هرگز ندانستم که مه آید به صورت بر زمین
آتش زند خوبیِ او در جملهٔ خوبان چنین
کی ره برد اندیشها، کان شیر نر زان بیشها
بیرون جهد، عشاق را غرفه کند در خون چنین؟
گفتم به دل: « بار دگر رفتی درین خون جگر »
گفتا: « خمش باری بیا یکبار روی او ببین »
از روی گویم یا ز خو، از طره گویم یا ز مو
از چشم مستش دم زنم، یا عارض او ، یا جبین
حاصل، گرفتار ویم، مست و خراب آن میم
شب تا سحر یارب زنان، کالمستغاث، ای مسلمین
اندر خور روی صنم، کو لوح تا نقشی کنم؟!
تا آتشی اندر فتد، در دودمان آب و طین
از درد هجرانش زمین، رو کرده اندر آسمان
وان آسمان گوید که: « من صد چون توم اندر حنین »
آید جواب این هردو را، از جانب پنهان سرا
کای عاشقان و کم زنان، اینک سعادت در کمین
دولت قلاوزی شده، اندر ره درهم زده
در کف گرفته مشعله، از شعلهٔ عین‌الیقین
زین شعلهای معتمد، سر دل هر نیک و بد
چون موی اندر شیرشد، پیدا مثال یوم دین
کی تشنه ماند آن جگر کو دل نهد بر جوی ما؟!
کی بسته ماند مخزنی، بر خازنی کآمد امین؟!
ای باغ، کردی صبرها، در دی رسیدت ابرها
الصبر مفتاح‌الفرج، ای صابران راستین
شمع جهانست این قمر، از آسمانست این قمر
چون جان بود سودای او، پنهان کنیمش چون جنین
پنهان کنیمش تا ازو جان فرد و تنها می‌چشد
ترجیع گیرد گوش او، از پردها بیرون کشد
می‌گفت با حق مصطفی: « چون بی‌نیازی تو ز ما
حکمت چه بود؟ آخر بگو در خلق چندین چیزها »
حق گفت: « ای جان جهان، گنجی بدم من بس نهان
می‌خواستم پیدا شود آن گنج احسان و عطا
آیینهٔ کردم عیان، پشتش زمین، رو آسمان
پشتش شود بهتر ز رو، گر بجهد از رو و ریا
گر شیره خواهد می شدن، در خنب جوشد مدتی
خواهد قفا که رو شود، بس خوردنش باید قفا
آبی که جفت گل بود، کی آینهٔ مقبل بود
چون او جدا گردد ز گل، آیینه گردد پرصفا
جانی که پران شد ز تن، گوید بدو سلطان من:
« عذرا شدی از یار بد، یار منی اکنون، بیا »
مشهور آمد این، که مس از کیمیایی زر شود
این کیمیای نادره، کردست مس را کیمیا
نی تاج خواهد نی‌قبا، این آفتاب از داد حق
هست او دو صد کل را کله وز بهر هر عریان قبا
بهر تواضع بر خری، بنشست عیسی، ای پدر
ور نی سواری کی کندبر پشت خر باد صبا؟
ای روح، اندر جست و جو کن سر قدم چون آب جو
ای عقل، بهر این بقا، شاید زدن طال بقا
چندان بکن تو ذکر حق، کز خود فراموشت شود
واندر دعا دو تو شوی، مانندهٔ دال دعا
دانی که بازار امل، پرحیله است و پر دغل
هش دار ای میر اجل، تا درنیفتی در دغا
خواهی که اندر جان رسی، در دولت خندان رسی
می‌باش خندان همچو گل، گر لطف بینی گر جفا
این ترک جوش آمد ولی ترجیع سوم می‌رسد
ای جان پاکی که ز تو جان می‌پذیرد هر جسد
گر ساقیم حاضر بدی، وز بادهٔ او خوردمی
در شرح چشم جادوش صد سحر مطلق کردمی
گرخاطر اشتر دلم خوش شیرگیر او شدی
شیران نر را این زمان در زیر زین آوردمی
زان ابروی چون سنبلش، زان ماه زیبا خرمنش
زین گاو تن وارستمی بر گرد گردون گردمی
سرمست بیرون آیمی از مجلس سلطان خود
فرمان ده هر شهرمی درمان ده هر دردمی
نی درودمی نه کشتمی مطلق خیالی گشتمی
نی ترمی، نی خشکمی، نی گرممی، نی سردمی
نی در هوای نانمی، نی در بلای جانمی
