چو صبح رایت خورشید آشکار کند
ز مهر قبلهٔ افلاک زرنگار کند
زمانه مشعلهٔ قدسیان برافروزد
سپهر کسوت روحانیان شعار کند
خجسته خسرو سیارگان به طالع سعد
دگر عزیمت صحرا و کوهسار کند
چو خیل ترک که بر لشگر حبش تازد
چو شاه روم که آهنگ زنگبار کند
به زخم تیغ ممالک‌ستان کشور گیر
هزار رخنه در این نیلگون حصار کند
جهان حراقهٔ شب را به تف گرمی صبح
ز تاب شعلهٔ خورشید پر شرار کند
زمانه دامن افلاک را زلطف شفق
هزار لالهٔ نورسته در کنار کند
سپهر عقد ثریا نهاده بر کف دست
بدان امید که در پای شه نثار کند
صفای صبح دل عاشقان به دست آرد
نسیم باد صبا ساز نوبهار کند
رسید موسم نوروز و گاه آن آمد
که دل هوای گلستان و لاله‌زار کند
صبا فسانهٔ حوران سروقد گوید
چمن حکایت خوبان گلعذار کند
عروس گل ز عماری جمال بنماید
به ناز جلوه‌کنان عزم جویبار کند
سحاب گردن و گوش مخدرات چمن
ز فیض خویش پر از در شاهوار کند
هزار عاشق دلخسته را به یک نغمه
نوای بلبل شوریده بیقرار کند
صبا به هرچه زند دم به پیش لاله و گل
روایت از نفس نافهٔ تتار کند
ز ذوق نرگس تر آب در دهان آرد
اگر نگاه در این نظم آبدار کند
چنار دست برآورده روز و شب چون من
دعای دولت سلطان کامکار کند
در اینچنین سره فصلی چگویم آنکس را
که ترک بادهٔ جانبخش خوشگوار کند
کسیکه باده ننوشد چه خوشدلی بیند
دلیکه عشق نورزد دگر چه کار کند
غلام نرگس آنم که با صراحی می
گرفته دست بتی بر چمن گذار کند
گهی به بوسه‌ای از لعل او شود قانع
گهی به نقطه‌ای از لعلش اختصار کند
گهی حکایت عیش گذشته گوید باز
گهی شکایت احداث روزگار کند
دمی ز نغمهٔ نی نالهٔ حزین شنود
دمی به ساغر می چارهٔ خمار کند
نه همچو من که درونم بسوزد آتش شوق
چو یاد صحبت یاران غمگسار کند
کنار من شود از خون دیده مالامال
دل رمیده چو یاد دیار و یار کند
در این غریبی و آوارگی چنین که منم
مرا به لطف که پرسد که اعتبار کند
عبید را به از این نیست در چنین سختی
که تکیه بر کرم و لطف کردگار کند
نه بیش در طلب مال بی‌ثبات رود
نه اعتماد بر این جاه مستعار کند
به آب توبه ز کار جهان بشوید دست
ز توشه درگذرد گوشه اختیار کند
به صدق روی دعا همچو جبرئیل امین
به سوی بارگه شاه و شهریار کند
مگر عنایت شاه جهان ابو اسحاق
دلش به عاطفت خود امیدوار کند
جمال دنیی و دین آنکه آسمان به لند
غبار درگه او تاج افتخار کند
یگانه حیدر ثانی که در زمان نبرد
ز تاب حملهٔ او کوه زینهار کند
جهان پناها هرکس که بختیار بود
دعای جان تو سلطان بختیار کند
زمانه نام تو جمشید تاج‌بخش نهاد
فلک خطاب تو خورشیدکان یسار کند
خرد چو بازو و تیغ تو با خیال آرد
حدیث حیدر کرار و ذوالفقار کند
به روز معرکه بدخواه در برابر تو
چو روبهیست که با شیر کارزار کند
حسود جاه تو هرگه که پایه‌ای طلبد
سیاست تو اشارت به پای دار کند
هزار حاتم طی را به گاه فیض سخا
به نان بحر نوال تو شرمسار کند
