ای دل، بقا دوام و بقائی چنان نداشت
ایام عمر، فرصت برق جهان نداشت
روشن ضمیر آنکه ازین خوان گونه گون
قسمت همای وار به جز استخوان نداشت
سرمست پر گشود و سبکسار برپرید
مرغی که آشیانه درین خاکدان نداشت
هشیار آنکه انده نیک و بدش نبود
بیدار آنکه دیده بملک جهان نداشت
کو عارفی کز آفت این چار دیو رست
کو سالکی که زحمت این هفتخوان نداشت
گشتیم بی شمار و ندیدیم عاقبت
یک نیکروز کاو گله از آسمان نداشت
آنکس که بود کام طلب، کام دل نیافت
وانکس که کام یافت، دل کامران نداشت
کس در جهان مقیم به جز یک نفس نبود
کس بهره از زمانه به جز یک زمان نداشت
زین کوچگاه، دولت جاوید هر که خواست
الحق خبر ز زندگی جاودان نداشت
دام فریب و کید درین دشت گر نبود
این قصر کهنه، سقف جواهر نشان نداشت
صاحب نظر کسیکه درین پست خاکدان
دست از سر نیاز، سوی این و آن نداشت
صیدی کزین شکسته قفس رخت برنبست
یا بود بال بسته و یا آشیان نداشت
روز جوانی آنکه به مستی تباه کرد
پیرانه سر شناخت که بخت جوان نداشت
آگه چگونه گشت ز سود و زیان خویش
سوداگری که فکرت سود و زیان نداشت
روگوهر هنر طلب از کان معرفت
کاینسان جهانفروز گهر، هیچ کان نداشت
غواص عقل، چون صدف عمر برگشود
دری گرانبهاتر و خوشتر ز جان نداشت
آنکو به کشتزار عمل گندمی نکشت
اندر تنور روشن پرهیز نان نداشت
گر ما نمیشدیم خریدار رنگ و بوی
دیو هوی برهگذر ما دکان نداشت
هر جا که گسترانده شد این سفرهٔ فساد
جز گرگ و غول و دزد و دغل میهمان نداشت
کاش این شرار دامن هستی نمیگرفت
کاش این سموم راه سوی بوستان نداشت
چون زنگ بست آینهٔ دل، تباه شد
چون کند گشت خنجر فرصت، فسان نداشت
آذوقهٔ تو از چه در انبار آز ماند
گنجینهٔ تو از چه سبب پاسبان نداشت
دیوارهای قلعهٔ جان گر بلند بود
روباه دهر چشم بدین ماکیان نداشت
گر در کمان زهد زهی میگذاشتیم
امروز چرخ پیر زه اندر کمان نداشت
دل را بدست نفس نمیبود گر زمام
راه فریب هیچ گهی کاروان نداشت
خوش بود نزهت چمن و دولت بهار
گر بیم ترکتازی باد خزان نداشت
از دام تن بنام و نشانی توان گریخت
دام زمانه بود که نام و نشان نداشت
هشدار ای گرسنه که طباخ روزگار
نامیخته به زهر، نوالی بخوان نداشت
گر بد بعدل سیر فلک، پشهٔ ضعیف
قدرت بگوشمالی پیل دمان نداشت
از دل سفینه باید و از دیده ناخدای
در بحر روزگار، که کنه و کران نداشت
آسوده خاطر این ره بی اعتبار را
پروین، کسی سپرد که بار گران نداشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به تنهایی و بیثباتی زندگی انسان و عدم وجود بخشش و پایدار ماندن در آن اشاره دارد. شاعر با مثالهایی از پرندهای که آشیانه ندارد و آدمی که در جستجوی حقیقت و معنی در زندگی است، به فانی بودن دنیا و ناپایداری نعمتها میپردازد. او همچنین به ناکامیها و فریبهای زندگی اشاره کرده و اذعان میکند که هر کسی به جز یک نفس در این جهان ماندگار نیست. در نهایت، شاعر با تأکید بر بیاعتباری زندگی، از خواندن نام و نشان میگوید و هشدار میدهد که ممکن است هر لحظه طعمه روزگار شویم.
