به چه ماند جهان مگر به سراب
سپس او تو چون دوی به شتاب؟
چون شدستند خلق غره بدو
همه خرد و بزرگ و کودک و شاب؟
زانکه مدهوش گشته‌اند همه
اندر این خیمهٔ چهار طناب
گر ندیدی طناب‌هاش، ببین
جملگی خاک و باد و آتش و آب
بر مثال یکی پلیته شدی
چند گردی به سایه و مهتاب؟
از چه شد همچو ریسمان کهن
آن سر سبز و تازه همچو سُداب
خوش خوش این گَنده‌پیر بیرون کرد
از دهان تو درّهای خوشاب
وآن نقاب عقیق‌رنگ تو را
کرد خوش خوش به زرّ ناب خضاب
چند گفتی و بر رباب زدی
غزل دعد بر صفات رباب
بس کن از قصهٔ رباب کنونک
زرد و نالان شدی چو رود رباب
چون نبینی که می‌بدرّندت
طمع و حرص و خوی بد چو کلاب؟
پس خویشت کشید پنجه سال
بر امید شراب و آب سراب
گر نه‌ای مست، وقت آن آمد
که بدانی سراب را ز شراب
همه بگذشت بر تو پاک چو باد
مال و ملک و تن درست و شباب
وین ستمگر جهان به شیر بشست
بر بناگوش‌هات پرّ غراب
ماندی اکنون خجل، چو آن مفلس
که به شب گنج بیند اندر خواب
چشمت از خواب بیهشی بگشای
خویشتن را بجوی و اندریاب
سپس دین درون شو ای خرگوش
که به پرواز بر شده‌است عقاب
هر زمان برکشد به بام بلند
زین سیه چاه ژرفت این دولاب
آنگهیت ای پسر ندارد سود
با تن خویش کرد جنگ و عتاب
همه آن کن که گر بپرسندت
زان توانی درست داد جواب
گر بترسی ز تافته دوزخ
از ره طاعت خدای متاب
سوی او تاب کز گناه بدوست
خلق را پاک بازگشت و متاب
گنه ناب را ز نامهٔ خویش
پاک بستر به دین خالص ناب
ز آتش حرص و آز و هیزم مکر
دل نگه‌دار و چون تنور متاب
کآتش آز چون فروخته شد
کرد بایدْت روی خویش کباب
نیک بنگر به روزنامهٔ خویش
در مپیمای خاک و خس به خراب
با تن خود حساب خویش بکن
گر مقرّی به روز حشر و حساب
به حرام و خطا چو نادانان
مفروش ای پسر حلال و صواب
مرغ درویش بی‌گناه مگیر
که بگیرد تو را عُقاب عِقاب
ای سپرده عنان دل به خطا
تنت آباد و دل خراب و یباب
بر خطاها مگر خدای نکرد
با تو اندر کتاب خویش خطاب؟
همچو گرگان ربودنت پیشه‌ست
نسبتی داری از کلاب و ذئاب
خوی گرگان همی کنی پیدا
گرچه پوشیده‌ای جسد به ثیاب
در ثیاب ربوده از درویش
کی به دست آیدت بهشت و ثواب
کارهای چپ و بلایه مکن
که به دست چپت دهند کتاب
تخم اگر جو بود جو آرد بر
بچه‌سنجاب زاید از سنجاب
خود نبینی مگر عذاب و عنا
چون نمائی مرا عنا و عذاب
چون از آن روز برنیندیشی
که بریده شود درو انساب؟
واندرو بر گناه‌کار، به عدل
قطره ناید مگر بلا ز سحاب
چونکه از خیل دیو نگریزی
در حصار مسبب الاسباب؟
بر پیِ اسپ جبرئیل برو
تا نگیردت دیو زیر رکاب
بس نمانده‌است کآفتاب خدای
سر به مغرب برون کند زحجاب
تو ز غوغای عامه یک چندی
خویشتن را حذر کن و مشتاب
