این جهان خواب است، خواب، ای پور باب
شاد چون باشی بدین آشفته خواب؟
روشنی‌یْ چشم مرا خوش خوش ببرد
روشنیش، ای روشنائی‌یْ چشم باب
تاب و نور از روی من می‌برد ماه
تاب و نورش گشت یکسر پیچ و تاب
پیچ و تابش نور و تاب از من ببرد
تا بماندم تافته بی‌نور و تاب
آفتابم شد به مغرب چون بسی
بر سرم بگذشت تابان آفتاب
جز شکار مردم، ای هشیار پور،
نیست چیزی کار این پرّان عقاب
این عقاب از کوه چون سر برزند
از جهان یکسر برون پرّد غراب
گرد رنج و غم چو بر مردم رسد
زودتر می پیر گردد مرد شاب
چون مرا پیری ز روز و شب رسید
نیست روز و شب همانا جز عذاب
هرچه ناز و خوب کردش گشت چرخ
هم ز گردش زود گردد زشت و خاب
دل بدین آشفته خواب اندر مبند
پیش کو از تو بتابد زو بتاب
زین سراب تشنه‌کش پرهیز کن
تشنگان بسیار کشته‌ست این سراب
روی تازه‌ت زی سراب او منه
تا نریزد زان سراب از رویت آب
گرش بنکوهی ندارد باک و شرم
ورش بنوازی نیابی زو ثواب
گرچه بی‌خیر است گیتی، مرد را
زو شود حاصل به دانش خیر ناب
گرچه خاک و آب، سبز و تازه نیست
سبز از آب و خاک شد تازه سداب
گرچه در گیتی نیابی هیچ فضل
مرد از او فاضل شده‌است و زودیاب
این جهان الفنج‌گاه علم توست
سر مزن چون خر در این خانه‌یْ خراب
کِشتْ‌وَرزت کرد باید بر زمین
جنگ ناید با زمینت نه عتاب
مردمان چون کودکان بی‌هش‌اند
وین دبیرستانِ علم است از حساب
شغل کودک در دبیرستانش نیست
جز که خواندن یا سؤال و یا جواب
چون نپرسی ز اوستاد خویش تو؟
چونکه نگشائی برو نیکو خطاب؟
زین هزاران شمع که‌آن آید پدید
تا ببندد روی چرخ از شب نقاب
روی خاک و مویِ گردان‌چرخ را
این سیه‌پرده نقاب است و خضاب
نیک بنگر کاندر این خیمه‌یْ کبود
چون فتاده‌ست، ای پسر، چندین شتاب
گر ز بهر مردم است این، پس چرا
خاک پر مور است و پر مار و ذباب؟
ور همی آباد خواهد خاک را
چونکه ز آبادی فزونستش خراب ؟
جز بر اسپ علم و بَغْلِ جست و جوی
خلق نتواند گذشتن زین عقاب
این همی گوید «بباید جست ازین
تا پدید آید صواب از ناصواب»
وان همی گوید «چنین بیهوده‌ها
دور دار از من، هلا پرکن شراب،
کار دنیا را همان داند که کرد،
رطل پر کن، رود برکش بر رباب،
رطل پر کن وصف عشق دعد گوی
تا چه شد کارش به آخر با رباب»
ای پسر، مشغول این دنیاست خلق
چون به مردار است مشغولی‌یْ کلاب
گر نه گرگی بر ره گرگان مرو
گوسپندت را مران سوی ذئاب
دیو جهلت را به پند من ببند
پند شاید دیو جهلت را طناب
بر فلک باید شدن از راه پند
ای برادر، چون دعای مستجاب
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر ناصرخسرو به بررسی وضعیت دنیا و زندگی انسان‌ها می‌پردازد و تأکید می‌کند که این جهان واقعیتی مانند خواب دارد. شاعر به دوری از پیچیدگی‌ها و زرق و برق‌های دنیوی دعوت می‌کند و انسان را به تمرکز بر علم و خودشناسی ترغیب می‌کند. او می‌گوید که عمر انسان در این جهان به سرعت می‌گذرد و رنج و غم‌ها بر او سایه می‌افکند. در نهایت، ناصرخسرو هشدار میدهد که باید از جهل فاصله گرفت و به دانش و حقیقت روی آورد، زیرا این تنها راهی است که می‌تواند انسان را از سراب‌های فریبنده نجات دهد.