نه جرم در بر عفو تو ناامید شود
نه آز بر در بر تو انتظار کند
ز حد گذشت جسارت کنون همان بهتر
که بر دعا سخن خویش اختصار کند
مدار دولت ودین بر جناب جاه تو باد
همیشه تا که فلک بر مدر مدار کند
بقای عمر تو چندانکه حصر نتواند
هزار سال محاسب اگر شمار کند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش شاه شیخ ابواسحاق می‌پردازد و او را همچون خورشید می‌داند که روشنی و خیر به ارمغان می‌آورد. صفات و ویژگی‌های پادشاه را با استفاده از تصاویر زیبا و نمادین توصیف می‌کند و امید به بهبود حال مردم و نیک‌سیرتی او را مطرح می‌سازد. شاعر همچنین به زیبایی‌های طبیعت و جشن نوروز اشاره کرده و آنان را به وضعیتی مشابه دل‌های عاشقان و شادابی زندگی پیوند می‌دهد. او از ایمان به لطف و مساعدت شاه سخن می‌گوید و به دعا و نیایش برای طول عمر و حیات وی دعوت می‌کند. در نهایت، او به فضیلت‌ها و بزرگ‌منشی‌های شاه اشاره می‌کند و بر لزوم پشتیبانی و برقراری عدالت تأکید می‌کند.
هوش مصنوعی: وقتی صبح می‌شود، پرچم خورشید به وضوح دیده می‌شود و زیبایی‌های عالم را که مانند قبله‌ای برای آسمان است، زیبا می‌کند.
هوش مصنوعی: زمانه مانند شعله‌ای روشن، روحانیان را که در زمرهٔ قدسیان هستند، به درخشش وامی‌دارد و آسمان، لباس معنوی آنان را به‌عنوان نشانه‌ای از مقام و منزلت آنها به نمایش می‌گذارد.
هوش مصنوعی: خوشبخت، شاهی که مانند سیاره‌ها در حال گردش است، به زودی با طالع خوشی که دارد، عزم سفر به دشت و کوهستان می‌کند.
هوش مصنوعی: آنگونه که گروهی از ترکان بر سپاه حبشه یورش می‌برند، شاه روم نیز قصد حمله به زنگبار را دارد.
هوش مصنوعی: به کمک زخم شمشیر، کشورهای دیگر می‌توانند به این سرزمین نفوذ کنند و هزاران شکاف در این دیوار آبی رنگ ایجاد کنند.
هوش مصنوعی: جهان در شب مانند شعله‌ای سوزان است که با گرمی صبح و تابش پرحرارت خورشید، به روشنایی و شعور می‌رسد.
هوش مصنوعی: زمانه با لطف سپیده‌دم، دامن آسمان را هزاران لالهٔ نوگل در کنار می‌سازد و رنگین می‌کند.
هوش مصنوعی: آسمان، ستاره‌های زیبای ثریا را بر کف دست گرفته است تا به امید آنکه این ستاره‌ها در پای شاه طوری گذاشته شوند که نشان از احترام و ارادت به او باشد.
هوش مصنوعی: نسیم صبحگاه، شادی و خلوص دل عاشقان را به ارمغان می‌آورد و هوای بهار را زیبا و خوشایند می‌کند.
هوش مصنوعی: مناسبت نوروز فرارسیده و زمانی است که دل انسان به باغ‌ها و زمین‌های سرسبز و گل‌های رنگارنگ می‌خواهد برود و شوق دیدن زیبایی‌های طبیعت را دارد.
هوش مصنوعی: نسیم صبحگاهی داستان زیبایی‌های حورهای بهشتی را نقل می‌کند و باغ، نقل‌قولی از زیبایی‌های دختران گل‌گون انجام می‌دهد.
هوش مصنوعی: عروس گل با زیبایی خود از بالای بام (عماری) جلوه‌گری می‌کند و با ناز و کرشمه، به سمت جویبار می‌رود.
