ای گشته جهان و دیده دامش را
صد بار خریده مر دلامش را
بر لفظ زمانه هر شبانروزی
بسیار شنودهای کلامش را
گفتهاست تو را که «بی مقامم من»
تا چند کنی طلب مقامش را؟
بارنده به دوستان و یاران بر
نم نیست غم است مر غمامش را
چون داد نوید رنج و دشواری
آراسته باش مر خرامش را
بر یخ بنویس چون کند وعده
گفتار محال و قول خامش را
جز کشتن یار خویش و فرزندان
کاری مشناس مر حسامش را
چون چاشت کند ز خویش و پیوندت
تو ساخته باش کار شامش را
گر بر تو سلام خوش کند روزی
دشنام شمار مر سلامش را
کس را به نظام دیدهای حالی
کو رخنه نکرد مر نظامش را؟
وز باب و ز مام خویش نرْبودش
یا زو نربود باب و مامش را
پرهیز کن از جهان بیحاصل
ای خورده جهان و دیده دامش را
و آگاه کن، ای برادر، از غدرش
دور و نزدیک و خاص و عامش را
آن را که همی ازو طمع دارد
گو «ساخته باش انتقامش را»
گر بر فلک است بام کاشانهش
چون دشت شمار پست بامش را
من کز همه حال و کارش آگاهم
هرگز طلبم مراد و کامش را؟
وین دل که حلالِ او نمیجوید
چون خواهد جست مر حرامش را؟
آن را طلب، ای جهان، که جویایست
این بیمزه ناز و عزّ و رامش را
وآشفته بدو سپاری و بوکه
شاهنشه ری کنی غلامش را
وز مشتری و قمر بیارائی
مر قبقب زین و اوستامش را
آخر بدهی به ننگ و رسوائی
بی شک یک روز لاف و لامش را
هرچند که شاه نامور باشد
نابوده کنی نشان و نامش را
وآشفته کنی به دست بیدادی
احوال به نظم و نغز و رامش را
بشنو پدرانه، ای پسر، پندی
آن پند که داد نوح سامش را
پرهیز کن از کسی که نشناسد
دنیی و نعیم بیقوامش را
وز دل به چراغ دین و علم حق
نتواند برد مر ظلامش را
زو دست بشوی و جز به خاموشی
پاسخ مده، ای پسر، پیامش را
بگذارش تا به دین همی خرّد
دنیای مزور و حطامش را
منگر به مثل جز از ره عبرت
رخسارهٔ خشکِ چون رخامش را
بل تا بکشد به مکر زی دوزخ
دیو از پس خویشتن لگامش را
بر راه امام خود همی نازد
او را مپذیر و هم امامش را
دیوی است حریص و کام او حرصش
بشناس به هوش دیو و کامش را
چون صورت و راه دیو او دیدی
بگذار طریقت نغامش را
وآنگه بگزار شکر ایزد را
وین منّت و نعمت تمامش را
وامی است بزرگ شکر او بر تو
بگزار به جهد و جدّ وامش را
شکری بگزار علم و دینش را
زان به که شراب یا طعامش را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در هشدار دادن به مخاطب از فریبهای دنیا و عواقب آن است. ناصرخسرو، با اشاره به انواع دشواریها و کمبودها، مخاطب را به خودشناسی و دوری از دروغ و فریبهای ظاهری رهنمون میکند. او بر اهمیت علم و دیانت تأکید کرده و از ارتباط با افراد ناآگاه و بیدین بر حذر میدارد. در نهایت، شاعر به برادر خود توصیه میکند که از تجملات و زرق و برق دنیا بپرهیزد و رویهای حکیمانه و خردمندانه را در زندگی پیش گیرد. این نصیحتها از تجارب تلخ و بینش ناصرخسرو نسبت به شرایط زمانه نشأت میگیرد.
هوش مصنوعی: جهان در حال تغییر و تحول است و انسانها بارها در دام فریب آن گرفتار شدهاند. من هم بارها فریب این دنیای فریبنده را خوردهام و دلم را به آن فروختهام.
هوش مصنوعی: در هر شب و روز، سخنان او را که از زمانه و حال میگوید، بسیار شنیدهای.
هوش مصنوعی: او به تو گفته که «من بدون مقام هستم»، پس تا کی میخواهی به دنبال مقام او باشی؟
هوش مصنوعی: سخن از این است که یکی از دوستان و یاران به کسی میگوید که اگر باران نبارد، غمانگیز است، و غم او (یعنی حزن و افسردگیاش) به دلایل مختلف جدا از باران به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: هر بار که خبر از رنج و سختی به تو میرسد، باید خود را برای تحمل آن آماده کنی.
هوش مصنوعی: گفتارهای غیرممکن و بیپایه را بر روی یخ بنویس، زیرا با آمدن گرما، یخ ذوب میشود و این وعدهها نیز از میان میروند.
