هست کسی کو چو من اشکار نیست
هست کسی کو تلف یار نیست؟
هست سری کو چو سرم مست نیست؟
هست دلی کو چو دلم زار نیست؟
مختلف آمد همه کار جهان
لیک همه جز که یکی کار نیست
غرقهٔ دل دان و طلب کار دل
آنک گله کرد که دلدار نیست
گرد جهان جستم اغیار من
گشت یقینم که کس اغیار نیست
مشتریان جمله یکی مشتریست
جز که یکی رستهٔ بازار نیست
ماهیت گلشن آنکس که دید
کشف شد او را که یکی خار نیست
خنب ز یخ بود و درو کردم آب
شد همه آب و زخم آثار نیست
جمله جهان لایتجزی بدست
چنگ جهان را جز یک تار نیست
وسوسهٔ این عدد و این خلاف
جز که فریبنده و غرار نیست
هست درین گفت تناقض ولیک
از طرف دیده و دیدار نیست
نقطه دل بیعدد و گردش است
گفت زبان جز تک پرگار نیست
طاقت و بیطاقتی آمد یکی
پیش مرا طاقت گفتار نیست
مست شدی سر بنه اینجا، مرو
زانکه گلست و ره هموار نیست
مست دگر از تو بدزدد کمر
جز تو مپندار که طرار نیست
چونک ز مطلوب رسیدست برات
گشت نهان از نظر تو صفات
بار دگر یوسف خوبان رسید
سلسلهٔ صد چو زلیخا کشید
جامه درد ماه ازین دستگاه
نعره زند چرخ که هل من مزید
جملهٔ دنیا نمکستان شدست
تا که یکی گردد پاک و پلید
بار دگر عقل قلمها شکست
بار دگر عشق گریبان درید
کرد زلیخا که نکردت کس
بنده خداوندهٔ خود را خرید
مست شدی بوسه همی بایدت
بوسه بران لب ده، کان میچشید
سخت خوشی، چشم بدت دور باد
ای خنک آن چشم که روی تو دید
دیدن روی تو بسی نادرست
ای خنک آن، گوش که نامت شنید
شعشعهٔ جام تو عالم گرفت
ولولهٔ صبح قیامت دمید
عقل نیابند به دارو، دگر
عقل ازین حیرت شد ناپدید
باز نیاید، بدود تا هدف
تیر چو از قوس مجاهد جهید
هدهد جان چون بجهد از قفس
میپرد از عشق به عرش مجید
تیغ و کفن میبرد و میرود
روح سوی قیصر و قصرمشید
رسته ز اندیشه که دل میفشرد
جسته ز هر خار که پا میخلید
چرخ ازو چرخ زد و گفت ماه
منک لنا کل غد الف عید
شد گه ترجیع و دلم میجهد
دلبر من داد سخن میدهد
این بخورد جام دگر آرمش
بارد و هشیار بنگذارمش
از عدمش من بخریدم به زر
بی می و بیمایده کی دارمش؟
شیره و شیرین بدهم رایگان
لیک چو انگور نیفشارمش
همچو سر خویش همی پوشمش
همچو سر خویش همی خارمش
روح منست و فرج روح من
دشمن و بیگانه نینگارمش
چون زنم او را؟! که ز مهر و ز عشق
گفتن گستاخ نمییارمش
گر برمد کبکبهٔ چار طبع
من عوض و نایب هر چارمش
من به سفر یار و قلاووزمش
من به سحر ساقی و خمارمش
تا چه کند لکلکهٔ زر و سیم
که تو بگویی که: « گرفتارمش »
او چو ز گفتار ببندد دهن
از جهت ترجمه گفتارمش
ور دل او گرم شود از ملال
مروحه و باد سبکسارمش
ور بسوی غیب نظر خواهد او
آینهٔ دیدهٔ دیدارمش
ور به زمین آید چون بوتراب
جمله زمین لاله و گل کارمش
ور بسوی روضهٔ جانها رود
یاسمن و سبزه و گلزارمش
نوبت ترجیع شد ای جان من
موج زن ای بحر درافشان من
شد سحر ای ساقی ما نوش، نوش
ای ز رخت در دل ما جوش، جوش
بادهٔ حمرای تو همچون پلنگ
گرگ غم اندر کف او موش، موش
چونک برآید به قصور دماغ
افتد از بام نگون هوش، هوش
چونک کشد گوش خرد سوی خود
گوید از درد خرد: « گوش، گوش »
گویدش او: خیز، به جان سجده کن
در قدم این قمر می فروش
گفت: کی آمد که ندیدم منش
گفت که: تو خفته بُدی دوش دوش
عاشق آید بر معشوقه مست
که نبرد بوی از آن شوش شوش
عشق سوی غیب زند نعرها
بر حس حیوان نزند آن، خروش
شهر پر از بانگ خر و گاو شد
بر سر که باشد بانگ وحوش
ترک سوارست برین یک قدح
ساغر دیگر جهة قوش، قوش