هوش مصنوعی: ابرها که در گردن و گوش گل‌ها (مخدرات چمن) آویخته‌اند، به برکت زیبایی خود، چمن را پر از عطر و خوشبوئی می‌کنند.
هوش مصنوعی: صدای خوش بلبل می‌تواند هزار عاشق ناامید و دلتنگ را با یک نغمه شاداب کرده و به آرامش برساند.
هوش مصنوعی: نسیم وقتی بر لاله‌ها و گل‌ها وزیدن بگیرد، از بوی خوش فرزند سرزمین تاتار (تتار) سخن می‌گوید و این بوی خوش را به همه جا می‌برد.
هوش مصنوعی: نرگس با زیبایی و شوقش، آب را در دهان می‌آورد، اگر به این شعر دلپذیر بنگرد.
هوش مصنوعی: چناری که همیشه در حال رشد است، روز و شب دعا می‌کند تا سلطانی موفق و کامروا باشد، درست مانند من که برای خوب بودن وضعیت سلطان دعا می‌کنم.
هوش مصنوعی: در چنین فصل خوشی، چگونه می‌توانم درباره کسی صحبت کنم که نوشیدن شراب خوشگوار و سرشار از لطف را رها کند؟
هوش مصنوعی: کسی که باده نمی‌نوشد، چه خوشحالی می‌تواند داشته باشد؟ و اگر دل عاشق نباشد، دیگر چه کاری از او برمی‌آید؟
هوش مصنوعی: من غلام نرگسی هستم که با جرعه‌ای از شراب، در دستم، به یک بتی (زیبا) اشاره می‌کنم که در میان چمن می‌گذرد.
هوش مصنوعی: گاه با بوسه‌ای از لب‌های سرخ او راضی می‌شود و گاه به یک دانه از این لب‌ها اکتفا می‌کند.
هوش مصنوعی: گاه گاه به یاد روزهای خوش گذشته می‌افتد و آن را تعریف می‌کند و گاه از مشکلات و سختی‌های زمانه‌ی کنونی شکایت می‌کند.
هوش مصنوعی: لحظه‌ای صدای نی را به گوش می‌گیرد که ناله‌ای غمگین می‌زند و لحظه‌ای دیگر با نوشیدن می، درد سرخوشی و خمار را درمان می‌کند.
هوش مصنوعی: من مانند کسی نیستم که در درونش آتش شوق برای یادآوری دوستان مهربان بسوزد و از این موضوع غمگین باشد.
هوش مصنوعی: دیدهٔ من پر از اشک و غم است و دل بیقرار و خسته‌ام به خاطر یاد دیار و یارم که همواره با من است.
هوش مصنوعی: در این غریبی و بی‌خانمانی که من هستم، هیچ‌کس از روی لطف و محبت به من توجه نمی‌کند و از حال من نمی‌پرسد که شأن و اعتبارم را حفظ کند.
هوش مصنوعی: عبید در چنین شرایط دشواری بهتر از این نمی‌تواند کاری کند که به کرم و لطف خداوند تکیه کند.
هوش مصنوعی: انسان نباید بی‌جهت به دنبال پول و ثروت ناپایدار برود و نباید به مقام و جایگاهی که به‌راحتی به‌دست آمده است، اتکا کند.
هوش مصنوعی: انسان باید با توبه و ندامت از گناهانش، خود را از آلودگی‌های دنیوی پاک کند و با قناعت به آنچه که در دست دارد، از زاد و توشه‌گرفتن بی‌نیاز باشد.
هوش مصنوعی: دعای صادقانه و خالصانه مثل جبرئیل امین، به سمت درگاه شاه و حاکم می‌رود تا درخواست‌ها را به او ارائه دهد.
هوش مصنوعی: مگر امتیاز و لطف شاه جهان، ابواسحاق، دلش را به محبت و مهربانی خود خوشنود کند.
هوش مصنوعی: زیبایی دنیوی و مذهبی کسی که آسمان به خاطر مقام او غبار درگاهش را به عنوان تاج افتخار در نظر می‌گیرد.
