ای جهان دیده بودِ خویش از تو
هیچ بودی نبوده پیش از تو
در بدایت بدایت همه چیز
در نهایت نهایت همه چیز
ای برآرنده سپهر بلند
انجم افروز و انجمن پیوند
آفرینندهٔ خزاین جود
مبدع و آفریدگار وجود
سازمند از تو گشته کار همه
ای همه و آفریدگار همه
هستی و نیست مثل و مانندت
عاقلان جز چنین ندانندت
روشنی پیش اهل بینایی
نه به صورت به صورتآرایی
به حیاتست زنده موجودات
زنده لیک از وجود توست حیات
ای جهان را ز هیچ سازنده
هم نوابخش و هم نوازنده
نام تو کهابتدای هر نامست
اول آغاز و آخر انجامست
اول الاولین به پیش شمار
و آخرالاخرین به آخر کار
هست بودِ همه درست به تو
بازگشت همه به توست، به تو
بسته بر حضرت تو راه خیال
بر درت نانشسته گرد زوال
تو نزادی و دیگران زادند
تو خدایی و دیگران بادند
به یک اندیشه راه بنمایی
به یکی نکته کار بگشایی
وانکه نااهلِ سجده شد سر او
قفل بر قفل بسته شد در او
تو دهی صبح را شب افروزی
روز را مرغ و مرغ را روزی
تو سپردی به آفتاب و به ماه
دو سراپرده سپید و سیاه
روز و شب سالکانِ راه تواند
سفتهگوشانِ بارگاه تواند
جز به حکم تو نیک و بد نکنند
هیچ کاری به حکم خود نکنند
تو بر افروختی درون دماغ
خردی تابناکتر ز چراغ
با همه زیرکی که در خردست
بیخودست از تو و به جای خودست
چون خرد در ره تو پی گردد
گرد این کار وهم کی گردد
جان که او جوهرست و در تن ماست
کس نداند که جای او به کجاست
تو که جوهر نیی نداری جای
چون رسد در تو وهم شیفتهرای؟
ره نمایی و رهنمایت نه
همه جایی و هیچ جایت نه
ما که جزیی ز سبع گردونیم
با تو بیرون هفت بیرونیم
عقل کلی که از تو یافته راه
هم ز هیبت نکرده در تو نگاه
ای ز روز سپید تا شب داج
به مددهای فیض تو محتاج
حالگردان تویی به هر سانی
نیست کس جز تو حال گردانی
تا نخواهی تو، نیک و بد نبوَد
هستی کس به ذات خود نبود
تو دهی و تو آری از دل سنگ
آتش لعل و لعلِ آتشرنگ
گیتی و آسمانِ گیتیگَرد
بر درِ تو زنند بردابرد
هر کسی نقشبند پرده توست
همه هیچند کرده کرده توست
بد و نیک از ستاره چون آید؟
که خود از نیک و بد زبون آید
گر ستاره سعادتی دادی
کیقباد از منجمی زادی
کیست از مردم ستارهشناس
که به گنجینه ره برد به قیاس
تو دهی بیمیانجی آنرا گنج
که نداند ستاره هفت از پنج
هر چه هست از دقیقههای نجوم
با یکایک نهفتههای علوم
خواندم و سرّ هر ورق جستم
چون تورا یافتم ورق شستم
همه را روی در خدا دیدم
در خدا بر همه تورا دیدم
ای به تو زنده هر کجا جانیست
وز تنور تو هر کهرا نانیست
بر در خویش سرفرازم کن
وز در خلق بینیازم کن
نان من بیمیانجی دگران
تو ده ای رزقبخش جانوران
چون به عهد جوانی از بر تو
بر در کس نرفتم از در تو
همه را بر درم فرستادی
من نمیخواستم تو میدادی
چون که بر درگه تو گشتم پیر
ز آنچه ترسیدنیست دستم گیر
چه سخن کاین سخن خطاست همه
تو مرایی جهان مراست همه
من سرگشته را ز کار جهان
تو توانی رهاند، باز رهان
در که نالم؟ که دستگیر تویی
در پذیرم که درپذیر تویی
راز پوشیده گرچه هست بسی
بر تو پوشیده نیست راز کسی
غرضی کز تو نیست پنهانی
تو بر آور که هم تو میدانی
از تو نیز ار بدین غرض نرسم
با تو هم بی غرض بود نفسم
غرض آن به که از تو میجویم
سخن آن به که با تو میگویم
راز گویم به خلق خوار شوم
با تو گویم بزرگوار شوم
ای نظامی پناهپرور تو
به در کس مرانش از در تو
سربلندی ده از خداوندی
همّتش را به تاج خرسندی
تا بهوقتی که عرضِ کار بوَد
گرچه درویش، تاجدار بود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش از شعر نظامی دربارهی ستایش خدای بخشنده و آفریننده است. شاعر در مقام تمجید از خداوند، بر وحدت و آغاز و انجام او تأکید میکند و میگوید همه چیز از او به وجود آمده و به سوی او بازمیگردد. او خدا را ناظر بر موجودات و کنارای همگان میداند و به حیات و قوه خرد انسان که از فیض خداوند ناشی میشود، اشاره میکند. در نهایت، از خدا میخواهد که او را بینیاز کند و به او توفیقی عطا نماید تا از درگاهش دور نماند و راز و نیازهایش را به او عرضه کند.