نی بر زمین چون کوهمی، نی بر هوا چون گردمی
نی سرو سرگردانمی، نی سنبل رقصانمی
نی لالهٔ لعلین قبا نی زعفران زردمی
نی غنچهٔ بسته دهان، گشته ز ضعف دل نهان
بی این جهان و آن جهان نور خدا پروردمی
هر لحظه گوید شاه دین: « آری چنین و صد چنین
پیدا شدی گر زانک من در بند بردا بر دمی »
گرنه چو باران بر چمن من دادمی داد ز من
با جمله فردان جفتمی وز جمله جفتان فردمی
ملک از سلیمان نقل شد، ماهی فروشی شد فنش
بیرنج اگر راحت بدی، من مور را نازردمی
گر صیف بودی بی‌زدی، خاری نخستی پای گل
ور بی‌خماری می‌بدی، انگور را نفشردمی
گر عقدهٔ این ساحره از پای جانم وا شدی
بر کوری هر رهزنی صد رستم و صد مردمی
جانت بمانا تا ابد ای چشم ما روشن به تو
ای شاد و راد و مؤتلف جان دو صد چون من به تو
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف و حسی عمیق از محبت و عاشقانه بودن پرداخته است. عاشق، در دل شور و شوقی دارد و به یاد محبوب در حال غرق شدن است. او به درد هجران اشاره می‌کند و از چهره محبوب و جذابیت‌هایش سخن می‌گوید. همچنین، با نمایشی از کمال و حقیقت وجود دارد که در آن عشق و شوق را به عمق جان خود کشیده و احساس می‌کند که هیچ چیز نمی‌تواند او را از عشق دور کند. در نهایت، دعوت به صبر و امید در دل کلامش نهفته است و به مخاطب یادآوری می‌کند که عشق واقعی، منبعی از نعمت و روشنایی در زندگی است.
هوش مصنوعی: هرگز نفهمیدم که چطور ماه به زمین می‌آید و با زیبایی‌اش به آتش می‌زند، آن خوبی او (معشوق) در میان همهٔ خوبان اینگونه است.
هوش مصنوعی: کیست که بتواند اندیشه‌ها را از این شرایط دشوار بگذرانده و آن شیر نر، که در این شرایط سخت نه تنها می‌جوشد بلکه عشاق را در این خون، به خاطرات و شادمانی‌ها بکشاند؟
هوش مصنوعی: به دل خودم گفتم که دوباره در این درد و رنج غرق شده‌ام. او در پاسخ گفت که ساکت باش و بی‌صدا، یک بار دیگر چهره‌اش را ببین.
هوش مصنوعی: من نمی‌دانم که از زیبایی و جذابیت او بگویم یا از ناز و دلربایی‌اش. آیا باید از چشم‌های شیطانی‌اش سخن بگویم یا از صورت و پیشانی‌اش؟
هوش مصنوعی: من، گرفتار و شیدای عشق او هستم، و شب تا صبح در حال مستی و خرابیدم. ای خدا، به کمک من بیا، زیرا مثل کسی هستم که برای نجات به فریاد نیاز دارد، ای مسلمانان.
هوش مصنوعی: در دل زیبایی چهرهٔ معشوق، کجا جایی هست تا نقشی رسم؟! تا آتشی بیفروزد که دود و خاک و آب را هم بسوزاند.
هوش مصنوعی: درد جدایی معشوق باعث شده که زمین به آسمان رو کند و آسمان هم به زمین بگوید که من نیز مانند تو مشتاق و دچار عشق هستم. در اینجا «حنین» اشاره به جنگی است که در آن شور و هیجان عشق و جنگنده‌ای را نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: جواب این دو نفر، یعنی عاشقان و مردم کم‌توان، از سوی عالم پنهان می‌آید و نشان می‌دهد که سعادت در انتظار آنهاست و به زودی به آنها خواهد رسید.
هوش مصنوعی: دولت و خوشبختی به شکل ظاهری به دست آمده و در مسیر زندگی، توأم با مشکلات و سختی‌ها، شعلهای از معرفت و حقیقت را در دست گرفته که ناشی از یقین و آگاهی عمیق است.
