزاری چند
دست همت به سر زلف بلندی زدهام
که به هر تار وی افتاده گرفتاری چند
تا مرا دیده بر آن نرگس بیمار افتاد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.