هوش مصنوعی: ای دل، عمر جاویدان نبود و لحظههای زندگی فرصتی چون برق نداشت که مانا باشد.
هوش مصنوعی: آن کسی که در این زندگی رنگارنگ، فقط به جز استخوان نیافرید و چیزی از دنیا نداشت، مانند همای (پرندهای افسانهای) بود.
هوش مصنوعی: مرغی که هیچ آشیانهای در این دنیا نداشت، سرمست و شاداب از خوشحالی برپرید و با سبکی پرواز کرد.
هوش مصنوعی: کسی باید هوشیار باشد که از غم و شادی چیزی نزد خود ندارد و بیداری دارد که چشمش به پادشاهی و قدرت این جهان نیفتاده است.
هوش مصنوعی: کجا عارفی وجود دارد که از آسیب این دنیا رهایی یافته باشد و کجا سالکی هست که زحمت عبور از این مراحل سخت را نکشیده باشد؟
هوش مصنوعی: بسیاری از ما در جستجوی نیکبختی و خوشبختی بودهایم، اما در نهایت یک فرد نیکروز (خوشبخت) را نیافتیم که در برابر مشکلات و چالشهای زندگی، شکایتی از آسمان و سرنوشت نداشته باشد.
هوش مصنوعی: کسی که در طلب لذت و خواستههایش بود، نتوانست به خواستهاش برسد و کسی هم که به خواستههایش رسید، قلبش آرامش و خوشایندی نداشت.
هوش مصنوعی: هیچکس در دنیا به جز یک نفس (لحظهای) مقیم و ساکن نیست و هیچکس از زمان به جز یک زمان مشخص، بهرهای ندارد.
هوش مصنوعی: از این خانه موقت، هیچکس نتوانست بهدرستی خبر از زندگی ابدی و جاودان بگیرد.
هوش مصنوعی: اگر دام فریب و تزویر در این دشت نمیبود، قصر کهنهای که سقفش از جواهر ساخته شده، معنایی نداشت و خود به تنهایی نمیتوانست ارزش داشته باشد.
هوش مصنوعی: کسی که در این دنیا و در این خاک، همچنان نیازش را فراموش کرده و به هیچ کس امید و نیازی ندارد.
هوش مصنوعی: پرندهای که از این قفس شکسته آزاد نشده، یا بالی برای پرواز ندارد و یا جایی برای نشستن ندارد.
هوش مصنوعی: در دوران جوانی، شخصی که همه چیز را در حال مستی و خوشی از دست داد، در پیری متوجه شد که هیچ فرصتی در جوانی برای او باقی نمانده و شانس و بخت خوبی نداشته است.
هوش مصنوعی: کسی که به تجارت و داد و ستد مشغول است، چگونه میتواند متوجه منفعت و ضرر خود شود در حالی که فکرش به سود و زیان معطوف نیست؟
هوش مصنوعی: مُهرههای ارزشمند هنری را از مرکز شناخت و معرفت کسب کن، چون این انسانهایی که درخشش دنیا را به همراه دارند، هیچ عمق و منبعی برای دریافت آنها نداشتند.
هوش مصنوعی: عقل مانند غواصی است که وقتی صدف عمر را باز میکند، چیزی باارزشتر و زیباتر از جان ندارد.
هوش مصنوعی: کسی که در کشتزار کار و تلاش، گندم نمیکارد، در تنور روشن پرهیز از گناه نیز نان و روزی نخواهد داشت. به عبارت دیگر، برای به دست آوردن روزی حلال و خوب، باید در کار و تلاش کوشا بود.
هوش مصنوعی: اگر ما به خواستههای دنیوی و ظاهری (رنگ و بوی دیو) دل نمیسپردیم و به دنبال آنها نمیرفتیم، زندگیمان با آن همه تنش و فتنه، خریداری نمیداشت و دکان فریب در دل ما باز نمیشد.