چونک شدی پر ز می لایزال
هیچ نبینی قدحی بوش، بوش
جمله جمادات سلامت کنند
راز بگویند چو خویش، و چو توش
روح چو ز مهر کنارت گرفت
روح شود پیش تو جمله نقوش
نوبت آن شد که زنم چرخ من
عشق عزل گوید بی روی پوش
همچو گل سرخ سواری کند
جمله ریاحین پی او چون جیوش
نقل بیار و می و پیشم نشین
ای رخ تو شمع و میت آتشین



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بیان جستوجوی وجود و عشق انسان میپردازد. شاعر از وجود یک منبع واحد در کثرت جهان سخن میگوید و به دنبال یافتن یار و دلدار است. او در عین حال به تناقضات جهان و تفاوتهای ظاهری اشاره میکند و میگوید همگان در حقیقت یکیاند و عشق و زیبایی بر افکار غالب است. در این میان، عشق به معشوق به عنوان نیرویی پرچمدار و حالاتی از شگفتی و شورانگیزی در زندگی مطرح میشود. در نهایت، شاعر به وحدت وجود و زیبایی عشق و روح اشاره میکند و از بیقراری دل در جستوجوی وصال صحبت میکند.
هوش مصنوعی: آیا کسی وجود دارد که مانند من درونش پنهان باشد و احساساتش را به آسانی نشان ندهد؟ آیا کسی هست که به اندازه من در عشق و ارتباط با معشوق آسیبدیده نباشد؟
هوش مصنوعی: آیا کسی وجود دارد که مانند من به سر مست و شاداب نباشد؟ آیا کسی هست که دلش مانند دل من زار و غمین نباشد؟
هوش مصنوعی: تمام کارهای دنیا متفاوت و گوناگون است، اما در واقع، همه آنها به یک چیز مربوط میشود و آن هم یکتایی و وحدت است.
هوش مصنوعی: دل را در طلب معشوق غرق و غمگین میدان، آن دل است که گله میکند که دلدار وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در جستجوی عشق و معشوق، به سَراغ دیگران رفتم و فهمیدم که هیچکس غیر از محبوب واقعی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: تمامی خریداران در واقع یک خریدار بیش نیستند، زیرا در واقع فقط یک دسته از کالاها در بازار وجود دارد.
هوش مصنوعی: کسی که ماهیت و ذات گلزار را درک کرده، متوجه میشود که هیچ چیز در آن غیر از زیبایی و خوبی وجود ندارد و همه چیز گل و لطافت است، نه خار و زشتی.
هوش مصنوعی: درختی که از یخ پوشیده شده بود و من آن را زخمزده کردم، اکنون تمام آب آن جاری شده و هیچ نشانهای از زخم باقی نمانده است.
هوش مصنوعی: جهان بهگونهای است که نمیتوان آن را به اجزای جداگانه تقسیم کرد و در واقع، تمام این عالم تنها به یک تار میماند که به هم پیوسته است.
هوش مصنوعی: وسوسههای موجود در این عدد و این اختلاف جز فریبنده و فریب نیست.
هوش مصنوعی: در اینجا گفته میشود که اگرچه در این سخن تناقض و تضاد موجود است، اما این تناقض از سوی چشم و دیدار ناست و به همین خاطر ممکن است واقعی به نظر نرسد.
هوش مصنوعی: نقطهٔ دل، بینهایت و در عین حال متحرک است و این حالت را تنها زبان میتواند بیان کند، در حالی که زبان خود به تنهایی قادر به بیان تمام ابعاد آن نیست.
هوش مصنوعی: طاقت و بیطاقتی (یعنی توانایی و ناتوانی) به یکدیگر نزد من آمدند؛ اما طاقت (توانایی) بر گفتن حرفی ندارد و نمیتواند سخن بگوید.
هوش مصنوعی: در این بیت میگوید اگر مست شدهای (در حالت شادی و شور هستی)، در اینجا بمان؛ زیرا اینجا جایی پُرتکاپو و گلفام است و راهی برای رفتن به آن سوی دیگر وجود ندارد. یعنی نباید به سمت مشکلات بروی، بلکه باید در محیطی خوشایند بمانی.
هوش مصنوعی: مست دیگری از تو کمرش را میدزدد و جز تو هیچکس را به عنوان رفیق و دوست نمیتوان تصور کرد.