هوش مصنوعی: از این شعلهٔ مطمئن، دل هر انسان خوب و بد همچون مویی در شیر نشان می‌دهد، شواهدی از روز قیامت (یوم دین) برملا می‌شود.
هوش مصنوعی: کدام جگر (دل) است که برای آب و عشق ما تشنه بماند؟ کدام گنجینه‌ای (مخزن) می‌تواند بسته بماند در حالی که امینی (نگهبانی) به آن دسترسی دارد؟
هوش مصنوعی: ای باغ، تو صبر بسیار کرده‌ای، اکنون در دی‌ماه به تو ابرها رسیدند. صبر کلید گشایش است، ای صابران واقعی.
هوش مصنوعی: این قمر، نورانی‌ترین و زیباترین چیز در جهان است و از آسمان می‌آید. چون او به مثل جان با ارزشی است که باید او را پنهان کنیم، مانند جنینی که در شکم مادر محفوظ است.
هوش مصنوعی: ما باید این شمع را پنهان کنیم تا جان‌های فرد و تنها (چون او را درک کنند) از آن لذت ببرند و گوش او از پرده‌ها آزاد شود و بشنود.
هوش مصنوعی: پیامبر (مصطفی) به حق گفت: «چرا تو که نیازی به ما نداری، ما را خلق کرده‌ای؟ لطفاً بفرما چرا این همه چیزهای مختلف خلق شده‌اند؟
هوش مصنوعی: خداوند به پیامبر (مصطفی) می‌گوید که ای روح دنیا، من گنجی بزرگ و پنهان دارم که می‌خواهم آن گنج، یعنی نعمت‌های رحمت و بخشش، روشن و نمایان شود.
هوش مصنوعی: من خود را همچون آینه‌ای شفاف ساخته‌ام که چیزی جز حقیقت را نشان می‌دهد. پشت این آینه، دنیای مادی و زمینی است و جلو آن، آسمان و معنویات. اگر حقیقت درون خود را رها کند و به سمت ریاگری برود، آنچه در پشت می‌ماند، از آنچه در جلو دارد، بهتر خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهد شیرهٔ انگور به دست آورد، باید مدتی در جوشیدن بماند تا به حالت صاف و شفاف درآید و برای اینکه به این مرحله برسد، باید مقدار زیادی از آن را مصرف کند.
هوش مصنوعی: آب که زمانی با گل یکی بود، وقتی از آن جدا شود، شفاف و صاف می‌شود. این اشاره به جدا شدن از موانع و رسیدن به حالت واقعی و پاک است.
هوش مصنوعی: جانی که از بدن جدا شده است، به خداوند (سلطان) می‌گوید: «تو از یار بد رهایی یافته‌ای، اکنون یار من هستی، بیا به سوی من».
هوش مصنوعی: مشهور است که مس، با تبدیل شدن به کیمیا، به طلا تبدیل می‌شود؛ این کیمیای نادر (خالص) است که مس را به طلا می‌کند.
هوش مصنوعی: این آفتاب که از جانب حق آمده، نه تاج و نه لباس فاخر می‌خواهد؛ او دارای مقام و ارزش بالایی است و برای هر انسان عریان، از برای او، قبا و پوشش فراهم می‌کند.
هوش مصنوعی: عیسی (پیامبر معروف) برای نشان دادن تواضع و فروتنی، بر روی یک الاغ نشسته است. آیا کسی می‌تواند بر پشت الاغی خاص مثل الاغی که عیسی بر آن نشسته، سوار شود و خود را برتر از او بداند؟
هوش مصنوعی: ای روح، برای یافتن حقیقت تلاش کن و در جست‌وجو باش، مانند آبی که در جوی می‌جوشد. ای عقل، برای رسیدن به جاودانگی و بقا، شاید باید اراده و همت را به کار بگیری.
هوش مصنوعی: آن‌قدر ذکر خدا را بگوی که خودت را فراموش کنی و در دعا فقط تویی به یاد آورده شوی، مانند حرف «دال» که در زبان به خودش اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: بدان که دنیای امید و آرزو پر از نیرنگ و فریب است، پس ای مرگ، مراقب باش که به دام این فریب‌ها نیفتی.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی به عمق جان و حقیقت زندگی دست پیدا کنی، باید در شادی و خوشحالی زندگی کنی. باید مثل گل شاداب و خندان باشی، چه وقتی که محبت و لطف به تو برسد و چه وقتی که با بی‌مهری روبرو شوی.