هوش مصنوعی: این جهان مانند خواب است، پسر باب، چه‌طور می‌توانی در این خواب آشفته و نابسامان شاد باشی؟
هوش مصنوعی: روشنی چشمانم به خوشی و شادابی مرا می‌برد، ای روشنایی چشمان پدر.
هوش مصنوعی: نور و تابش ماه مرا از خودم دور می‌کند و در عوض، تاب و نوری که او دارد، به صورت پیچیده‌ای نفاق می‌زند.
هوش مصنوعی: نور و تابش زیبای من را از من گرفت و من حالا بی‌نور و بدون درخشش باقی ماندم.
هوش مصنوعی: به سبب تابش نور آفتاب، حالا به مانند آفتابی که در مغرب غروب می‌کند، در حال تیرگی و زوال خودم هستم.
هوش مصنوعی: ای هشیار پور (پسر هشیار)، این عقاب (نماد قدرت یا شخص قوی) فقط به شکار انسان‌ها مشغول است و هیچ کار دیگری انجام نمی‌دهد.
هوش مصنوعی: عقاب وقتی از کوه به پرواز درآید، دیگر هیچ نشانی از دنیا نمی‌ماند و از آن خارج می‌شود، انگار که به کلی از جهان رفته است.
هوش مصنوعی: وقتی که رنج و غم به سراغ مردم بیاید، آنها زودتر از سن خود پیر و فرسوده می‌شوند، حتی اگر جوان باشند.
هوش مصنوعی: زمانی که پیری از روزها و شب‌ها به سراغ من آمده، دیگر برای من روز و شب جز عذاب و رنجی نیست.
هوش مصنوعی: هرچقدر هم خداوند زیبا و دلربا باشد، چرخ فلک (زمان) به سرعت او را زشت و نا زیبا می‌کند و به خواب می‌برد.
هوش مصنوعی: دل را به این خواب آشفته نسپار، زیرا کسی که از تو فرار کند، تو را ترک خواهد کرد و از تو دور خواهد شد.
هوش مصنوعی: از این سراب که آب ندارد دوری کن، زیرا بسیاری از تشنگان در اینجا هلاک شده‌اند.
هوش مصنوعی: به زیبایی صورتت به سراب (کاذب) نناز که اگر آب از آن سراب بر چهره‌ات بریزد، زشت می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر او را از جایی ایمنی نباشد و ترسی نداشته باشد، اگر به او نیکی کنی، پاداشی نخواهی دید.
هوش مصنوعی: اگرچه دنیا بی‌خیر و نارواست، ولی انسان می‌تواند با دانش، بهره‌ای واقعی و خوب از آن ببرد.
هوش مصنوعی: هرچند که خاک و آب، سبز و تازه نیستند، اما سبز شدن و تازگی از وجود آب و خاک ناشی می‌شود.
هوش مصنوعی: اگرچه در این دنیا هیچ فضلی را نخواهی یافت، ولی در واقع مردی از او (خدا) فاضل و با فضیلت شده است و این فضیلت سریعاً به دست می‌آید.
هوش مصنوعی: این دنیا مکانی است که علم تو در آن قرار دارد، پس مانند الاغ در این خانه ویران سر و صدا نکن.
هوش مصنوعی: کشاورز باید بر زمین خود تلاش کند و در پی جنگ و خصومت با او نباشد، زیرا زمینه‌های رشد و کشت در این زمین وجود دارد و این‌گونه به عتاب و سرزنش نیاز نیست.
هوش مصنوعی: مردم مانند کودکان بی‌خبر و نادان هستند و اینجا، دبیرستان علم، جای محاسبه و حساب است.
