و چون به آنجا رسیدیم از برهنگی و عاجزی به دیوانگان ماننده بودیم و سه ماه بود که موی سر باز نکرده بودیم و خواستم که در گرمابه روم باشد که گرم شوم که هوا سرد بود و جامه نبود و من و برادرم هریک به لنگی کهنه پوشیده بودیم و پلاس پارهای در پشت بسته از سرما، گفتم اکنون ما را که در حمام گذارد؟ خرجینکی بود که کتاب در آن مینهادم و بفروختم و از بهای آن درمکی چند سیاه در کاغذی کردم که به گرمابهبان دهم تا باشد که ما را دمکی زیادتتر در گرمابه بگذارد که شوخ از خود باز کنم. چون آن درمکها پیش او نهادم در ما نگریست پنداشت که ما دیوانهایم. گفت بروید که هم اکنون مردم از گرمابه بیرون آیند و نگذاشت که ما به گرمابه در رویم. از آن جا با خجالت بیرون آمدیم و به شتاب برفتیم. کودکان بر در گرمابه بازی میکردند پنداشتند که ما دیوانگانیم در پی ما افتادند و سنگ میانداختند و بانگ میکردند. ما به گوشهای باز شدیم و به تعجب در کار دنیا مینگریستیم و مکاری از ما سی دینار مغربی میخواست و هیچ چاره ندانستیم جز آن که وزیر ملک اهواز که او را ابوالفتح علی بن احمد میگفتند مردی اهل بود و فضل داشت از شعر و ادب و هم کرمی تمام به بصره آمده با ابناء و حاشیه و آنجا مقام کرده اما در شغلی نبود. پس مرا در آن حال با مردی پارسی که هم از اهل فضل بود آشنایی افتاده بود و او را با وزیر صحبتی بودی و هر وقت نزد او تردد کردی و این پارسی هم دست تنگ بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمتی کند، احوال مرا نزد وزیر باز گفت. چون وزیر بشنید مردی را با اسبی نزدیک من فرستاد که چنان که هستی برنشین و نزدیک من آی. من از بدحالی و برهنگی شرم داشتم و رفتن مناسب ندیدم. رقعهای نوشتم و عذری خواستم و گفتم که بعد از این به خدمت رسم و غرض من دو چیز بود یکی بینوایی دوم گفتم همانا او را تصور شود که مرا در فضل مرتبهای است زیادت تا چون بر رقعه من اطلاع یابد قیاس کند که مرا اهلیت چیست تا چون به خدمت او حاضر شوم خجالت نبرم. در حال سی دینار فرستاد که این را به بهای تن جامه بدهید. از آن دو دست جامه نیکو ساختم و روز سیوم به مجلس وزیر شدیم. مردی اهل و ادیب و فاضل و نیکو منظر و متواضع دیدیم و متدین و خوش سخن و چهار پسر داشت مهترین جوانی فصیح و ادیب و عاقل و او را رئیس ابوعبدالله احمد بن علی بن احمد گفتندی مردی شاعر و دبیر بود و خردمند و پرهیزکار، ما را نزدیک خویش بازگرفت و از اول شعبان تا نیمه رمضان آن جا بودیم و آن چه آن اعرابی کرایِ شتر بر ما داشت به سی دینار هم این وزیر بفرمود تا بدو دادند و مرا از آن رنج آزاد کردند، خدای تبارک و تعالی همه بندگان خود را از عذاب قرض و دین فرج دهاد، بحق الحق و اهله. و چون بخواستم رفت ما را به انعام و اکرام به راه دریا گسیل کرد چنان که در کرامت و فراغ به پارس رسیدیم از برکات آن آزادمرد که خدای عز وجل از آزادمردان خوشنود باد.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: ناصرخسرو در این بخش از سفرنامه شرح میدهد که با برادرش، برهنه و ژولیده و بدهکار، به بصره رسید. گرمابهبان آنان را دیوانه پنداشت و به گرمابه راهشان نداد و کودکان سنگشان زدند. سپس به میانجی مردی پارسی، ابوالفتح علی بن احمد، وزیر سابق پادشاه اهواز، از حالشان باخبر شد؛ برایشان جامه فرستاد، بدهی کرایهٔ شترشان را پرداخت، چند ماه مهمانشان کرد و با احترام از راه دریا به پارس روانهشان ساخت. روایت از خواری و درماندگی آغاز میشود و به ستایش بزرگواری آن وزیر و دعا برای آزادمردان پایان مییابد.