سپس یار بد نماز مکن
که بخفته است مار در محراب
که شود سخت زود دیو لعین
زیر نعلین بوتراب، تراب
بر ره دین حقّ، پیش از صبح
خوش همی رو به روشنی مهتاب
اندر این ره ز شعر حجت جوی
چو شوی تشنه با جلاب گلاب
نو عروسی است این که از رویش
خاطر او فرو کشید نقاب
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نقد و بررسی زندگی و واقعیات آن می‌پردازد و انسان را به تأمل در سراب وجود، دنیا و زودگذری آن دعوت می‌کند. ناصرخسرو با تأکید بر خاکی بودن و عدم ثبات دنیای مادی، انسان‌ها را به خطر طمع و حرص هشدار می‌دهد و آنها را به جستجوی حقیقت و اصول اخلاقی فرا می‌خواند. او بر لزوم جدیت در دین‌داری و پرهیز از گناه تأکید می‌کند و به انسان می‌گوید که در روز حساب باید با اعمال خود روبرو شود. در نهایت، شاعر با دعوت به خودآگاهی و دوری از دنیاپرستی، انسان را به سمت الهیات و معنویت رهنمون می‌سازد.
هوش مصنوعی: جهان مانند سراب است، یعنی آنچه ظاهر می‌شود واقعیت ندارد و زودگذر است. سپس تو هم مانند دویدن، به سرعت به سمت آن می‌روی و این نشان‌دهندهٔ بی‌ثباتی و ناپایداری آن است.
هوش مصنوعی: چرا همه نوع آدم، چه بزرگ و کوچک، به او (یعنی دنیا) دل خوش کرده‌اند و فریبش را خورده‌اند؟
هوش مصنوعی: همهٔ مردم در این خیمهٔ چهار طنابی (خیمه‌ای که نماد دنیا و زندگی است) غرق در غفلت و مستی شده‌اند.
هوش مصنوعی: اگر طناب‌های آن خیمه را ندیدی، پس همه چیزهای دیگر مثل خاک و باد و آتش و آب را ببین که در حال حرکت و تغییرند.
هوش مصنوعی: شما مانند یک پل، چند بار در سایه و نور ماه به دور خود می‌گردید؟
هوش مصنوعی: چرا آن سر سبز و تازه مانند ریسمان کهنه و بی‌فایده شده است؟
هوش مصنوعی: گَنده‌پیر (مردی سالخورده) با صدای دلنشین و خوشی که از دهان تو بیرون می‌آید، جواهرات زیبا و گران‌بهایی را نمایان می‌کند.
هوش مصنوعی: نقاب عقیق‌رنگ تو باعث شده که به زیبایی و خوشایندی آن، زر ناب مثل رنگ خضاب (رنگ مو) به نظر برسد.
هوش مصنوعی: چند بار دربارهٔ زیبایی‌ها و خصوصیات رباب (نوازندهٔ ساز) صحبت کردی و نغمه‌ای شیرین بر آن نواختی؟
هوش مصنوعی: بس کن از داستان رباب، زیرا اکنون تو مانند رود رباب زرد و غمگین شده‌ای.
هوش مصنوعی: چرا نمی‌بینی که طمع و حرص و خوی بد مانند سگ‌ها به تو حمله‌ور می‌شوند و تو را می‌درند؟
هوش مصنوعی: بنابراین، انسان باید خود را از امید به نوشیدن شراب و آبِ سراب (آب خیالی و غیر واقعی) نگه دارد و در واقع، مدت طولانی به این آرزو دل نبندد.
هوش مصنوعی: اگر مست نیستی، حالا وقت آن است که بفهمی سراب (آب خیالی) را از شراب (آب واقعی) تشخیص بدهی.