هوش مصنوعی: در دبیرستان، کار کودکان تنها شامل خواندن، پرسیدن یا پاسخ دادن است و وظیفه‌ای جز این ندارند.
هوش مصنوعی: چرا از استاد خود نمی‌پرسی؟ چرا به او با لحن خوبی صحبت نمی‌کنی؟
هوش مصنوعی: از این همه شمعی که به وجود می‌آید، نور آنها چرخ را از تاریکی شب می‌پوشاند و مانند نقابی بر روی آن قرار می‌گیرد.
هوش مصنوعی: این پردهٔ سیاه و رنگین، مانند نقابی است که بر روی زمین و چرخ گردان گذاشته شده است و به نوعی نمایی از گناه و ناپاکی را به تصویر می‌کشد.
هوش مصنوعی: به دقت نگاه کن که این خیمه‌ی سیاه (کبود) چگونه افتاده است، پسر، و چقدر بی‌نظمی و شتاب در آن وجود دارد.
هوش مصنوعی: اگر این وضع و بی‌نظمی به خاطر مردم است، پس چرا زمین پر شده از مور، مار و مگس است؟
هوش مصنوعی: اگر خاک قرار است آباد شود، پس چرا وقتی سرسبز و آباد می‌شود، خراب‌تر از قبل است؟
هوش مصنوعی: تنها بر اسب علم و زیر بغل انسان می‌توان با جست‌وجوی مردم از این مقام بلند گذشت.
هوش مصنوعی: او (اصطلاحی در شعر) می‌گوید برای رسیدن به حقیقت (صواب) باید جستجو کرد تا از اشتباهات (ناصواب) آگاه شد و آنها را دور کرد.
هوش مصنوعی: او (ناصرخسرو) می‌گوید که از بیهوده‌گویی‌ها دوری کن و به جای آن، شراب را پر کن و بیاور.
هوش مصنوعی: کار دنیا هرکس به اندازهٔ اعمال و رفتار خود درک می‌کند، بنابراین رطل را پر کن و آن را به ساز رباب بده تا آهنگ آن را بشنویم.
هوش مصنوعی: به اندازهٔ یک رطل (وزن) عشق بنوان، و بگو ببینیم کاری که او کرده به کجا می‌رسد و چه حاصل می‌شود.
هوش مصنوعی: ای پسر، مردم مشغول زندگی دنیایی هستند، مانند سگی که به مردار (گوشت گندیده) مشغول است.
هوش مصنوعی: اگر در مسیر گرگ‌ها نمی‌روی، گوسفندت را به سمت گرگ‌ها نرسان.
هوش مصنوعی: باید به دیو نادانی‌ات گوشزد کنم که با نصیحت و پند من او را به زنجیر بکش؛ شاید نصیحت من این دیو را مهار کند.
هوش مصنوعی: برادر، برای اینکه به مقام بلند و والایی برسیم، باید از اخلاق و اندرزهای نیکو پیروی کنیم؛ زیرا پند و اندرز مانند دعایی است که به اجابت می‌رسد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آفتاب از روی تو بر دست تاب
خود ازین رویست فخر آفتاب
در سحاب از جود تو آمد اثر
زان بود خیرات عالم در سحاب
زور و تاب خسروان سهم تو بود
[...]
من عجب دارم همی از شاعران
تا چرا گویند راد است آفتاب
گرد صحرا سال و مه گردد همی
تا کجا در یابد او یک قطره آب
برخورد آن آب و آنگه میدهد
[...]
کافران را داده مهلت در عقاب
نا فرستاده به عهد او عذاب
هیچ می‌دانی چه می‌گوید رباب؟
ز اشک چشم و از جگرهای کباب
پوستی‌ام دور مانده من ز گوشت
چون ننالم در فراق و در عذاب
چوب هم گوید بُدم من شاخ سبز
[...]
ماه‌رویا! روی خوب از من متاب
بی‌خطا کشتن چه می‌بینی صواب؟
دوش در خوابم در آغوش آمدی
وین نپندارم که بینم جز به خواب
از درونِ سوزناک و چَشمِ تر
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.