هوش مصنوعی: ای جهان، چیزی که در پیش چشمان تو وجود دارد، هیچگاه وجود نداشته و قبل از تو هم چیزی نبوده است.
هوش مصنوعی: در ابتدای هر چیزی، نهایت همه چیز نیز وجود دارد؛ یعنی هر آغاز، درون خود پایانی دارد.
هوش مصنوعی: ای کسی که آسمان را برمیافرازی و ستارگان را میتابانی و همگان را به هم مرتبط میکنی.
هوش مصنوعی: خداوند، خالق و بخشندهی گنجینههای سخاوت و همچنین آغازگر و خالق هستی است.
هوش مصنوعی: تمام کارها و امور به خاطر تو سامان یافته و تو به عنوان خالق و آفریدگار همه چیز شناخته میشوی.
هوش مصنوعی: عاقلان جز این نمیدانند که وجود و عدم تو مانند و مشابه یکدیگرند.
هوش مصنوعی: برای اهل بصیرت، روشنایی به معنای زیبایی ظاهری نیست، بلکه درک عمیق از حقیقت و وجود را میطلبد.
هوش مصنوعی: حیات موجودات زنده در حقیقت به زندگی آنها بستگی دارد، اما این زندگی در اصل از وجود تو (خدای بزرگ) ناشی میشود.
هوش مصنوعی: ای کسی که جهان را از هیچ آفریدی و به زندگی بخشیدی، هم بخشنده نعمتها هستی و هم نوازشگر روحها.
هوش مصنوعی: تو که نامت آغاز هر نامی است، ابتدا و پایانی برای همه چیز هستی.
هوش مصنوعی: تو نخستین و آغازین هستی و در انتها نیز در نهایت کار به تو بازمیگردد.
هوش مصنوعی: همه موجودات و هستی به تو برمیگردند و وابسته به تو هستند؛ همه چیز از آن توست و به تو ارتباط دارد.
هوش مصنوعی: در مقابل تو، خیالهایم بسته و نمیتوانند به مقصد برسند، مانند درهایی که به زوال و نابودی میانجامند.
هوش مصنوعی: تو کسانی را آفریدی، ولی خودت زاییده نشدهای؛ تو خدا هستی و دیگران تنها موجوداتی هستند که وجود دارند.
هوش مصنوعی: با یک فکر میتوانی راهی را به کسی نشان دهی و با یک اشاره، مسئلهای را حل کنی.
هوش مصنوعی: کسی که لایق سجده نیست، در دلش قفلهای زیادی بسته شده است و بر او قفلی زده شده که مانع از درک و فهم او میشود.
هوش مصنوعی: تو ای خدای بزرگ، صبح را روشنایی میدهی و شب را تاریکی، روز را به مرغی میبخشی که او نیز خود روزی دارد.
هوش مصنوعی: تو به خورشید و ماه، دو پرده سفید و سیاه را واگذار کردی.
سفتهگوش یعنی مطیع، فرمانبُردار، غلام حلقهبهگوش.
هوش مصنوعی: هیچ انسانی نمیتواند بدون فرمان و ارادهٔ تو کار نیک یا بدی انجام دهد و اگر بخواهد به میل و نظر خود عمل کند، نتیجهاش درستی و نیکی نخواهد بود.
هوش مصنوعی: تو در دل عقل، نوری را برافروختی که از نور چراغ هم درخشانتر است.
هوش مصنوعی: خرد، با تمام هوش و زیرکیاش، از تو بیپایه و بیمعناست، و باید در مکان درست خودش قرار گیرد.
هوش مصنوعی: هرگاه خرد و عقل به دنبال تو بیفتد، این کار و خیال به کجا میرسد و به چه حالتی درمیآید؟
هوش مصنوعی: جان، که اصل و ماهیت وجود ماست و در بدن ما قرار دارد، هیچکس نمیداند که این اصل واقعی در کجا جای دارد.
هوش مصنوعی: تو که اصلاً جوهر وجود نداری، چگونه ممکن است که به تو خیالات و اوهام دلخواه و فریبنده برسد؟
هوش مصنوعی: راهنمایی و رهنمایی تو در همه جا نیست و در هیچ جایی هم نیست.
هوش مصنوعی: ما که جزئی از خاک و طبیعت و موجودات این جهان هستیم، با تو، ای خدا، از زنجیرهای هفتگانه آسمانی فراتر رفتهایم و از آنها جدا شدهایم.
هوش مصنوعی: عقل کلی، که به واسطهٔ تو راهی را پیدا کرده، به خاطر عظمت و شکوه تو هیچگاه به تو نمینگرد.
هوش مصنوعی: ای تو که از صبح تا شب تیره، به لطف و برکتهای خود نیازمند ما هستی.