هوش مصنوعی: چون نامهٔ محبوب به دستتان رسیده، صفات او از چشمان تو پنهان شده است.
هوش مصنوعی: یوسف، زیباترین و بهترین انسانها، دوباره به یاران و دوستانش بازگشته است، و حالا در دل این جمعیت، زلیخا که عاشق او بود، به یاد او و عشقش همچنان زنجیری با صدای دلانگیز به دوش میکشد.
هوش مصنوعی: ماه با لباس درد و رنج از این نظام (جهان) ناله و فریاد میزند که آیا کسی چیزی (برای من) افزوده است؟
هوش مصنوعی: دنیا به مانند نمکستانی شده است که در آن همه افراد، چه پاک و چه پلید، به هم مخلوط شدهاند.
هوش مصنوعی: دوباره عقل باعث شد که نوشتن متوقف شود و دوباره عشق به طور عاطفی و هیجانی باعث ایجاد ناآرامی و بیقراری گردید.
هوش مصنوعی: زلیخا، زن عزیز مصر، خداوند را که خودش را برای عشق یوسف فروخته بود، خرید. به این معنی که او عشق و اشتیاقش را برای یوسف به مقام و ثروت ترجیح داد.
هوش مصنوعی: مستی و سرخوشی تو ایجاب میکند که بوسهای دیگر بر لبان دهان بزنید، زیرا این میچشید که مستی به ارمغان میآورد.
هوش مصنوعی: ای کاش آن چشمهایی که چهرهی تو را تماشا کردند، از هر گونه چشمزنی دور باشند و خوشحالی را فراموش کنند.
هوش مصنوعی: دیدن چهرهٔ تو بسیار نادر و ناممکن است، اما خنک و خوشابه حال کسی که نامت را شنیده است.
هوش مصنوعی: نور جام تو تمام عالم را روشن کرد و در این حال صدای قیامت به گوش رسید.
هوش مصنوعی: عقل نمیتواند به درمانی دست یابد، و به همین خاطر عقلِ متعجب و حیران دیگر ظاهر نخواهد شد.
هوش مصنوعی: عقل به تنهایی نمیتواند راهگشا باشد و در پی کمال و حقیقت، همچون تیر از کمان رها میشود و به سمت هدف خود میدود.
هوش مصنوعی: وقتی هدهد، که نماد جان است، از قفس رهایی یابد، به خاطر عشق، به سوی آسمان بلند و مقام عالی پرواز میکند.
هوش مصنوعی: روح به سوی قیصر، که نماد قدرت و سلطنت است، و قصر مشید، که نمایانگر جلال و شکوه است، میرود و در این مسیر از تیغ و کفن، که نشانه مرگ و جدایی از دنیا است، عبور میکند. این بیت به سفر روح و رهایی از قید و بندهای دنیوی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: دل از اندیشهها آزاد شده و از هر مانع و دردی که به پا میخورد، دور شده است.
هوش مصنوعی: چرخ (زمان) به خاطر عشق تو به گردش درآمد و گفت: ای ماه من، ما هر روز جشن و عید خواهیم داشت.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به لحظهای پرشور و شادابی اشاره میکند که دلم از شوق و هیجان به تپش درآمده و محبوبم در حال صحبت کردن است. این وضعیت نشاندهندهٔ بیداری و شعف درونی اوست.
هوش مصنوعی: این جام دیگر را که به او میدهم، آرامش او خواهد بود و او را هوشیار میکند؛ پس من او را ترک نخواهم کرد.
هوش مصنوعی: از نبودن او (یا عدم) من با پول (زر) خریدم، اما بدون شراب و بدون اندیشه (مایده)، چگونه میتوانم او را داشته باشم؟
هوش مصنوعی: من میتوانم شیره و شیرینی را به طور رایگان به کسی بدهم، اما مانند انگور آنها را نمیفشارد و در نتیجه نمیخواهم از آنها بهرهبرداری کنم.
هوش مصنوعی: من خود را در جایی پنهان میکنم که شبیه به خودم باشد و آنجا را در عین حال آزار میزنم، مانند آنکه به سر خودم آسیب برسانم.
هوش مصنوعی: روحم از عشق او شاد است و او برای من مانند روحی است که نمیتوانم به عنوان دشمن و بیگانه به او نگاه کنم.
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم او را سرزنش کنم، در حالی که از سر عشق و محبت نمیتوانم سخن بگویم و در این موضوع جسارت ندارم؟
هوش مصنوعی: اگر پرندهای که نمایندهٔ چهار نوع طبع ماست (احساسات و ویژگیهای مختلف ما) پرواز کند و برود، من به جای آن هر چهار ویژگی را عوض میکنم.