هوش مصنوعی: این شخص معشوق، که ترک است، در اینجا به مقام و جایگاه بالای خود اشاره می‌کند. این مقام به حدی است که جان‌های پاک به واسطه او جان می‌پذیرند و به زندگی می‌آیند. بدین ترتیب، او رمزی است که سبب حیات و سرزندگی در هر موجودی می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر تو نیز بخواهی، با بادهٔ او می‌نوشم، در توصیف چشم جادویت به قدری سحر و جادو به کار می‌برم که همه چیز را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
هوش مصنوعی: اگر دل من مانند دل یک شتر شاد و خوشبخت باشد، تو با قدرت و زیبایی‌ات مانند یک شیر نر، مرا زیر زین و سوار بر خودت کرده‌ای.
هوش مصنوعی: از زیبایی ابروهای چون سنبل و چهره‌ی ماه‌مانند آن معشوق سخن می‌گوید که با وجود این زیبایی‌ها، من از تحمل معشوق جدا شدم و همچون گاوی در بین دایره‌ای بزرگ در حال چرخیدن هستم.
هوش مصنوعی: خود را پر از شادی و سرمستی احساس می‌کنم و از مجلس سلطان (که در اینجا می‌تواند به معشوق یا خدا اشاره داشته باشد) بیرون می‌آیم. تو ای معشوق، به هر شهری رفته و دردهای هر کسی را درمان کن.
هوش مصنوعی: من نه در حالتی عادی هستم که کسی به من سلام کند، نه در حالت مرگ و نیستی، من فقط به یک خیال تبدیل شده‌ام. نه تر و تازه‌ام، نه خشک و بی‌حالت، نه گرم و پرانرژی‌ام، نه سرد و بی‌عاطفه.
هوش مصنوعی: من نه در جستجوی نانم و نه در درد و سختی جانم. نه بر زمین مانند کوه استوارم و نه بر هوا مانند گرد و غبار بی‌ثبات.
هوش مصنوعی: من نه مانند سرو آزاد و سرگردان هستم، نه مانند سنبل در حال رقص، نه شبیه لاله‌ای با رنگ قرمز زیبا، و نه همانند زعفران زرد.
هوش مصنوعی: من همچون غنچه‌ای هستم که دهانش بسته است و به خاطر ضعف و غم درونم، نمی‌توانم خودم را نشان دهم. بدون وابستگی به این دنیا یا آن جهان، تنها نور خدا را در وجودم پرورش می‌دهم.
هوش مصنوعی: هر لحظه، خدا، که شاه دین است، می‌گوید: «بلی، همچنان که ذکر شد، تو وجود یافته‌ای؛ اگر من بند تو را بگشایم، تو را به آزادی بزرگ خواهم آورد.
هوش مصنوعی: اگر نه مثل باران بر چمن، من همواره فریاد می‌زنم و از من می‌خواهد که با همه موجودات یکی شوم و از همه جفت‌ها جدا باشم.
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره به داستان سلیمان و ملک است که به قدرت او در تسخیر ماهی‌ها و داشتن علم و فنّی خاص اشاره دارد. شاعر می‌گوید اگر به من آرامش و راحتی بدهی، حتی مور هم برای من عزیز و گرامی خواهد بود و من هیچ‌گاه به آن آسیبی نمی‌زنم.
هوش مصنوعی: اگر در تابستان، خاری به پای گل نمی‌رفت، چنانچه در حالت مستی، انگور را نمی‌فشردی.
هوش مصنوعی: اگر دشواری و گره‌ای که این ساحره در جانم ایجاد کرده، باز شود، بر کوری هر دزد و مختلسی، صد رستم و صد مرد بزرگ را هم می‌توانم شکست دهم.
هوش مصنوعی: ای جان تو همیشه زنده بمان، ای چشمی که به خاطر تو روشن است. ای شاد و نیکوکار و دارای دل آرام، جان‌هایی به اندازهٔ دو صد نفر چون من به خاطر تو همراهند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.