در ربیع الآخر سنه سبع و ثلثین و اربعمائه (۴٣٧) که امیر خراسان ابوسلیمان جغری بیک داود بن میکاییل بن سلجوق بود از مرو برفتم به شغل دیوانی، و به پنج دیه مروالرود فرود آمدم، که در آن روز قران رأس و مشتری بود، گویند که هر حاجت که در آن روز خواهند باری تعالی و تقدس روا کند. به گوشهای رفتم و دو رکعت نماز بکردم و حاجت خواستم تا خدای تبارک و تعالی مرا توانگری حقیقی دهد. چون به نزدیک یاران و اصحاب آمدم یکی از ایشان شعری پارسی میخواند. مرا شعری در خاطر آمد که از وی در خواهم تا روایت کند، بر کاغذی نوشتم تا به وی دهم که این شعر برخوان. هنوز بدو نداده بودم که او همان شعر بعینه آغاز کرد. آن حال به فال نیک گرفتم و با خود گفتم خدای تبارک و تعالی حاجت مرا روا کرد. پس از آنجا به جوزجانان شدم و قریب یک ماه ببودم و شراب پیوسته خوردمی. پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم میفرماید که «قولوا الحق و لو علی انفسکم». شبی در خواب دیدم که یکی مرا گفتی: «چند خواهی خوردن از این شراب که خرد از مردم زایل کند؟ اگر به هوش باشی بهتر.» من جواب گفتم که «حکما جز این چیزی نتوانستند ساخت که اندوه دنیا کم کند.» جواب داد که «در بیخودی و بیهوشی راحتی نباشد، حکیم نتوان گفت کسی را که مردم را به بیهوشی رهنمون باشد، بلکه چیزی باید طلبید که خرد و هوش را بیفزاید.» گفتم که «من این از کجا آرم؟» گفت: «جوینده یابنده باشد»؛ و پس سوی قبله اشارت کرد و دیگر سخن نگفت. چون از خواب بیدار شدم، آن حال تمام بر یادم بود. بر من کار کرد، با خود گفتم که از خواب دوشین بیدار شدم، اکنون باید که از خواب چهل ساله نیز بیدار شوم. اندیشیدم که تا همه افعال و اعمال خود بدل نکنم فرج نیابم.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: ناصرخسرو در این بخش از سفرنامه شرح میدهد که در سال ۴۳۷ هجری، هنگام مأموریت دیوانی، از خدا توانگری حقیقی خواست و خواندن ناگهانی همان شعری که در دل داشت را نشانهٔ پذیرفته شدن دعایش دانست. سپس در جوزجانان به میگساری پرداخت تا آنکه در خواب کسی او را از شرابِ خردزدا بازداشت، او را به جستن چیزی که خرد را بیفزاید فراخواند و به سوی قبله اشاره کرد. ناصرخسرو پس از بیداری تصمیم گرفت از غفلت چهلسالهٔ خود نیز بیدار شود و زندگیاش را یکسره دگرگون کند؛ این تصمیم مقدمهٔ توبه و سفر حج اوست.
هوش مصنوعی: ناصرخسرو میگوید در ماه ربیعالآخر سال ۴۳۷ هجری، در روزگار امارت جغریبیک داود سلجوقی بر خراسان، برای کار دیوانی از مرو بیرون رفت و در پنجدیه مروالرود فرود آمد. آن روز قران رأس و مشتری بود و میگفتند خدا هر دعایی را در آن روز برمیآورد؛ پس دو رکعت نماز خواند و از خدا توانگری حقیقی خواست. سپس نزد یاران آمد و دید یکی شعر فارسی میخواند. او شعری را در نظر داشت و بر کاغذ نوشت تا از آن مرد بخواهد آن را بخواند، ولی پیش از آنکه کاغذ را به او بدهد، آن مرد همان شعر را آغاز کرد. ناصرخسرو این را به فال نیک گرفت و پنداشت دعایش پذیرفته شده است. پس از آن به جوزجانان رفت و نزدیک یک ماه ماند و پیوسته شراب میخورد؛ و به حدیث پیامبر «حق را بگویید هرچند به زیان خودتان باشد» استناد میکند که این را صادقانه اعتراف میکند. شبی در خواب کسی به او گفت: تا کی از این شرابی میخوری که خرد را از آدمی میبرد؟ هشیار بودن بهتر است. او پاسخ داد که حکیمان چیزی جز این نساختهاند که اندوه دنیا را کم کند. آن شخص گفت در بیخودی و بیهوشی آسایشی نیست و کسی را که مردم را به بیهوشی راه نماید نمیتوان حکیم نامید؛ باید چیزی جست که خرد و هوش را بیفزاید. پرسید: این را از کجا بیاورم؟ گفت: جوینده یابنده است، و به سوی قبله اشاره کرد و دیگر سخنی نگفت. چون بیدار شد همه را به یاد داشت و خواب در او اثر کرد؛ با خود گفت از خواب دیشب بیدار شدم، اکنون باید از غفلت چهلساله نیز بیدار شوم، و دریافت که تا همهٔ کارها و رفتار خود را دگرگون نکند به گشایش و رهایی نمیرسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.