هوش مصنوعی: من در راه یارم و به صدای او مشغولم، و در دل شب شراب را از ساقی میگیرم و مست میشوم.
هوش مصنوعی: اگرچه دنیا با زر و سیم پر شده، اما چه فایده دارد که تو بگویی من در عشق گرفتار شدهام؟
هوش مصنوعی: او وقتی که از گفتار دیگران ساکت میشود، به خاطر تفسیر و معنای آن صحبتهاست.
هوش مصنوعی: اگر دل او از اندوه و غم گرم شود، همانند یک وزش ملایم و باد خوشی که به آرامی میوزد، به آرامش میرسد.
هوش مصنوعی: اگر او به سوی آنچه نامرئی است، نظر کند، آینهٔ چشمانش برای دیدن آنچه میخواهد، آماده است.
هوش مصنوعی: اگر او به زمین بیاید، مانند گلبوتراب (گل بوا) تمام زمین را پر از لاله و گل میکند.
هوش مصنوعی: اگر یاسمن و سبزه و گل به سوی باغی که شادی و زندگی در آن است بروند، آنجا باغ و گلزار من است.
هوش مصنوعی: ای جان من، زمان ترجیع (تکرار و بیان دوباره) فرا رسیده است؛ بنابراین، ای دریای بیکران، خود را بهاهتزاز درآور و موجزنی کن.
هوش مصنوعی: ای ساقی، سحر شده و ما از شراب تو مینوشیم، ای کاش از روی تو در دل ما شعلهور باشد و به جوش بیاید.
هوش مصنوعی: شراب سرخ تو مانند پلنگ است که درد و غم را در چنگ خود دارد و بیچاره به عنوان موش در برابر آن بیپناه است.
هوش مصنوعی: وقتی که انسان به حالت غفلت و نسیان میرسد، عقل و هوش او از او دور میشود و مانند شخصی که از بام سقوط کرده، دچار بیخبری و زوال عقل میگردد.
هوش مصنوعی: وقتی که عقل و فهم انسان به خود جذب میشود، عقل از دردی که دارد فریاد میزند: «گوش کن، توجه کن!
هوش مصنوعی: باو میگوید: برخیز و به جان خود سجده کن در برابر قدم این ماهی که رازها را میفروشد.
هوش مصنوعی: میگوید: چه کسی به اینجا آمد که من او را ندیدم؟ جوابش این است که تو شب گذشته خواب بودی.
هوش مصنوعی: عاشق زمانی که به نزد معشوق میآید، به شدت تحت تأثیر و مست از عشق است و این حالت او باعث میشود که از خود بیخبر و غرق در شور و شوق عشق باشد.
هوش مصنوعی: عشق به عالم غیب و معنوی موجب برانگیختن نعرههای شوق و شادی میشود، اما حس حیوانی نمیتواند این نشاط را درک کند و تنها نالهای بیمعنا از خود سر میدهد.
هوش مصنوعی: شهر به وضوح از صدای خر و گاو پر شده است و در این میان، صدای وحش و جانوران آزاد شنیده نمیشود. این بیت به تضاد میان زندگی domesticated (مربوط به دام و کشاورزی) و آزادی وحشی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ترکی که سوار بر اسب است، در اینجا به سمتی دیگر مینگرد و در دستش یک جام شراب دیگر است، مثل پرندهای که در حال پرواز است.
هوش مصنوعی: وقتی که از شراب بیپایان سیراب شوی، دیگر هیچچیزی را نمیبینی و فقط صدای "بوش، بوش" را میشنوی، یعنی در عالم مستی غرق میشوی و از دنیا جدا میگردی.
هوش مصنوعی: تمامی موجودات بیجان (جمادات) سلام میدهند و رازهایی را درک میکنند، همانطور که خودشان را میشناسند و تو هم خودت را بشناس.
هوش مصنوعی: زمانی که روح به خاطر محبت و دوستیات به من نزدیک میشود، همهٔ نشانهها و جلوههای زندگی و وجود من معنایی الهی پیدا میکنند.
هوش مصنوعی: عشق من به تو باعث میشود که خودم را از هر مانعی رها کنم و به سوی تو بیفتم، حتی اگر نامعقول به نظر بیاید و بیپناهی خاصی داشته باشد.
هوش مصنوعی: جمله ریاحین (همه گیاهان معطر و خوشبو) به پی او (پی این گل سرخ) میشتابند و همه مانند یک گل سرخ به او ارادت و محبت دارند و او را از خویش دور نمیکنند.
هوش مصنوعی: نقل، شراب خوشمزهای است که میآورند و از تو میخواهم که در کنار من بنشینی. ای چهرهات همانند شمع درخشان است و شراب داغ، مثل آتش سوزان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.