صوفی چرا هُشیار شد؟ ساقی چرا بیکار شد؟
مستی اگر در خواب شد، مستی دگر بیدار شد
خورشید اگر در گور شد، عالم ز تو پرنور شد
چشم خوشت مخمور شد، چشم دگر خمار شد
گر عیش اول پیر شد، صد عیش نو توفیر شد
چون زلف تو زنجیر شد، دیوانگی ناچار شد
ای مطرب شیریننفس! عشرت نگر از پیش و پس
کس نشنود افسون کس، چون واقف اسرار شد
ما موسییم و تو مها، گاهی عصا، گه اژدها
ای شاهدان! ارزانبها چون غارت بلغار شد
لعلت شکرها کوفته، چشمت ز رشک آموخته
جان، خانهٔ دل روفته، هین نوبت دیدار شد
هر بار عذری مینهی وز دست مستی میجهی
ای جان! چه دفعم میدهی؟ این دفع تو بسیار شد
ای کرده دل چون خارهای! امشب نداری چارهای
تو ماه و ما استارهای، استاره با مه یار شد
ای ماه بیرون از افق! ای ما تو را امشب قنق!
چون شب جهان را شد تتق، پنهانروان را کار شد
گر زحمت از تو بردهام، پنداشتی من مردهام
تو صافی و من دردهام، بیصاف دردی خوار شد
از وصل همچون روز تو، در هجر عالم سوز تو
در عشق مکرآموز تو، بس سادهدل عیار شد
نی تب بُدم، نی درد سر، سر میزدم دیوار بر
کز طمع آن خوش گُلشِکر، قاصد دلم بیمار شد


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل مولانا، به تأثیر عشق و مستی بر روح و جان انسان پرداخته شده است. شاعر میپرسد چرا صوفی به هشیاری رسیده و ساقی در بیکاری است، به این معنا که عشق و مستی نه تنها به حالت خواب یا بیحالی ختم نمیشود، بلکه میتواند به بیداری و روشنایی منتهی شود. او از زیباییها و رشکآور بودن معشوق صحبت میکند و به تضاد عشق و هجر اشاره میکند و همچنین حالتی از دیوانگی را در عشق توصیف میکند. در نهایت، وی به ارتباط عمیق میان عشق و دردی که با آن همراه است، میپردازد؛ دردی که بدون وصل به معشوق زنده نمیماند و بیواسطه عشق، انسان به عجز و ضعف دچار میشود.
هوش مصنوعی: صوفی که همیشه در حالت بیداری و مراقبت بوده، حالا هشیار شده و ساقی نیز از کار و خدمتش دست کشیده است. حالا که مستی در خواب رفته، نوعی دیگر از مستی بیدار شده و این وضعیت جدیدی به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: اگر خورشید در زمین دفن شود و ناپدید گردد، اما هنوز عالم به نور تو و زیباییات روشن است. همچنین، چشم محبوب و زیبا، با دیدن تو مست و سرمست میشود، اما چشم دیگر به حالتی دگرگون و خمار در میآید.
هوش مصنوعی: اگر خوشیهای پیشین به پایان برسد، خوشیهای تازه به وجود میآید. وقتی زلفهای تو به زنجیر تبدیل میشود، دیوانگی و عشق ناگزیر میشود.
هوش مصنوعی: ای نوازندهٔ با طراوت! شادی را از ابتدا تا انتهایش ببین. هیچکس فریفتهٔ افسون و جادو نمیشود، وقتی که به رازها و معانی عمیق آشنا باشد.
هوش مصنوعی: ما مانند موسی هستیم و تو فرشتهای به نام مها؛ بعضی وقتها عصای معجزهگر به دست داریم و بعضی مواقع مانند اژدها خطرناک میشویم. ای تماشاگران! تو نیز میتوانی بیقیمت و بیخبر از قدرت ما باشید، مانند بلاغری که به آسانی غارت میشود.
هوش مصنوعی: شکلات لعل تو (رنگین و دوستداشتنی) دیگر شکرها را تحتفشار قرار داده است و چشمانت از حسادت، هنر دیدار را آموخته است. ای جان! خانهٔ دل من خالی شده و حالا وقت دیدار فرا رسیده است.
هوش مصنوعی: هر بار بهانهای میآوری و از حالت مستی خارج میشوی، ای جان! چرا از من دور میشوی؟ این بار دوری تو دیگر زیاد شده است.
هوش مصنوعی: ای دل، تو مثل خار (که دردی و رنج به همراه دارد) شدهای! امشب تو هیچ راه نجاتی نداری. تو مانند ماهی و ما مانند ستارهای هستیم که ستارهها با ماه همراه شدند.
هوش مصنوعی: ای ماهی که در بالای افق ظاهر هستی! ای ما، امشب تو را بهتر میدانم. زیرا که شب مانند کمانی به شکل کج درآمده و کار پنهانیها به پایان رسید.
هوش مصنوعی: اگر به خاطر زحمتی که از تو کشیدهام، فکر کردی که من مردهام، بدان که تو پاک و بدون آسیب هستی و من در درد و رنج به سر میبرم؛ چون بدون حالت صاف تو، درد من بیچارهتر شده است.
هوش مصنوعی: از پیوند با تو مانند روز روشن هستم، اما در جداییام آتش میزنم. در عشق تو که پر از دلسوزی و فریب است، من دلبسته و سادهدل شدهام.
هوش مصنوعی: من نه تب داشتم و نه درد سر، اما بهسبب طمعِ آن گل خوشبویی که قاصد است، به دیواری زدم و دلم بیمار شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.