هوش مصنوعی: هر جا که این سفرهٔ ناپاکی و فساد پهن شد، جز حیوانات درنده و مردم فاسد و تبهکار هیچ مهمان دیگری نداشت.
هوش مصنوعی: ای کاش این آتش و شور و شوق وجود انسانها را فرا نمیگرفت و ای کاش این آلودگیها راهی به باغ و بوستان خوب و زیبا پیدا نمیکردند.
هوش مصنوعی: وقتی که زنگ و کدورت دلی را پوشاند، دل زوال و نابودی میافتد؛ و زمانی که فرصت از میان میرود و دیگر به دست نمیآید، دیگر هیچ فایدهای نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: غذا و نیازهای تو چرا در انبار طمع مانده است و گنج و دارایی تو چرا نگهبان و محافظی ندارد؟
هوش مصنوعی: اگر دیوارهای قلعهٔ جان انسان بلند و محکم بود، هرگز روباه دهر (نماد حیلهگران و فریبکاران) نمیتوانست به ما کیان (مریمهای پاک و معصوم) آسیب برساند.
هوش مصنوعی: اگر در زمانهای گذشته، در کمان زهد (رهبانی) تیر میگذاشتیم، امروز چرخ روزگار (بخت) هیچ تیری برای ما نداشت. یعنی اگر از طریق زهد و تقوا میتوانستیم به اهدافمان برسیم، امروز دیگر چنین فرصتی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر دل تحت کنترل نفس نبود، هیچگاه کاروانی از فریب نمیتوانست آن را بکشاند و منحرف کند.
هوش مصنوعی: خوشایند است که از زیباییهای چمن و خوشیهای بهار لذت ببریم، اما اگر از وزش طوفان خزان و نابودی این زیباییها نمیترسیدیم، لذت ما کاملتر میشد.
هوش مصنوعی: انسان میتواند از قید و بندهای جسمی خود رهایی یابد، اما نمیتواند از دام رخدادهای زمان فرار کند، زیرا زمان هیچ نشانهای از خود برجای نمیگذارد.
هوش مصنوعی: ای گرسنه، توجه کن که آشپز روزگار غذایی را برای تو آماده کرده که پر از زهر است و نمیتوانی بر آن امیدی داشته باشی.
هوش مصنوعی: اگر پس از عدالت حاکمیت زمان، پشهٔ ضعیف هم قدرتی در برابر فیل نداشت، بهراستی نشان میدهد که ضعف و ناتوانی او چقدر زیاد است.
هوش مصنوعی: برای پیمودن دریا و مواجهه با چالشهای زندگی، نیاز است که از دل کشتی (سفینه) کمک بگیریم و ناخدای آن، یعنی کسی با تجربه و دانش، باید با دیدی روشن در مواجهه با مشکلات باشد، زیرا در این دریای زندگی هیچ جایی برای نادانی وجود ندارد و نمیتوان به آسانی به کنه و عمق مسائل پی برد.
هوش مصنوعی: پروین، کسی را میگوید که با آرامش و دلسردگی این مسیر غیرمعتبر را به او سپرده که هیچ بار سنگینی بر دوش ندارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
این عقل در یقین زمانه گمان نداشت
کز عقل را ز خویش زمانه نهان نداشت
در گیتی ای شگفت کران داشت هر چه داشت
چون بنگرم عجایب گیتی کران نداشت
هر گونه چیز داشت جهان تا به پای داشت
[...]
ای آنکه بیتو هیچ نظامی جهان نداشت
بر هیچحق زمانه چو تو قهرمان نداشت
تا در وجود نامدی از پردهٔ عدم
روی زمین ز نقش معالی نشان نداشت
گردون ز خاندان نبوت بهیچ قرن
[...]
بیمار کربلا به تن از تب توان نداشت
تاب تن از کجا که توان بر فغان نداشت
گر تشنگی ز پا نفکندش غریب نیست
آب آنقدر که دست بشوید ز جان نداشت
در کربلا کشید بلایی که پیش وهم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.