هوش مصنوعی: همه چیزهایی که به‌عنوان ثروت و جوانی و سلامت بدن داشته‌ای، به‌سرعت و بی‌خبر از تو می‌گذرد؛ مانند وزش باد که هرگز درنگ نمی‌کند.
هوش مصنوعی: این دنیا مانند یک ستمگر است که با نیرنگ و بی‌رحمی بر سر تو دست می‌گذارد و تو را مورد هجوم قرار می‌دهد؛ بر گوش‌هایت، که نماد حساسیت و آگاهی است، پرنده‌های سیاهی چون غراب نشسته‌اند، که به معنای بدبختی و خطر هستند.
هوش مصنوعی: اکنون شرمنده‌ای، مانند شخصی بی‌پول که در خواب گنجی را می‌بیند، اما در واقعیت از آن بی‌بهره است.
هوش مصنوعی: چشمانت را از خواب غفلت باز کن، خودت را بشناس و وجودت را درک کن.
هوش مصنوعی: به درون دین برو و در آن غوطه‌ور شو، ای خرگوش، زیرا عقاب، که نماد بلندی و اوج است، به پرواز درآمده است.
هوش مصنوعی: هر زمانی که این چرخ (بروز و قضا و قدر) ما را به اوج (بام بلند) برساند، از این چاه سیاه و عمیق (مشکلات و سختی‌ها) بیرون خواهیم آمد.
هوش مصنوعی: ای پسر، جنگ و خشم با جسم خودت فایده‌ای ندارد.
هوش مصنوعی: هر کاری را انجام بده که اگر از تو بپرسند، بتوانی به‌خوبی جواب بدهی.
هوش مصنوعی: اگر از عذاب جهنم بترسی، از راه بندگی خدا منحرف نشو و به آن توجه کن.
هوش مصنوعی: به سوی خدا برو و از گناه روی برگردان، زیرا او می‌تواند انسان‌ها را از گناه پاک کند و تو را به حالت نیک بازگرداند.
هوش مصنوعی: گناه‌های کوچک و بزرگ را از پروندهٔ اعمال خود پاک کن و بستر زندگی‌ات را بر اساس دین خالص و درست بنا کن.
هوش مصنوعی: از آتش حرص و آز که برای سوزاندن دل انسان است، دوری کن و مانند تنوری که نباید به سمت دیگر بچرخد، حواس خود را جمع کن تا از این آتش آسیب نبینی.
هوش مصنوعی: چون آتش حرص و طمع خاموش شود، باید چهره‌ات را به خاطر کارهای ناپسندت بسوزانی و عذاب ببینی.
هوش مصنوعی: به رفتار و کارهای روزمرهٔ خود خوب دقت کن و آنها را با خاک و پستی‌های این دنیا سنجش نکن.
هوش مصنوعی: با بدن خود در مورد اعمالت فکر کن، چون در روز قیامت و حسابرسی، خودت مسئول کارهایت خواهی بود.
هوش مصنوعی: ای پسر، مانند نادانان، کارهای حرام و اشتباه نکن و زندگی‌ات را با آنها خراب نساز، بلکه از حلال و کارهای درست بهره‌مند شو.
هوش مصنوعی: ای پرندهٔ درویش که بی‌گناه است، او را نگیر زیرا ممکن است عذاب سختی به سراغت بی‌آید.
هوش مصنوعی: ای کسی که افسار دل‌ات را به خطا داده‌ای، بدنت آباد است اما دل‌ات خراب و ویران شده است.
هوش مصنوعی: آیا ممکن است که خدای ناخواسته در کتاب خود، یعنی قضا و تقدیر، نام تو را به عنوان کسی که مرتکب خطا شده، نوشته باشد؟
هوش مصنوعی: شما مانند گرگ‌ها در دزدی و فریبندگی استعداد دارید و نسبت به سگ‌ها و گرگ‌ها صفاتی دارید که نشان می‌دهد شما در این کارها ماهر هستید.