هوش مصنوعی: مقصود از این بیت این است که حیدر ثانی (امام علی (ع) و لقب او در جنگ‌ها) در میدان جنگ به قدری شجاعت و قدرت دارد که حتی کوه‌ها از شدت حمله‌اش به شدت لرزان و متزلزل می‌شوند و از او می‌گریزند.
هوش مصنوعی: هر کسی که خوشبخت و سعادتمند باشد، در دنیا به تو پادشاه دعا می‌کند و تو را پناه خود می‌داند.
هوش مصنوعی: زمانه به خاطر عظمت و بخشندگی‌ات، تو را مانند جمشید، پادشاه افسانه‌ای، نامگذاری کرده است و آسمان نیز با دعای خوش و نیکوی تو، خورشید را به سمت مشرق می‌فرستد.
هوش مصنوعی: خرد (عقل) مانند بازویی قوی است و تیغ تو (تیغ شاه) با خیال (تصور) داستان حیدر کرار و شمشیر ذوالفقار (شمشیر علی) را نقل می‌کند. به این معنا که عقل تو فارغ‌البال به سوی نیکی و بزرگی می‌رود و به یاد حیدر و شمشیرش افتاده و از آن سخن می‌گوید.
هوش مصنوعی: در میدان نبرد، دشمنان تو مانند روباهی هستند که تلاش می‌کنند با شیر (یعنی تو) مقابله کنند، اما در حقیقت توان ایستادگی در برابر تو را ندارند.
هوش مصنوعی: حسودان وقتی به تو نگاه می‌کنند و چشم به جاه و مقام تو دارند، به‌طور ضمنی نشان می‌دهند که می‌خواهند تو را زمین بزنند و در تعبیری دیگر، تو را به زانو درآورند.
هوش مصنوعی: در زمان بخشندگی و سخاوت تو، حتی هزار حاتم طایی، که معروف به سخاوت است، در برابر نیکویی و generosity تو شرمنده و خجل خواهد شد. حاتم طایی نماد سخی‌ترین افراد است و در اینجا به مقایسه با سخاوت شاه اشاره شده است.
هوش مصنوعی: نه کسی به خاطر گناهانش از بخشش تو ناامید می‌شود و نه کسی از درگاه تو، به انتظار آز و چشم‌پوشی باقی می‌ماند.
هوش مصنوعی: جسارت به حدی رسیده که بهتر است انسان خود را محدود کند و در دعا کوتاه بیاید.
هوش مصنوعی: دولت و دین در سایهٔ مقام و جاه تو همیشه برقرار باشد، تا زمانی که آسمان نیز بر این مدار بچرخد.
هوش مصنوعی: عمر تو باید به قدری طولانی باشد که هیچ مرز و محدوده‌ای نتواند آن را به حساب آورد و اگر بخواهند، حتی هزار سال نیز به حساب نمی‌آید.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کسیکه قصد سر زلف آن نگار کند
چو زلف او دل خود زار و بیقرار کند
کسیکه دارد امید کنار بوس ازو
بسا که خون دل از دیده برکنار کند
دلم ربود بدانزلف همچو چنگل باز
[...]
کسی که قصد سر زلف آن نگار کند
چو زلف او دل خود زار و بی قرار کند
کسی که دارد امید کنار و بوس ازو
بسا که خون دل از دیده در کنار کند
دلم ربود بدان زلف همچو چنگل باز
[...]
کسی که پشت بر آن روی چون نگار کند
باختیار هلاک خود اختیار کند
نه رای آنکه دلم دل زیار برگیرد
نه روی آنک تنم پشت بر دیار کند
ز روزگار هر آن محنتم که پیش آمد
[...]
چو میزبان بنهد خوان مکرمت آن به
که از ملاحظه میهمان کنار کند
نه آن که بر سر خوان لقمه لقمه او را
به زیر چشم ببیند به دل شمار کند
چو قتل اهل دل از غمزه تیر یار کند
مرا هلاک به شمشیر انتظار کند
اگرچه خاک شدم چشم آن هنوزم هست
که سرو قد تو از چشم من گذار کند
تو آفتابی و گر من غبار ره گردم
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.