هوش مصنوعی: حسام، یعنی حسامالدین، به جز کشتن محبوب و فرزندانش، هیچ کار دیگری را نپسندد و نشناسد.
هوش مصنوعی: هرگاه صبحانه بخورد و در پیوند تو باشد، کار او را در شام بهخوبی سامان دادهای.
هوش مصنوعی: اگر روزی کسی به تو سلام گرمی بدهد، نباید سلامش را به حساب زشتگویی و دشنام او بگذاری.
هوش مصنوعی: آیا کسی را دیدهای که به نظام و ترتیبش خدشهای وارد نکرده باشد؟
هوش مصنوعی: او نه از پدر و مادرش چیزی دارد، و نه پدر و مادرش از او دارند؛ یعنی هیچ ارتباطی بین او و پدر و مادرش نیست.
هوش مصنوعی: ای کسی که از دنیا لذت میبری و به چیزهای آن وابستهای، از این دنیا که هیچ فایدهای ندارد، دوری کن.
هوش مصنوعی: ای برادر، همه را از خیانت او باخبر کن، چه نزدیکان و چه دوریان، چه اهل خاص و چه عام.
هوش مصنوعی: به کسی که از او انتظار سود و منفعت دارد بگو که آماده انتقام او باشد.
هوش مصنوعی: اگر بام خانهاش مانند دشت باشد و از بلندای آسمان پایینتر برآید، بر من چه گواراست که او را کوچک بشمارم؟
هوش مصنوعی: من به خوبی از حال و کار او باخبرم، اما چرا باید خواسته و آرزوی او را بخواهم؟
هوش مصنوعی: دل من که به عشق او وابسته نیست و به او توجهی ندارد، چگونه میتواند به دنبال چیزهای ناپاک و حرام برود؟
هوش مصنوعی: ای جهان، آن چیزی را که در جستجوی چیزهای بیفایده و زیباییهای ظاهری نیست، جستجو کن.
هوش مصنوعی: به او میسپاری و با خشمی که داری، چون یک پادشاه بر غلامش رفتار میکنی.
هوش مصنوعی: از سیارهٔ مشتری و ماه (قمر) زین و پوشش زیبایی برای سربازانش بیاور.
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که به زندگی با ننگ و رسوایی ادامه دهی، مطمئناً یک روز از آن خودستایی و نمایش لاف زدن به زوال خواهد رسید.
هوش مصنوعی: هرچند که او شاهی معروف و مشهور باشد، اما تو میتوانی نشانه و نام او را نابود کنی.
هوش مصنوعی: تو با کارهای ظلمآمیز و بیرحمانهات، اوضاع و احوال را به هم میزنی و آن را به نظم و زیبایی نمیآوری.
هوش مصنوعی: به پسر بگو که مانند نصیحتی که نوح به پسرش داد، به این نصیحت گوش فرا دهد.
هوش مصنوعی: از کسی که به ارزشهای دنیوی و خوشیهای ناپایدار آگاهی ندارد، دوری کن و از او فاصله بگیر.
هوش مصنوعی: کسی که از دل و ایمان واقعی به دین و علم الهی نرسیده، نمیتواند تاریکی و سختیهای زندگیاش را برطرف کند.
هوش مصنوعی: ای پسر، از او دوری کن و تنها در سکوت به او پاسخ بده، پیامش را نپذیر.
هوش مصنوعی: اجازه بده او به دین خود ادامه دهد و در دنیای فریبنده و مادی از آنچه دارد بهرهبرداری کند.
هوش مصنوعی: به چهرهٔ کسی که مانند سنگِ مرمر خشک و بیروح است، نگاه نکن و فقط از آن عبرت بگیر.
هوش مصنوعی: او تا زمانی که به فریب و مکر (دشمن) کشیده شود، خود را در دوزخ (عذاب) میاندازد و او (دیو) از پشت، لگام (کنترل) خود را به دست میگیرد.
هوش مصنوعی: او (دیو) به راه امامش میبالد، پس تو او را نپذیر و همچنین امامش را نیز.
هوش مصنوعی: دیو نمایانگر وسوسه و تمایل به زیادهخواهی است و با توجه به حرص آن، انسان باید به دقت و آگاهی نسبت به این وسوسه و خواستههای نامناسب توجه کند.
هوش مصنوعی: وقتی که صورت و شیوهٔ دیو را دیدی، روش خود را رها کن و به راه اهل حق بپرداز.
هوش مصنوعی: سپس شکر خداوند را بجا بیاور و تمام نعمتها و لطفهای او را نیز به یاد داشته باش.
هوش مصنوعی: شکرگزاری بزرگ خداوند بر تو واجب است، پس تلاش و کوشش کن تا به این شکر ادا کنی.
هوش مصنوعی: شکر و سپاس به خاطر علم و دین او را به جا آورید؛ زیرا این شکرگزاری ارزشمندتر از نوشیدنی یا غذایش است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.