هوش مصنوعی: تو همواره خوی و رفتار گرگ‌ها را نشان می‌دهی، هرچند که در پوشش آدمی و لباس درویش‌ها پنهان شده‌ای.
هوش مصنوعی: اگر با لباس درویش و زاهد با تظاهر به تقوا و زهد زندگی کنی، چگونه می‌توانی به بهشت و پاداش الهی دست یابی؟
هوش مصنوعی: کارهای ناپسند و گناه را انجام نده، زیرا نتیجهٔ آن این است که در روز قیامت، کتاب اعمال بدت را به دست چپت می‌دهند، که نشانه‌ای از بدی و ناپسند بودن است.
هوش مصنوعی: اگر تخم جو باشد، سنجاب هم بچه‌سنجاب را به دنیا خواهد آورد. این بیت به مفهوم این که اگر منبعی خوب و مناسب باشد، میوهٔ خوب و مورد انتظار به بار خواهد آورد اشاره دارد.
هوش مصنوعی: تنها در عذاب و سختی خود را می‌بینی، زیرا زمانی که به من بدی و ظلم می‌کنی، عذاب و رنج را به من نشان می‌دهی.
هوش مصنوعی: وقتی به آن روز فکر نکنی که نسبت‌های خانوادگی و پیوندهای خویشاوندی قطع خواهد شد، چه کار خواهی کرد؟
هوش مصنوعی: بر گناه‌کار، تنها بر اساس عدالت، عذاب و بلا می‌بارد، نه رحمتی، مانند باران که از ابرها نازل می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر از گروه دیوانه‌واران دوری کنی، در چه حصاری می‌توانی پناه بگیری که آن را ساختهٔ مسبب‌الاسباب (خدا) دانسته‌اند؟
هوش مصنوعی: بر پشت اسب جبرئیل سوار شو تا دیو تو را زیر پا نگذارد و به تو آسیب نرساند.
هوش مصنوعی: دیر نیست که خورشید خدا، یعنی قدرت و عظمت او، سر از حجاب دنیا بیرون می‌آورد و نمایان می‌شود.
هوش مصنوعی: مدتی از شلوغی و هیاهوی مردم دوری کن و خودت را از آن امور بی‌خبر نگه‌دار.
هوش مصنوعی: سپس دیگر به دوست بگو که نماز نخواند، چرا که در محراب، مار خوابیده است.
هوش مصنوعی: دیو لعین (شیطانی که به نیکی‌ها آسیب می‌زند) باید خیلی زود زیر پای بوتراب (به معنای دلیری و تصمیم قاطع) و خاک لگدکوب شود.
هوش مصنوعی: در مسیر دین حق، پیش از بیداری صبح خوب است که به سمت روشنی ماه بروی.
هوش مصنوعی: در این راه، مثل کسی که در جستجوی حجت و دلیل است، باید مانند تشنه‌ای به گل (گلاب) روی بیاوری و از آن بهره‌مند شوی.
هوش مصنوعی: این دختر به‌مانند یک عروس نو و زیبایی است که با دیدن او، دل انسان شاد و خوشحال می‌شود. ناپوشیدگی او، نشان از جاذبه و دلربایی‌اش دارد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هر سؤالی کز آن لب سیراب
دوش کردم همه بداد جواب
گفتمش جز شبت نشاید دید
گفت پیدا بشب بود مهتاب
گفتم از تو که برده دارد مهر
[...]
لاله داری شکفته بر مهتاب
مشگ داری گرفته بر مه تاب
مشگ چون موی تو ندارد بوی
ماه چون روی تو ندارد تاب
پیل با عشق تو ندارد پای
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
من مسکین در این رباط خراب
ساخته خانه بر ره سیلاب
خر خمخانه را دو خم شراب
تا بسر بر نهنین است و سراب
میخورد دم دم و نیاساید
خر نه هشیار از آن نه مست و خراب
گاه از اشهب فراخ عنان
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.