حالگردان و تغییردهنده احوال در همه جا و همه زمان تنها تو هستی و کسی جز تو تغییردهنده احوال نیست.
تا اراده و خواست تو نباشد هر خوب و بدی بیتاثیر است و تنها تو به ذات خود هستی و وجود داری؛ هستیِ دیگران نیازمند است و وجودشان به ذات خود نیست.
تو هستی که از درون سنگ، جواهر و گوهرهای درخشان و سرخ بیرون میآوری.
هوش مصنوعی: جهان و آسمانِ گردنهی آن در برابر دروازهی تو میکوشند و به در میزنند.
هر کسی و چیزی جز نقشی بر پرده تو نیستند و حرکتی از خود ندارند؛ همه بیتاثیر و هیچ هستند؛ هرچه میشود، از تو و کردهٔ توست.
هوش مصنوعی: بد و نیک چگونه از ستارهها بهدست میآید؟ در حالی که خود ستارهها هم از نیک و بد ناتوان هستند و نمیتوانند از این دو چیز خبر دهند.
هوش مصنوعی: اگر ستارهای که به کیقباد (پادشاه اساطیری ایرانی) خوشبختی بخشید، از منجم (ستارهشناس) بوده، تو هم میتوانی از چنین منجمی باشی.
هوش مصنوعی: سوال این است که از بین مردم، چه کسی وجود دارد که ستارهشناس باشد و بتواند به مقایسهای بپردازد و به گنجینهای (چیزی با ارزش) راه یابد؟
هوش مصنوعی: تو همینطور بدون واسطه، آن گنجی را که کسی از ستارههای هفتگانه و پنجگانه نداشته باشد، به او میدهی.
هوش مصنوعی: هر آنچه در علم نجوم و دیگر دانشها وجود دارد، به دقت و با جزئیات در اینجا جمعآوری شده است.
هوش مصنوعی: من هر صفحهای را که مطالعه کردم، به دنبال راز آن بودم و وقتی تو را یافتم، دیگر به آن صفحات توجهی نکردم.
هوش مصنوعی: من در همه جا خدا را دیدم و در او به وحدت و یگانگی، تو را مشاهده کردم.
هوش مصنوعی: ای تو که هر جا جانی وجود دارد به خاطر تو زنده است و هر که نانی دارد، از گرمای تنور توست.
هوش مصنوعی: به من عزت و سربلندی بده و از هرچیزی غیر از خودت بینیازم کن.
هوش مصنوعی: ای خداوندی که روزیدهی، روزی من را بدون واسطه به خودت عطا کن، زیرا تو مسئول تامین نیازهای Creatureها (مخلوقات) هستی.
هوش مصنوعی: در زمان جوانی، وقتی که به عشق تو پایبند بودم، هیچگاه از در کسی غیر از تو به بیرون نرفتم.
هوش مصنوعی: تو همه کسانی را که به سراغ من آمدند فرستادی، اما من علاقهای به این کار نداشتم و ای کاش تو خودت این کار را انجام میدادی.
هوش مصنوعی: وقتی به درگاه تو رسیدم و به کهنسالی نزدیک شدم، از آنچه که باعث ترس و نگرانیام است، مرا بگیر و حمایت کن.
هوش مصنوعی: این سخن که میگویی نادرست است، زیرا تو همهی جهانی که من میبینم و تجربه میکنم.
هوش مصنوعی: من، که درگیر مشکلات و آشفتگیهای دنیا هستم، تو میتوانی مرا از این حال نجات دهی و دوباره آزاد کنی.
هوش مصنوعی: کجا باید شکایت کنم وقتی تو هستی که مرا نجات میدهی؟ چه کسی را بخواهم که به کمک بیاید وقتی تو خودت از من استقبال میکنی؟
هوش مصنوعی: هرچند رازهای زیادی وجود دارد، اما برای تو، که آگاه هستی، هیچیک از این رازها پنهان نیست.
هوش مصنوعی: غرضی که از تو پنهان نیست، تو خودت هم به آن آگاهی. بنابراین، آن را بیان کن.
هوش مصنوعی: حتی اگر به مقصود و هدف خود از تو نرسم، باز هم نفس من با تو بدون هیچ هدف و انگیزهای ما را به هم متصل میکند.
هوش مصنوعی: من مقصودم از تو کلامی است که میخواهم، و گفتمانی که با تو دارم ارزشمندتر است.
هوش مصنوعی: اگر رازهایم را با مردم بیارزش در میان بگذارم، به خوار و کوچک شدن میانجامد، ولی اگر با تو که بزرگ و محترمی صحبت کنم، به بزرگبودن و اهمیت من میافزاید.
هوش مصنوعی: ای نظامی، که به دیگران پناه میدهی، کسی را از درِ خود نران و تنها نگذار.
هوش مصنوعی: فردی با بلند همتی و عظمت، به این نتیجه رسیده که شادکامی و خوشنودیاش، بستگی به لطف و بخشندگی خداوند دارد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که کار و فعالیت وجود دارد، حتی اگر آدمی فقیر باشد، میتواند به مقام و احترام برسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.