هوش مصنوعی: ناصرخسرو میگوید وقتی با برادرش به بصره رسیدند، از برهنگی و ناتوانی مانند دیوانگان بودند؛ سه ماه موی سر را شانه نکرده بودند و جز لنگی کهنه و تکهای پلاس که از سرما بر پشت بسته بودند جامهای نداشتند. خرجینی را که کتابهایش را در آن میگذاشت فروخت و چند درم سیاه و کمارزش در کاغذی پیچید تا به گرمابهبان بدهد و او کمی بیشتر بگذارد در گرمابه بمانند و چرک تن را بشویند. اما گرمابهبان آنان را دیوانه پنداشت، به بهانهٔ اینکه مردم الان از گرمابه بیرون میآیند راهشان نداد، و کودکانِ دمِ در گرمابه به گمان دیوانگی دنبالشان کردند، سنگ انداختند و فریاد زدند. آن دو با شرمساری به گوشهای پناه بردند و با شگفتی در کار دنیا مینگریستند؛ شترداری هم سی دینار مغربی کرایه از آنان میخواست و چارهای نداشتند. در آن هنگام وزیر پادشاه اهواز، ابوالفتح علی بن احمد، مردی اهل فضل و شعر و ادب و بسیار بخشنده که با فرزندان و همراهانش در بصره بود و منصبی نداشت، در آنجا اقامت داشت. مردی پارسی و دانشمند که خود تنگدست بود و با ناصرخسرو آشنا شده بود و با وزیر رفتوآمد داشت، حال او را به وزیر گفت. وزیر مردی را با اسبی فرستاد و پیغام داد که با همین حال سوار شو و نزد من بیا. ناصرخسرو از بدحالی و برهنگی شرم کرد و نرفت و نامهای کوتاه با پوزش نوشت و وعده داد که بعداً به خدمت برسد. او از این کار دو مقصود داشت: یکی تنگدستی و بیجامگیاش، و دیگر اینکه وزیر از نوشتهٔ او پی ببرد که در دانش و فضل پایگاهی دارد تا هنگام حضور شرمنده نشود. وزیر بیدرنگ سی دینار فرستاد تا با آن جامه بخرد؛ او از آن دو دست جامهٔ خوب تهیه کرد و روز سوم به مجلس وزیر رفتند. وزیر را مردی شایسته، ادیب، دانا، خوشسیما، فروتن، دیندار و خوشسخن یافتند. وزیر چهار پسر داشت که بزرگترینشان، رئیس ابوعبدالله احمد بن علی بن احمد، جوانی سخنور، ادیب، خردمند، شاعر، دبیر و پرهیزکار بود. وزیر آنان را نزد خود نگاه داشت و از اول شعبان تا نیمهٔ رمضان آنجا ماندند؛ همچنین فرمان داد سی دینار کرایهٔ شتری را که آن عرب طلب داشت به او بپردازند و ناصرخسرو را از رنج آن بدهی رها کردند. نویسنده دعا میکند که خداوند همهٔ بندگانش را از رنج قرض و بدهی رهایی دهد. هنگام رفتن، وزیر آنان را با بخشش و احترام از راه دریا روانه کرد چنانکه با عزت و آسودگی به پارس رسیدند، و نویسنده برای آن جوانمرد و همهٔ جوانمردان دعای خشنودی خدا میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.