گنجور

غزل شمارهٔ ۵۴۶

 
مولوی
مولوی » دیوان شمس » غزلیات
 

هین سخن تازه بگو تا دو جهان تازه شود

وارهد از حد جهان بی‌حد و اندازه شود

خاک سیه بر سر او کز دم تو تازه نشد

یا همگی رنگ شود یا همه آوازه شود

هر که شدت حلقهٔ در زود برد حقه زر

خاصه که در باز کنی محرم دروازه شود

آب چه دانست که او گوهر گوینده شود

خاک چه دانست که او غمزه غمازه شود

روی کسی سرخ نشد بی‌مدد لعل لبت

بی تو اگر سرخ بود از اثر غازه شود

ناقه صالح چو ز که زاد یقین گشت مرا

کوه پی مژده تو اشتر جمازه شود

راز نهان دار و خمش ور خمشی تلخ بود

آنچ جگرسوزه بود باز جگرسازه شود

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفتعلن مفتعلن مفتعلن مفتعلن (رجز مثمن مطوی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

شهرام ناظری » سخن تازه » تصنیف سخن تازه

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

نیما مالکی نوشته:

با سلام.

این بیت آخرش

آنچه جگر سوزه بود باز جگر سازه شود.

آنچه به صورت آنچ نوشته شده است.

با تشکر

طناز قدرتی نوشته:

با سلام.
در بیت سوم “هر کی شدت حلقه ی در” نادرست است. صحیح آن به صورت زیر است:
هر که شدت حلقه ی در زود برد حقه ی زر..

از سایت عالی تان سپاسگذارم

پاسخ: با تشکر، این نحوهٔ نوشتن «که» به صورت «کی» در قدیم مرسوم بوده. جایگزین کردیم مطابق پیشنهادتان.

نگین شکروی نوشته:

با درود و سپاس فراوان
در بیت سوم ” هرکی شدت…” مطابق با نسخه چاپی است.
(دیوان شمس،انتشارات امیرکبیر،سال ۱۳۴۱)

مرجان نوشته:

با سلام و تشکر از سایت خوبتون.

اگر در نوشتن اشعار نشانه گذاری رعایت می شد خیلی بهتر بود هم در شیوه خواندن هم در درک معانی.
بازم ممنون

مرتضی قمشه ای نوشته:

در پاسخ به خانم مرجان:
درست است که نقطه گذاری خواندن و معنی کردن شعر را راحت میکند ولی در شعر سنتی فارسی نباید دست برد.. در بسیاری موارد نقطه گذاری ایهامات (یا چند معانیی موازی داشتن) شعر را از بین می برد و حال آنکه شاعر قصد داشته است که شعر ش دو پهلو یا چند بهلو باشد. دیگر اینکه حتی اگر شاعر قصد نداشته است که دو پهلو سخن بگوید باز هم اشکالی ندارد که خواننده احتیار داشته باشد که شعر را دو پهلو تلقی کند. و یک معنی آآنرا تاکید کند یا نکند. شعر سنتی فارسی متعلق به فرهنگ فارسی زبانان است نه شاعر اصلی شعر. در فرهنگ مردم گاه شعر معانیی پیدا می کند که الزاما در ذهن شاعر نبوده است و این در یک فرهنگ و زبان زنده هیج اشکالی ندارد - ولی اگر شعر به زبان سانسکریت یا لاتین (که زبانهای مرده هستند) باشد دیگر این حرف صادق نیست (یعنی خواننده احتیاراتش در مودر شعر باید محدود شود به قصد شاعر).

ناشناس نوشته:

بیت پنجم، “بی تو اگر سرخ شود” بهتر نیست؟

شریفیان نوشته:

آب چه دانست که او گوهر گوینده شود
خاک چه دانست که او غمزه غمازه شود

لطفن معنی بیت را میخواهم

عباس نوشته:

در جواب ناشناس
آب چه دانست که او گوهر گوینده شود
خاک چه دانست که او غمزه غمازه شود

اشاره به انسان دارد که از خاک و آب ( گل) آفریده شده و به مدد غمزه الهی گوینده شده و زیبائی و جلال پیدا می کند. اشاره دارد که این باور کردنی نیست

علی نوشته:

لطفا راهنمایی بفرمائید تفسیر و معانی ابیات را از کچا می توانم داشته باشم
ممنون از سایت خوبتان

حسن رضایى نوشته:

معنى ابیات
حال سخن تازه اى بگو تادنیا وآخرت تازه شود،سخنى که ازمحدوده ى جهان هم فراتر رود ونامحدود گردد.
بدبخت کسى که از سخن تو(آیات الهى)تأثیرنپذیرد،چنین کسى مجبور است منافقانه خودرا موافق سخن تونشاندهد وگرنه رسواخواهدشد(مردم مى فهمند که کافراست).
هرکس به درگاه تو مدام منتظر بماندبه گنج معرفت دست مى یابدبلکه وقتى درمعرفت به رویش بازشدمحرم اسرارالهى هم مى شود.
(بایدامیدواربودچنانکه)آب باورنمى کرد روزى به انسان تبدیل شودوسخن بگویدوخاک نمى دانست که روزى بیان کننده ونشان دهنده ى اسرار وآیات الهى خواهدشد(اشاره به سربرآوردن گیاهان از خاک داردواین که خاک همه ى موجودات را دردل خود پنهان مى کندوسپس به حکم الهى آن هارا آشکارخواهد کرد).
هیچ کس بدون تأیید توبه خوشبختى وسرافرازی نمى رسداگربدون تأیید تو کسى خودش راسرافرازنشان داد شبیه پیرزنى است که بخواهد باسرخاب خودش راجوان نشان دهد.
خبرخوش تو کوه رابه حرکت وامیدارد دلیلش زادن شتر حضرت صالح ازدل کوه است.
تو(اى مولانا)اکنون خاموش باش وازاسرار سخنى نگو هرچندرازدارى دشواراست اما همین تحمل این دشوارى سبب آسانى کارت خواهدشد.

بیداد نوشته:

این غزل رو استاد ناظری در کاست سخن تازه اجرا کرده که به دوستان پیشنهاد میکنم حتما گوش بکنن

کانال رسمی گنجور در تلگرام